Συμβούλιο Ασφαλείας ΟΗΕ: Το 2025 η «πιο φονική» χρονιά για τους αμάχους

Μια εικόνα βαθιάς κλιμάκωσης και ανθρωπιστικής κατάρρευσης σκιαγραφήθηκε στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, όπου ανώτατοι αξιωματούχοι των Ηνωμένων Εθνών προειδοποίησαν ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία εισέρχεται σε μια από τις πιο σκοτεινές φάσεις του. Σύμφωνα με τις επίσημες ενημερώσεις, το 2025 καταγράφεται ήδη ως η φονικότερη χρονιά για τους αμάχους από την έναρξη της πλήρους κλίμακας ρωσικής εισβολής, με τις επιθέσεις να εντείνονται ακριβώς τη στιγμή που ο χειμώνας καθιστά την επιβίωση ζήτημα οριακό. Η αναπληρώτρια γενική γραμματέας του ΟΗΕ για Πολιτικές Υποθέσεις, Ρόζμαρι ντι Κάρλο, περιέγραψε με μελανά χρώματα την κατάσταση, τονίζοντας ότι το νέο έτος δεν έφερε ούτε ειρήνη ούτε έστω μια προσωρινή ανάπαυλα. Αντίθετα, όπως είπε, συνοδεύτηκε από νέα κύματα συγκρούσεων και καταστροφής, με εκτεταμένες ρωσικές αεροπορικές επιδρομές εναντίον αμάχων και κρίσιμων πολιτικών υποδομών, οι οποίες προκαλούν «φρικτά επίπεδα ανθρώπινου πόνου».

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη συστηματική στοχοποίηση της ενεργειακής υποδομής της χώρας. Καθώς οι θερμοκρασίες πέφτουν πολύ κάτω από το μηδέν, εκατομμύρια Ουκρανοί στερούνται για μεγάλα χρονικά διαστήματα ηλεκτρικό ρεύμα, θέρμανση και νερό. Οι συνέπειες είναι δυσανάλογα βαριές για τους πιο ευάλωτους: ηλικιωμένους, παιδιά και άτομα με κινητικές δυσκολίες, που καλούνται να επιβιώσουν σε συνθήκες που παραπέμπουν σε ανθρωπιστική κρίση άλλων εποχών. Η κ. ντι Κάρλο αναφέρθηκε ειδικά στις επιθέσεις της 8ης και 9ης Ιανουαρίου, κατά τις οποίες η Ρωσία εκτόξευσε εκατοντάδες drones και δεκάδες πυραύλους, πλήττοντας αστικές περιοχές. Στο Κίεβο καταγράφηκαν νεκροί και δεκάδες τραυματίες, ανάμεσά τους και διασώστης που σκοτώθηκε την ώρα που προσπαθούσε να προσφέρει πρώτες βοήθειες. Το στοιχείο αυτό, όπως επισημάνθηκε, αναδεικνύει την άμεση στοχοποίηση όχι μόνο αμάχων αλλά και των ίδιων των μηχανισμών διάσωσης.

Ανησυχία προκάλεσε και η χρήση του βαλλιστικού πυραύλου μέσου βεληνεκούς «Oreshnik» κοντά στα σύνορα με την Πολωνία, ενός οπλικού συστήματος με δυνατότητα μεταφοράς πυρηνικών κεφαλών. Για τα Ηνωμένα Έθνη, πρόκειται για ποιοτική κλιμάκωση που αυξάνει τον κίνδυνο περιφερειακής αποσταθεροποίησης και εντείνει τους φόβους για περαιτέρω διάχυση της σύγκρουσης. Τα στοιχεία της Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα αποτυπώνουν το ανθρώπινο κόστος με αμείλικτη σαφήνεια. Από τον Φεβρουάριο του 2022 έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 14.999 νεκροί άμαχοι, ανάμεσά τους 763 παιδιά, και πάνω από 40.000 τραυματίες, με την ίδια την Υπατη Αρμοστεία να προειδοποιεί ότι οι πραγματικοί αριθμοί είναι πιθανότατα πολύ υψηλότεροι. Το 2025, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, ξεπερνά ήδη κάθε προηγούμενο σε απώλειες αμάχων.

