Γεραπετρίτης για Τουρκία: Σημαντική η αναφορά Ερντογάν στο διεθνές δίκαιο

Σε μια πρώτη, συγκροτημένη ανάγνωση της συνάντησης του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Άγκυρα, προχώρησε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, επιχειρώντας να αποτυπώσει τόσο τα βήματα σύγκλισης όσο και τα όρια της ελληνοτουρκικής προσέγγισης. Το μήνυμα που εξέπεμψε από την Αθήνα ήταν διπλό: σταθερότητα στις εθνικές θέσεις, αλλά και πρόθεση να διατηρηθεί ανοιχτός ο δίαυλος επικοινωνίας σε μια περίοδο γεωπολιτικής αστάθειας. Κεντρικό σημείο της ελληνικής τοποθέτησης υπήρξε η ευθεία αναφορά του Πρωθυπουργού στην ανάγκη άρσης της απειλής του casus belli — της απόφασης της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης από το 1995 που συνδέει την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων με αιτία πολέμου. Η Αθήνα, όπως υπογράμμισε ο υπουργός, δεν ανέμενε άμεση μετατόπιση από πάγιες τουρκικές θέσεις, ωστόσο κατέγραψε ως «σημαντική» τη δημόσια επίκληση του διεθνούς δικαίου από τον Τούρκο Πρόεδρο. Σε μια διαπραγμάτευση με βαριά ιστορικά φορτία, ακόμη και η γλώσσα έχει πολιτικό βάρος.

Ο κ. Γεραπετρίτης μίλησε για «ειλικρινή προσπάθεια» εκατέρωθεν και για μια σχέση που, χωρίς να έχει επιλύσει τις θεμελιώδεις διαφορές, παρουσιάζει σημάδια εξομάλυνσης. Όπως σημείωσε, οι δύο πλευρές συζητούν ακόμη και όταν διαφωνούν — στοιχείο που, κατά την ελληνική διπλωματική ανάγνωση, συνιστά πρόοδο. Η διαχείριση των εντάσεων μέσω θεσμικών διαύλων και το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας λειτουργούν ως «βαλβίδες αποσυμπίεσης», αποτρέποντας την παραγωγή νέων κρίσεων. Στον πυρήνα της ελληνικής θέσης παραμένει αμετακίνητη η παραδοχή ότι μοναδική διαφορά που μπορεί να αχθεί σε διεθνή δικαιοδοσία είναι η οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας. Οτιδήποτε υπερβαίνει αυτό το πλαίσιο αγγίζει ζητήματα κυριαρχίας και, σύμφωνα με την Αθήνα, δεν αποτελεί αντικείμενο διαλόγου. Το εύρος της συζήτησης εξακολουθεί να αποτελεί το βασικό σημείο απόκλισης, παρότι η ρητορική περί επίλυσης βάσει διεθνούς δικαίου δημιουργεί έναν κοινό, έστω θεωρητικό, παρονομαστή.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην απουσία οποιασδήποτε πρόθεσης για τρίτη διαμεσολάβηση. Ο υπουργός ήταν κατηγορηματικός ότι Ελλάδα και Τουρκία επιδιώκουν να επιλύσουν τα ζητήματα απευθείας, χωρίς μεσολαβητές και χωρίς αμερικανική εμπλοκή. Σε μια εποχή όπου η διεθνής σκηνή χαρακτηρίζεται από ασυμμετρία και απρόβλεπτες εξελίξεις, η επιλογή της αυτοτελούς διαχείρισης των διαφορών παρουσιάζεται ως στρατηγική ωριμότητα. Παράλληλα, ο κ. Γεραπετρίτης υπεραμύνθηκε της κυβερνητικής πολιτικής, υπογραμμίζοντας ότι η εξομάλυνση δεν συνεπάγεται υποχωρήσεις. Ανέφερε τη δραστική μείωση των μεταναστευτικών ροών σε σύγκριση με το 2015, τη σημαντική υποχώρηση των παραβιάσεων στο Αιγαίο και την αποτροπή θερμών επεισοδίων. Κατά την ίδια λογική, η διπλωματία των «ήρεμων νερών» συνοδεύεται από ενίσχυση της διεθνούς θέσης της χώρας, μέσω στρατηγικών συμμαχιών, ενεργειακών πρωτοβουλιών και περιβαλλοντικών παρεμβάσεων όπως τα Θαλάσσια Πάρκα.

Το αφήγημα που διαμορφώνεται είναι σαφές: η Ελλάδα, όπως παρουσιάστηκε, συνομιλεί από θέση ισχύος και αυτοπεποίθησης, επιδιώκοντας σταδιακά βήματα εξομάλυνσης σε ένα περιβάλλον που δεν επιτρέπει ούτε εφησυχασμό ούτε ρήξεις. Η επίκληση του διεθνούς δικαίου ως κοινού πλαισίου συζήτησης καταγράφεται ως θετικό στοιχείο, χωρίς να υποτιμάται η απόσταση που χωρίζει τις δύο πλευρές. Τέλος, αναφορά έγινε και στη διεθνή διάσταση της ελληνικής παρουσίας. Η πρόσκληση του Ντόναλντ Τραμπ για συμμετοχή της Ελλάδας σε Συμβούλιο Ειρήνης για τη Γάζα αξιολογείται ως ένδειξη του αναβαθμισμένου ρόλου της χώρας. Η τελική απόφαση τελεί υπό επεξεργασία, σε συντονισμό με τους εταίρους, ωστόσο το γεγονός και μόνο της πρόσκλησης παρουσιάζεται ως τεκμήριο διπλωματικής βαρύτητας.