Σαρακοστιανό τραπέζι: Τι πρέπει να προσέχουν οι καταναλωτές

Η περίοδος της Σαρακοστής και ιδιαίτερα η Καθαρά Δευτέρα είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με τα παραδοσιακά σαρακοστιανά εδέσματα. Όσπρια, λαδερά πιάτα, χαλβάς, ταραμάς, αλλά και ποικιλία θαλασσινών όπως χταπόδια, καλαμάρια, σουπιές, γαρίδες και μύδια, βρίσκονται στο επίκεντρο του οικογενειακού τραπεζιού. Ωστόσο, πολλά από αυτά τα τρόφιμα – κυρίως τα αλιεύματα – είναι ιδιαίτερα ευαλλοίωτα και απαιτούν προσοχή στη συντήρηση και στη διαχείρισή τους. Ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ) δίνει συγκεκριμένες οδηγίες, ώστε οι καταναλωτές να απολαμβάνουν με ασφάλεια τα τρόφιμα της περιόδου.

Κεφαλόποδα: Τι να ελέγχετε

Τα κεφαλόποδα (χταπόδια, καλαμάρια, θράψαλα, σουπιές) διατίθενται νωπά, κατεψυγμένα ή αποψυγμένα. Στα νωπά προϊόντα πρέπει:

• Να μην αναδίδουν δυσάρεστη οσμή ή οσμή αμμωνίας, αλλά τη χαρακτηριστική μυρωδιά της θάλασσας.

• Η επιφάνειά τους να είναι υγρή και γυαλιστερή.

• Η σάρκα να είναι συμπαγής και ελαστική, ενώ τα μάτια καθαρά και λαμπερά.

• Τα πλοκάμια και οι βεντούζες να μην αποκολλώνται εύκολα.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη διάκριση καλαμαριού και θράψαλου, καθώς διαφέρουν μορφολογικά και στην εμπορική αξία. Τα καλαμάρια έχουν ρομβοειδές πτερύγιο που εκτείνεται σχεδόν σε όλο το σώμα και δύο μακρύτερα πλοκάμια, ενώ τα θράψαλα διαθέτουν τριγωνικό πτερύγιο και πλοκάμια ίδιου μήκους. Στα κατεψυγμένα προϊόντα δεν πρέπει να παρατηρούνται αλλοιώσεις στο χρώμα, ενώ μετά την απόψυξη η οσμή και το χρώμα πρέπει να θυμίζουν νωπό προϊόν. Τα αποψυγμένα που πωλούνται χύδην οφείλουν να φέρουν σαφή ένδειξη «αποψυχθέν» και να συνοδεύονται από τις προβλεπόμενες σημάνσεις. Η απόψυξη στο κατάστημα πώλησης απαγορεύεται.

Οστρακοειδή: Η ένδειξη της ζωντάνιας

Μύδια, κυδώνια, γυαλιστερές, στρείδια και λοιπά οστρακοειδή πρέπει να πωλούνται ζωντανά όταν διατίθενται με κέλυφος. Το κέλυφος οφείλει να είναι κλειστό ή να κλείνει ερμητικά με ελαφρά πίεση. Η σάρκα πρέπει να είναι υγρή, καθαρή και καλά προσκολλημένη στο κέλυφος, ενώ η μυρωδιά να παραπέμπει στη θάλασσα. Στα αποφλοιωμένα μύδια πάνω σε πάγο, ελέγχουμε τη γυαλιστερή όψη και τη συνεκτικότητα της σάρκας.

Μαλακόστρακα και αχινοί

Οι γαρίδες, οι καραβίδες, οι αστακοί και τα καβούρια, όταν είναι νωπά, δεν πρέπει να έχουν δυσάρεστη οσμή. Τα άκρα τους πρέπει να είναι σταθερά προσκολλημένα στο σώμα, η μεμβράνη του θώρακα τεντωμένη και διαφανής, ενώ δεν πρέπει να υπάρχουν μαύρες κηλίδες. Οι φρέσκες γαρίδες, μάλιστα, γλιστρούν εύκολα από το χέρι. Οι αχινοί πρέπει να είναι ζωντανοί, κάτι που φαίνεται από την κίνηση των αγκαθιών τους. Όσο για τις κονσέρβες ιχθυηρών, πρέπει να είναι άθικτες, χωρίς διογκώσεις ή βαθουλώματα.

Ταραμάς, χαλβάς και αλλεργιογόνα

Ο ταραμάς πρέπει να έχει ομοιόμορφο χρώμα και να μην παρουσιάζει ενδείξεις αλλοίωσης, όπως μούχλα, ξηρότητα ή τάγγιση. Ο χαλβάς, ιδιαίτερα δημοφιλής τη Σαρακοστή, συχνά περιέχει σησάμι ή ξηρούς καρπούς, συστατικά που μπορεί να προκαλέσουν αλλεργίες. Τα ψάρια, τα μαλάκια, τα οστρακοειδή, το σησάμι και οι ξηροί καρποί συγκαταλέγονται στις 14 ουσίες που, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, προκαλούν συχνότερα τροφικές αλλεργίες ή δυσανεξίες. Οι ουσίες αυτές πρέπει να αναγράφονται ευκρινώς στα προσυσκευασμένα τρόφιμα, ενώ και στα μη προσυσκευασμένα οι επαγγελματίες οφείλουν να ενημερώνουν τους καταναλωτές. Εάν πρόκειται να μαγειρέψουμε για φίλους ή συγγενείς, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε αν κάποιος έχει τροφική αλλεργία. Σε περίπτωση εμφάνισης αδιαθεσίας ή αλλεργικής αντίδρασης μετά την κατανάλωση τροφίμου, απαιτείται άμεση ιατρική βοήθεια.