Από την ανθρωπιστική πλευρά, ο Ραμές Ραγιάσινγχαμ, εκπροσωπώντας το OCHA, μίλησε για μια κατάσταση που αγγίζει τα όρια της απελπισίας. Οι συνεχείς επιθέσεις ωθούν τα ενεργειακά συστήματα, τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και τα μέσα χειμερινής επιβίωσης στο χείλος της κατάρρευσης. Σε πόλεις της κεντρικής Ουκρανίας, οικογένειες αναγκάζονται να λιώνουν χιόνι για να μαγειρέψουν ή να πλυθούν, εικόνες που υπογραμμίζουν την πλήρη διάβρωση της καθημερινής ζωής. Η ελληνική παρέμβαση στο Συμβούλιο Ασφαλείας ήταν σαφής και καταδικαστική. Η μόνιμη αντιπρόσωπος της Ελλάδας, Αγλαΐα Μπαλτά, ευθυγραμμίστηκε με τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ, καταδικάζοντας απερίφραστα τη σκόπιμη στοχοποίηση αμάχων και πολιτικών και ενεργειακών υποδομών, κάνοντας λόγο για κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου. Υπογράμμισε ότι το πλήγμα με βαλλιστικό πύραυλο στην περιφέρεια του Λβιβ, σε μικρή απόσταση από τα πολωνικά σύνορα, συνιστά μια από τις σοβαρότερες κλιμακώσεις των τελευταίων μηνών.

Παράλληλα, η ελληνική πλευρά χαιρέτισε τις διεθνείς διπλωματικές προσπάθειες, επαναλαμβάνοντας ότι μια άμεση κατάπαυση του πυρός αποτελεί αναγκαίο πρώτο βήμα για μια δίκαιη και βιώσιμη ειρήνη. Τόνισε δε ότι καμία συμφωνία δεν μπορεί να θεωρηθεί αξιόπιστη χωρίς την πλήρη συμμετοχή και συναίνεση της ίδιας της Ουκρανίας και της Ευρώπης. Από πλευράς Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο μόνιμος αντιπρόσωπος Σταύρος Λαμπρινίδης επανέφερε στο τραπέζι το γεγονός ότι το Κίεβο είχε αποδεχθεί κατάπαυση του πυρός σχεδόν έναν χρόνο νωρίτερα, καλώντας το Συμβούλιο να ασκήσει ουσιαστική πίεση στη Μόσχα για πραγματικές διαπραγματεύσεις και καταδικάζοντας τη στρατιωτική στήριξη που λαμβάνει η Ρωσία από τρίτες χώρες.

Ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Ουκρανίας, Αντρί Μέλνικ, υιοθέτησε δραματικούς τόνους, μιλώντας για αναβίωση «κακών αυτοκρατοριών» που μετατρέπουν το κρύο, την πείνα και το σκοτάδι σε όπλα πολέμου, ενώ υπενθύμισε το τεράστιο ιστορικό κόστος που έχει πληρώσει ο ουκρανικός λαός σε προηγούμενους πολέμους. Τέλος, από την πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών, η αναπληρώτρια μόνιμη αντιπρόσωπος Τάμι Μπρους χαρακτήρισε τις πρόσφατες ρωσικές επιθέσεις, και ιδίως τη χρήση βαλλιστικών πυραύλων με πυρηνική δυνατότητα, ως επικίνδυνη και ανεξήγητη κλιμάκωση που υπονομεύει κάθε προοπτική ειρήνης. Όπως τόνισε, η στοχοποίηση αμάχων και ενεργειακών υποδομών δεν αποτελεί μόνο έγκλημα πολέμου, αλλά και ευθεία περιφρόνηση της διεθνούς προσπάθειας για αποκλιμάκωση.