Η Ουκρανή που άλλαξε την ατμόσφαιρα στη συνάντηση Τραμπ – Ζελένσκι

Σε μια από τις πιο ασυνήθιστες στιγμές της σύγχρονης διπλωματίας, μια συνάντηση υψηλού επιπέδου στον Λευκό Οίκο φέρεται να άλλαξε πορεία όχι μέσα από στρατηγικά επιχειρήματα ή γεωπολιτικούς υπολογισμούς, αλλά μέσα από μια απρόσμενη ανθρώπινη παρένθεση. Κατά τη διάρκεια συνάντησης τον Αύγουστο στο Οβάλ Γραφείο, παρουσία Ευρωπαίων ηγετών, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ διέκοψε τη συζήτηση για τις ειρηνευτικές προσπάθειες στην Ουκρανία για να αναφερθεί – με τρόπο απρόσμενο για το διπλωματικό περιβάλλον – στην εμπειρία του από τον διαγωνισμό Miss Universe και ειδικότερα στην εντύπωση που, όπως είπε, του είχαν αφήσει στο παρελθόν οι Ουκρανές συμμετέχουσες.

Απέναντί του βρισκόταν ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος αντέδρασε με χιούμορ, απαντώντας ότι γνωρίζει καλά το σχόλιο, καθώς είναι παντρεμένος με Ουκρανή. Η ανταλλαγή αυτή, αν και φαινομενικά άσχετη με το αντικείμενο της συνάντησης, φαίνεται πως λειτούργησε ως καταλύτης για μια απρόσμενη εξέλιξη. Λίγο αργότερα, ο Τραμπ επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον επιχειρηματία Φιλ Ράφιν, προσωπικό του φίλο και σύζυγο της πρώην Μις Ουκρανίας Ολεξάντρα Νικολαγιένκο. Το αίτημά του ήταν απλό: να μιλήσει η σύζυγος του Ράφιν απευθείας με τον Ζελένσκι. Η συνομιλία, διάρκειας περίπου ενός τετάρτου, πραγματοποιήθηκε στα ουκρανικά.

Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέφεραν New York Times, η σύντομη αυτή επικοινωνία είχε εντυπωσιακή επίδραση στο κλίμα της συνάντησης. Αμερικανοί αξιωματούχοι που ήταν παρόντες ανέφεραν ότι η ένταση υποχώρησε αισθητά, οι συνομιλητές χαλάρωσαν και δημιουργήθηκε μια πιο προσωπική, σχεδόν οικεία, ατμόσφαιρα. Ιδιαίτερη βαρύτητα φαίνεται πως είχε το γεγονός ότι η Ολεξάντρα μίλησε για την οικογένειά της που εξακολουθεί να ζει στην Οδησσό, σε μια περιοχή που δοκιμάζεται από τις συνέπειες του πολέμου.

Η αναφορά αυτή προσέδωσε στη συζήτηση μια ανθρώπινη διάσταση, πέρα από αριθμούς, χάρτες και στρατιωτικές ισορροπίες. Αμερικανοί αναλυτές χαρακτήρισαν το περιστατικό ως ένα σπάνιο παράδειγμα «ήπιας διπλωματίας», όπου προσωπικές αφηγήσεις και συναισθηματικοί δεσμοί λειτούργησαν συμπληρωματικά – αν όχι καθοριστικά – σε μια πολιτική διαδικασία. Χωρίς να αλλάξει άμεσα η στρατηγική των Ηνωμένων Πολιτειών, το επεισόδιο φαίνεται πως επηρέασε προσωρινά τον τρόπο με τον οποίο ο Τραμπ αντιλαμβανόταν τον Ουκρανό πρόεδρο. Η συνάντηση εντασσόταν στο ευρύτερο πλαίσιο των προσπαθειών της αμερικανικής διοίκησης να διαμορφώσει συνθήκες διαλόγου μεταξύ Μόσχας και Κιέβου. Την ίδια περίοδο, η Ουάσιγκτον κινούνταν σε λεπτές ισορροπίες, δεχόμενη πιέσεις τόσο από κύκλους που ζητούσαν σκληρότερη στάση απέναντι στη Ρωσία όσο και από εκείνους που προέκριναν έναν πιο συμβιβαστικό δρόμο.