Μέτρα για τη γραφειοκρατία: Οι 14 παρεμβάσεις της κυβέρνησης

Ένα εκτεταμένο πακέτο παρεμβάσεων με στόχο τη δραστική μείωση της γραφειοκρατίας και την αποφόρτιση της καθημερινότητας πολιτών και επιχειρήσεων παρουσίασε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, θέτοντας στο επίκεντρο τη δημιουργία ενός κράτους που λειτουργεί με όρους απλότητας, διαφάνειας και κοινής λογικής. Το νομοσχέδιο, με τίτλο «Παρεμβάσεις για ένα κράτος πιο φιλικό στους πολίτες», επιχειρεί να απαντήσει σε παθογένειες δεκαετιών, οι οποίες, όπως σημείωσε ο κ. Χατζηδάκης, συντηρούν μια καθημερινότητα «διοικητικής παράνοιας» και υπονομεύουν την εμπιστοσύνη των πολιτών προς το Δημόσιο. Όπως υπογράμμισε, η κυβέρνηση έχει ήδη επιδείξει μετρήσιμα αποτελέσματα στη μάχη με το βαθύ κράτος, φέρνοντας ως παραδείγματα τον εκσυγχρονισμό του ΕΦΚΑ –με χρόνους απονομής συντάξεων που προσεγγίζουν πλέον τα ευρωπαϊκά πρότυπα– την εφαρμογή του αριθμού 1566, την αξιολόγηση στο Δημόσιο και τη μετάβαση του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και τα επόμενα βήματα μεταρρύθμισης που προανήγγειλε: η περαιτέρω ενίσχυση της αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων, η καθιέρωση της ψηφιακής κάρτας εργασίας στο Δημόσιο, οι παρεμβάσεις στις πολεοδομίες και η συνολική αναδιάρθρωση του ΟΣΕ. Κεντρικός άξονας του νομοσχεδίου είναι η αντικατάσταση δεκάδων πιστοποιητικών με υπεύθυνες δηλώσεις, μέχρι να καταστεί πλήρως λειτουργική η διαλειτουργικότητα των πληροφοριακών συστημάτων. Ο πολίτης δεν θα υποχρεώνεται πλέον να προσκομίζει έγγραφα που ήδη διαθέτει η διοίκηση, όπως ληξιαρχικές πράξεις, τίτλους σπουδών ή πιστοποιητικά ιθαγένειας. Η δήλωση θα γίνεται δεκτή αυτομάτως, με αυστηρό όμως πλαίσιο κυρώσεων για ψευδή στοιχεία, το οποίο θα περιλαμβάνει υψηλά πρόστιμα, ποινικές ευθύνες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, απώλεια του δικαιώματος υποβολής υπεύθυνης δήλωσης.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στο χρόνιο ζήτημα των διεκδικήσεων ακινήτων από το Δημόσιο. Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι το κράτος δεν θα εγείρει αξιώσεις κυριότητας σε περιπτώσεις όπου οι ιδιώτες διαθέτουν μεταγεγραμμένους τίτλους πριν από το 1975, σε περιπτώσεις εγκατάστασης με απόφαση δημόσιας αρχής –όπως οι πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής– καθώς και όταν υπάρχουν προσωρινά παραχωρητήρια ή αντίστοιχοι τίτλοι που έχουν εκδοθεί από τη διοίκηση. Οι εκκρεμείς δίκες για αυτές τις κατηγορίες καταργούνται, με σαφείς εξαιρέσεις για κοινόχρηστους χώρους, αρχαιολογικές ζώνες, αιγιαλούς και τη δασική νομοθεσία.

Παράλληλα, εισάγεται η δυνατότητα ηλεκτρονικής παρακολούθησης της πορείας κάθε διοικητικής αίτησης, με ενημέρωση για τον αρμόδιο υπάλληλο, το στάδιο στο οποίο βρίσκεται η υπόθεση και μια εκτίμηση χρόνου ολοκλήρωσης. Αντίστοιχη ψηφιακή διαφάνεια προβλέπεται και για τις επώνυμες καταγγελίες πολιτών, οι οποίες θα παρακολουθούνται μέσω του Συμβούλου Ακεραιότητας, με ενημέρωση της πολιτικής ηγεσίας. Σημαντική καινοτομία αποτελεί και η πρόβλεψη ώστε το Δημόσιο να μην ασκεί ένδικα μέσα σε υποθέσεις με έντονο κοινωνικό φορτίο, όπως αποζημιώσεις για ψυχική οδύνη λόγω θανάτου ή βαριάς αναπηρίας από φυσικές καταστροφές, δυστυχήματα σε δημόσιες υποδομές, τρομοκρατικές επιθέσεις ή ιατρικά σφάλματα σε δημόσια νοσοκομεία. Η ρύθμιση αυτή αποκτά μόνιμο χαρακτήρα και θα ενεργοποιείται με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου.

Το νομοσχέδιο προβλέπει ακόμη την υποχρεωτική συμμόρφωση της διοίκησης με δικαστικές αποφάσεις μέσω των Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου, την υποχρεωτική ανάρτηση εγκυκλίων και ωραρίων στις ιστοσελίδες όλων των φορέων, καθώς και τη δημιουργία κεντρικών διοικητικών οργάνων για την ενιαία ερμηνεία της νομοθεσίας, ώστε να αποφεύγονται άνισες μεταχειρίσεις πολιτών ανάλογα με την περιοχή.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη γενίκευση του «μοντέλου ΕΦΚΑ» και σε άλλους τομείς της διοίκησης, με τη συμμετοχή πιστοποιημένων επαγγελματιών –όπως γεωπόνοι, κτηνίατροι ή λογιστές– σε διαδικασίες που σήμερα μπλοκάρουν από έλλειψη προσωπικού, καθώς και στην αναβάθμιση του ρόλου των συμβολαιογράφων σε πλήρη «one stop shop» για μεταβιβάσεις ακινήτων, με διαλειτουργικότητα με την ΑΑΔΕ και το Κτηματολόγιο. Συμπληρωματικά, το σχέδιο νόμου προβλέπει την κατάργηση της υποχρεωτικής σύνταξης τοπογραφικού σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, τη δυνατότητα πληρωμής φόρου κληρονομίας κατά τη μεταβίβαση του ακινήτου και την οριστική απελευθέρωση μεταβιβάσεων κατασχεμένων ακινήτων από την ΑΑΔΕ. Όπως τόνισε ο κ. Χατζηδάκης, πρόκειται για παρεμβάσεις «απλής διοικητικής λογικής», που δεν αλλάζουν απλώς διαδικασίες, αλλά επιχειρούν να αλλάξουν κουλτούρα: από ένα κράτος καχυποψίας και ταλαιπωρίας, σε ένα κράτος εξυπηρέτησης και εμπιστοσύνης προς τον πολίτη.