Γονικές άδειες: Τι δικαιούνται οι εργαζόμενοι γονείς

Με αφορμή την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αποστείλει αιτιολογημένη γνώμη σε 11 κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, σχετικά με τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο της Οδηγίας 2019/1158 για την ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής γονέων και φροντιστών, το Υπουργείο Εργασίας υπενθυμίζει τα ισχύοντα δικαιώματα και επιδόματα για τους εργαζόμενους γονείς.

Η Ελλάδα έχει ήδη ενσωματώσει την Οδηγία στο εθνικό δίκαιο με τον νόμο 4808/2021, παρέχοντας σε αρκετές περιπτώσεις ακόμη πιο ευνοϊκές ρυθμίσεις από αυτές που προβλέπει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Για παράδειγμα, ενώ η Οδηγία ορίζει άδεια πατρότητας 10 ημερών, στην Ελλάδα ισχύει άδεια 14 ημερών. Επίσης, το δικαίωμα ευέλικτων μορφών εργασίας αφορά, σύμφωνα με την Οδηγία, γονείς παιδιών έως 8 ετών, ενώ η ελληνική νομοθεσία το επεκτείνει έως τα 12 έτη. Η αιτιολογημένη γνώμη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αφορά κυρίως τεχνικά ζητήματα εφαρμογής της Οδηγίας στους ναυτικούς, για τα οποία το σχετικό Προεδρικό Διάταγμα βρίσκεται στο τελικό στάδιο υπογραφής από τους συναρμόδιους υπουργούς.

Αναλυτικά οι άδειες και τα δικαιώματα

Άδεια πατρότητας: Η άδεια πατρότητας στην Ελλάδα ανέρχεται σε 14 ημέρες με πλήρεις αποδοχές και μπορεί να χορηγηθεί είτε συνολικά μετά τη γέννηση του παιδιού είτε τμηματικά: δύο ημέρες πριν τον αναμενόμενο τοκετό και 12 ημέρες εντός 30 ημερών από τη γέννηση. Το δικαίωμα αυτό ισχύει επίσης σε περιπτώσεις υιοθεσίας ή αναδοχής παιδιών έως 8 ετών. Ο εργαζόμενος οφείλει να ενημερώσει τον εργοδότη προφορικά ή γραπτά για την πιθανή ημερομηνία τοκετού. Η άδεια εφαρμόζεται από την ψήφιση του νόμου, δηλαδή από τις 19 Ιουνίου 2021.

Γονική άδεια: Η γονική άδεια διαρκεί τέσσερις μήνες, συνεχόμενα ή τμηματικά, και μπορεί να χορηγηθεί έως ότου το παιδί συμπληρώσει το 8ο έτος της ηλικίας του. Προϋπόθεση είναι η συμπλήρωση ενός έτους απασχόλησης στον ίδιο εργοδότη. Οι πρώτοι δύο μήνες της άδειας επιδοτούνται από τη ΔΥΠΑ (πρώην ΟΑΕΔ), με ποσό ίσο με τον κατώτατο μισθό, δηλαδή 780 ευρώ μηνιαίως ανά γονέα. Σε περιπτώσεις περισσότερων παιδιών, το δικαίωμα είναι αυτοτελές για κάθε παιδί, με την προϋπόθεση ότι έχει παρέλθει ένας χρόνος από τη λήξη της άδειας για το προηγούμενο τέκνο. Οι γονείς διδύμων ή πολυδύμων δικαιούνται ταυτόχρονα επίδομα για κάθε παιδί. Η αίτηση για γονική άδεια υποβάλλεται έναν μήνα πριν στον εργοδότη, ο οποίος οφείλει να τη χορηγήσει εκτός αν τεκμηριώσει εγγράφως σοβαρή διατάραξη της λειτουργίας της επιχείρησης. Η άδεια μπορεί να χορηγηθεί και με μειωμένο ωράριο, και ο συνολικός χρόνος λογίζεται ως χρόνος εργασίας.

Άδεια φροντιστή: Χορηγούνται έως πέντε εργάσιμες ημέρες για τη φροντίδα συζύγου, παιδιών, γονέων ή αδελφών, με προϋπόθεση έξι μηνών προϋπηρεσίας.

Απουσία λόγω ανωτέρας βίας: Οι εργαζόμενοι μπορούν να απουσιάσουν έως δύο φορές ετησίως για μία εργάσιμη ημέρα με αποδοχές σε περίπτωση ασθένειας ή ατυχήματος.

Ευέλικτες ρυθμίσεις εργασίας: Γονείς παιδιών έως 12 ετών μπορούν να αιτηθούν τηλεργασία, ευέλικτο ωράριο ή μερική απασχόληση, εφόσον έχουν συμπληρώσει τουλάχιστον έξι μήνες προϋπηρεσίας.

Άδειες προστασίας οικογένειας: Περιλαμβάνουν άδεια μητρότητας, ειδική παροχή προστασίας μητρότητας και σε περιπτώσεις υιοθεσίας, άδεια επτά ημερών με αποδοχές για τεχνητή γονιμοποίηση, άδεια φροντίδας τέκνου, καθώς και άδεια παρακολούθησης σχολικής επίδοσης παιδιού, η οποία επεκτείνεται έως τα 18 έτη. Επιπλέον, η άδεια γάμου ισχύει και για τα σύμφωνα συμβίωσης.