Ετήσια άδεια 2026: Τι αλλάζει στον τρόπο χορήγησης

Από την 1η Ιανουαρίου έχουν τεθεί σε εφαρμογή οι νέοι κανόνες για την ετήσια κανονική άδεια, όπως ανακοίνωσε το Υπουργείο Εργασίας. Οι αλλαγές δεν επηρεάζουν τη συνολική διάρκεια της άδειας ούτε τη σύνδεσή της με τα έτη προϋπηρεσίας, αλλά εστιάζουν κυρίως στον τρόπο χορήγησης, στην τμηματική λήψη και στη διαδικασία καταχώρισης, η οποία προβλέπεται να αλλάξει εκ νέου από το 2026. Οι νέες ρυθμίσεις στοχεύουν στην καλύτερη οργάνωση του χρόνου εργασίας, στην ενίσχυση της ευελιξίας για εργαζόμενους και επιχειρήσεις και στη σαφέστερη κατοχύρωση των δικαιωμάτων που παρέχει η άδεια.

Καταρχάς, το βασικό δικαίωμα στην ετήσια άδεια παραμένει αναλλοίωτο. Ο αριθμός των ημερών συνεχίζει να καθορίζεται από τα έτη προϋπηρεσίας και το καθεστώς απασχόλησης (πενθήμερο ή εξαήμερο), όπως ίσχυε έως σήμερα. Επιπλέον, η άδεια δεν μπορεί να αντικατασταθεί με χρηματική αποζημίωση, εκτός εάν λυθεί η σύμβαση εργασίας. Η άδεια συνεχίζει να αποτελεί χρόνο πραγματικής ανάπαυσης και όχι οικονομικής επιλογής. Παραμένει επίσης η υποχρέωση εξάντλησης της άδειας εντός του ίδιου έτους. Σε περίπτωση αδυναμίας, η άδεια μπορεί να μεταφερθεί έως τις 31 Μαρτίου του επόμενου έτους. Ισχύει ακόμη ο κανόνας ότι τουλάχιστον το 50% των εργαζομένων κάθε επιχείρησης πρέπει να λαμβάνει άδεια κατά την περίοδο Μαΐου – Σεπτεμβρίου, διασφαλίζοντας τη θερινή ανάπαυση.

Τμηματική χορήγηση της άδειας

Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά στην τμηματική λήψη της άδειας. Από τώρα και στο εξής, ο εργαζόμενος μπορεί να λαμβάνει την ετήσια άδεια του σε περισσότερα από ένα χρονικά διαστήματα, υπό την προϋπόθεση ότι θα υποβάλει έγγραφο αίτημα και θα υπάρξει συμφωνία με τον εργοδότη.

Ωστόσο, ισχύουν σαφή ελάχιστα όρια:

• Πενθήμερο: κάθε τμήμα άδειας πρέπει να είναι τουλάχιστον πέντε συνεχόμενες εργάσιμες ημέρες.

• Εξαήμερο: το ελάχιστο όριο ανέρχεται σε έξι συνεχόμενες ημέρες.

Η ρύθμιση αυτή αυξάνει την ευελιξία, χωρίς να υπονομεύει τον σκοπό της ουσιαστικής ανάπαυσης των εργαζομένων. Σε περίπτωση διαφωνίας μεταξύ εργαζομένου και εργοδότη για τη χορήγηση της άδειας, διατηρείται ο ρόλος της Επιθεώρησης Εργασίας ως φορέα διαμεσολάβησης. Ο εργαζόμενος μπορεί να προσφύγει για την επίλυση της διαφοράς, όπως συνέβαινε και στο προηγούμενο καθεστώς.

Αλλαγές στη διαδικασία καταχώρισης

Η διαδικασία καταχώρισης της άδειας αλλάζει σημαντικά. Καταργείται η υποχρέωση προαναγγελίας στο Πληροφοριακό Σύστημα ΕΡΓΑΝΗ. Αντίθετα, εισάγεται η απολογιστική καταχώριση, η οποία πρέπει να γίνει εντός του επόμενου μήνα από τη λήψη της άδειας. Η αλλαγή αυτή μειώνει τη γραφειοκρατία και διευκολύνει εργαζόμενους και επιχειρήσεις.

Αποζημίωση σε περίπτωση μη χορήγησης άδειας

Η νομοθεσία παραμένει αυστηρή σε περιπτώσεις μη χορήγησης άδειας:

• Αν υπάρχει υπαιτιότητα του εργοδότη, ο εργαζόμενος δικαιούται διπλές αποδοχές άδειας (προσαύξηση 100%).

• Αν δεν υπάρχει ευθύνη του εργοδότη, καταβάλλεται ο αντίστοιχος μισθός για τις ημέρες άδειας που δεν λήφθηκαν.

Οι νέες ρυθμίσεις δεν περιορίζουν το δικαίωμα στην ετήσια άδεια, αλλά αλλάζουν τον τρόπο οργάνωσής της. Η τμηματική χορήγηση, η κατάργηση της προαναγγελίας και η διατήρηση αυστηρών κυρώσεων συνθέτουν ένα πλαίσιο που προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία, ενώ παράλληλα απαιτεί προσεκτική ενημέρωση εργαζομένων και εργοδοτών.