Πόλεμος στην Ουκρανία: Οπερα της Φλωρεντίας αναστέλλει παράσταση με τη Σβετλάνα Ζαχάροβα

Αντιπαράθεση με έντονο πολιτικό και συμβολικό φορτίο έχει προκαλέσει στην Ιταλία η απόφαση πολιτιστικού οργανισμού της Φλωρεντίας να αναστείλει παράσταση με πρωταγωνίστρια Ρωσίδα μπαλαρίνα, με τη Μόσχα να κατηγορεί ευθέως την Ουκρανία για παρέμβαση στην «πολιτιστική αυτονομία» της χώρας. Σύμφωνα με ρεπορτάζ των The Times, το Teatro del Maggio Musicale ανακοίνωσε την προσωρινή αναστολή παράστασης που είχε προγραμματιστεί για τον Ιανουάριο, με πρωταγωνίστρια τη Σβετλάνα Ζαχάροβα, πρίμα μπαλαρίνα του Θέατρο Μπολσόι και πρώην βουλευτή του κόμματος Ενωμένη Ρωσία, που συνδέεται στενά με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν.

Η Ζαχάροβα επρόκειτο να εμφανιστεί επί σκηνής μαζί με τον σύζυγό της, τον ρωσοβελγικής καταγωγής βιολονίστα Βαντίμ Ρεπάν. Στην ανακοίνωσή του, το θέατρο επικαλέστηκε «συνεχιζόμενες διεθνείς εντάσεις» που, όπως ανέφερε, θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά την επιτυχία της παραγωγής. Ιταλικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι είχε προηγηθεί επιστολή της Ουκρανικής Πρεσβείας στην Ιταλία προς το θέατρο και προς τη δήμαρχο της Φλωρεντίας Σάρα Φουνάρο, με αίτημα την αναστολή της παράστασης. Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε άμεση και οξεία αντίδραση από τη Ρωσική Πρεσβεία στην Ιταλία, η οποία κατηγόρησε το Κίεβο ότι περιορίζει την πολιτιστική ελευθερία της Ιταλίας, χρησιμοποιώντας μάλιστα σκληρή ρητορική κατά του προέδρου της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Ο πρόεδρος της περιφέρειας Τοσκάνης, Εουτζένιο Τζιάνι, σχολίασε στους Times ότι η ανακοίνωση της ρωσικής πρεσβείας του θύμισε «δυσνόητες προσεγγίσεις της Πράβντα», της άλλοτε επίσημης εφημερίδας της Σοβιετικής Ένωσης. Εκπρόσωπος του Maggio Musicale διευκρίνισε ότι η παράσταση, προγραμματισμένη για τις 20 και 21 Ιανουαρίου, έχει αναβληθεί και όχι ακυρωθεί, αποφεύγοντας ωστόσο περαιτέρω σχόλια. Η Ζαχάροβα, γεννημένη στην ουκρανική πόλη Λουτσκ, υπηρέτησε στη Κρατική Δούμα από το 2007 έως το 2011 και συγκαταλέγεται στις καλλιτεχνικές προσωπικότητες που στήριξαν δημόσια την προσάρτηση της Κριμαία από τη Ρωσία το 2014. Παράλληλα, συμμετέχει στο προεδρικό συμβούλιο για την τέχνη και τον πολιτισμό στη Ρωσία.

Η υπόθεση δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό. Από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, σειρά Ρώσων καλλιτεχνών έχει βρεθεί αντιμέτωπη με αντιδράσεις και ακυρώσεις στην Ιταλία. Τον Ιούλιο, συναυλία που επρόκειτο να διευθύνει ο μαέστρος Βαλέρι Γκέργκιεφ στη Ρέτζια ντι Καζέρτα, κοντά στη Νάπολη, ακυρώθηκε ύστερα από συλλογή 16.000 υπογραφών. Ο Γκέργκιεφ θεωρείται εδώ και χρόνια πολιτιστικός πρεσβευτής της Μόσχας, ως επικεφαλής του Θέατρο Μαριίνσκι και του Μπολσόι. Αντίστοιχα, τον Νοέμβριο, το Θέατρο Φιλαρμονικής της Βερόνα αντικατέστησε τον βαθύφωνο Ιλντάρ Αμπντραζάκοφ σε παραγωγή του Ντον Τζιοβάνι του Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ, λόγω της συμμετοχής του στην προεκλογική καμπάνια του Πούτιν το 2014. Ο αρχισυντάκτης του ιταλικού περιοδικού όπερας Classic Voice, Αντρέα Εστέρο, σημειώνει ότι η Ιταλία εξακολουθεί να φιλοξενεί περισσότερους Ρώσους καλλιτέχνες σε σύγκριση με άλλες δυτικές χώρες, λόγω μακράς παράδοσης πολιτιστικών ανταλλαγών. Ωστόσο, εκτιμά ότι αντιδράσεις ενδέχεται να υπάρξουν και για άλλες εμφανίσεις, όπως αυτές της μεσόφωνου Βασιλίσα Μπερζάνσκαγια, λόγω της σχέσης της με τον μαέστρο Μιχαήλ Σιμονιάν, ο οποίος έχει εμφανιστεί μπροστά σε ρωσικά στρατεύματα στα κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη. Η Ουκρανική Πρεσβεία στην Ιταλία χαρακτήρισε την αναστολή της παράστασης με τη Ζαχάροβα «ένδειξη πραγματικής ευρωπαϊκής αλληλεγγύης». Η μπαλαρίνα έχει προγραμματισμένες εμφανίσεις τον Μάρτιο στο Parco della Musica της Ρώμης, ωστόσο μέχρι στιγμής δεν έχει επιβεβαιωθεί αν η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέου γύρου πολιτιστικών και διπλωματικών αντιπαραθέσεων.