Τράπεζα της Ελλάδος: Ανάπτυξη, επενδύσεις και πληθωριστικές πιέσεις την επόμενη τετραετία

Σταθερή αναπτυξιακή τροχιά για την ελληνική οικονομία τα επόμενα χρόνια προβλέπει η Τράπεζα της Ελλάδος, εκτιμώντας ότι ο ρυθμός μεγέθυνσης θα διαμορφωθεί στο 2,1% κατ’ έτος από το 2025 έως και το 2027, πριν υποχωρήσει οριακά στο 2% το 2028. Σύμφωνα με το τελευταίο ενημερωτικό της σημείωμα, η Ελλάδα αναμένεται να συνεχίσει να κινείται ταχύτερα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, διατηρώντας μια σχετική αναπτυξιακή υπεροχή σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Κεντρικός μοχλός αυτής της δυναμικής παραμένουν οι επενδύσεις, οι οποίες εκτιμάται ότι θα ενισχυθούν σημαντικά την επόμενη διετία. Ειδικότερα, προβλέπεται επιτάχυνση του ρυθμού αύξησής τους από 6,1% το 2025 σε 8,6% το 2026. Ωστόσο, μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, η εικόνα αναμένεται να διαφοροποιηθεί, με τις επενδύσεις να επιβραδύνονται αισθητά το 2027, πριν καταγραφεί μια πιο συγκρατημένη ανάκαμψη το 2028. Παρά την κάμψη των δημόσιων επενδύσεων που προδιαγράφεται για το 2027, η Τράπεζα της Ελλάδος εκτιμά ότι το δανειακό σκέλος του Ταμείου θα συνεχίσει να στηρίζει επενδυτικά σχέδια και μετά το 2026, λειτουργώντας ως ανάχωμα στην απότομη επιβράδυνση.

Το σημείωμα υπογραμμίζει, επιπλέον, ότι η έντονη επενδυτική δραστηριότητα των τελευταίων ετών δεν εξαντλεί τις επιδράσεις της στον στενό χρονικό ορίζοντα υλοποίησης των έργων, αλλά αναμένεται να έχει δευτερογενείς θετικές επιπτώσεις στην οικονομία, επηρεάζοντας την ανάπτυξη και πέραν του τέλους του Ταμείου Ανάκαμψης. Σε ό,τι αφορά την πορεία του ίδιου του προγράμματος, η Τράπεζα της Ελλάδος διαπιστώνει ότι η Ελλάδα κινείται σε γενικές γραμμές ικανοποιητικά ως προς τις εκταμιεύσεις, επισημαίνοντας ωστόσο ότι το χρονοδιάγραμμα έχει μετατοπιστεί προς τα τελευταία έτη. Στο σκέλος των δανείων, καταγράφεται επιβράδυνση στην υπογραφή νέων συμβάσεων τους τελευταίους μήνες, ενώ και στις επιχορηγήσεις η εκτέλεση πληρωμών έχει μεταφερθεί σε μεγαλύτερο βαθμό προς το τέλος του προγράμματος, κυρίως λόγω αυξημένων διοικητικών απαιτήσεων. Η Τράπεζα σημειώνει ότι αντίστοιχες καθυστερήσεις παρατηρούνται και σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός που μετριάζει τις ανησυχίες για αποκλίσεις σε εθνικό επίπεδο.

Αναλυτικά, από το συνολικό ποσό των επιχορηγήσεων, που ανέρχεται σε 18,2 δισ. ευρώ, έχουν ήδη εισρεύσει στη χώρα περίπου 12 δισ. ευρώ, εκ των οποίων σημαντικό μέρος έχει κατευθυνθεί σε τελικούς δικαιούχους ή σε φορείς εκτός της γενικής κυβέρνησης. Αντίστοιχα, στο δανειακό σκέλος, από τα 17,7 δισ. ευρώ του προγράμματος, έχουν εισπραχθεί πάνω από 11 δισ. ευρώ, με περίπου 5 δισ. να έχουν φτάσει στην πραγματική οικονομία μέχρι το τέλος του 2025. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον πληθωρισμό, τον οποίο η Τράπεζα της Ελλάδος χαρακτηρίζει ως τη σημαντικότερη βραχυπρόθεσμη πρόκληση για την οικονομική πολιτική. Αν και εκτιμάται ότι την περίοδο 2026-2027 θα κινηθεί κοντά στο 2,2% κατά μέσο όρο, προβλέπεται νέα, εφάπαξ επιτάχυνση το 2028, στο 2,5%, λόγω της εφαρμογής του νέου ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας ρύπων. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να επιβαρύνει το κόστος της ενέργειας, των καυσίμων και της θέρμανσης, με άμεσες συνέπειες για τα νοικοκυριά. Το αποτύπωμα της ακρίβειας είναι ήδη ορατό στο βιοτικό επίπεδο, καθώς το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών καταγράφει μείωση, αντανακλώντας την επίμονη πίεση από τις τιμές. Σε αυτό το περιβάλλον, η Τράπεζα της Ελλάδος τονίζει ότι, πέρα από τον έλεγχο του πληθωρισμού, κρίσιμη πρόκληση παραμένει και η πλήρης και αποτελεσματική αξιοποίηση των διαθέσιμων ευρωπαϊκών πόρων, ώστε η αναπτυξιακή δυναμική να μεταφραστεί σε ουσιαστική βελτίωση των εισοδημάτων και της καθημερινότητας.