Νηστεία Σαρακοστής τι τρώμε: Διάρκεια, περιορισμοί και εξαιρέσεις

Με την Καθαρά Δευτέρα ξεκινά κάθε χρόνο η Μεγάλη Τεσσαρακοστή, μια από τις σημαντικότερες περιόδους του εκκλησιαστικού έτους για την Εκκλησία της Ελλάδος και την Ορθόδοξη παράδοση γενικότερα. Η νηστεία της Σαρακοστής διαρκεί συνολικά 48 ημέρες, από την πρώτη ημέρα της Σαρακοστής έως και το Μεγάλο Σάββατο, και κορυφώνεται με την Ανάσταση, την Κυριακή του Πάσχα. Πρόκειται για μια περίοδο πνευματικής προετοιμασίας που περιλαμβάνει όχι μόνο διατροφική εγκράτεια, αλλά και ενίσχυση της προσευχής, της φιλανθρωπίας και της εσωτερικής αυτοκριτικής. Η νηστεία, όπως τονίζουν οι πνευματικοί πατέρες, δεν έχει τιμωρητικό χαρακτήρα· προσαρμόζεται στις δυνατότητες, την υγεία και τις ιδιαίτερες συνθήκες ζωής κάθε πιστού.

Τι απαγορεύεται κατά τη διάρκεια της νηστείας

Οι βασικοί διατροφικοί περιορισμοί της Σαρακοστής περιλαμβάνουν:

• Το κρέας και όλα τα προϊόντα που προέρχονται από αυτό

• Τα γαλακτοκομικά και τα αυγά

• Το ψάρι (με συγκεκριμένες εξαιρέσεις)

• Το λάδι και το κρασί τις περισσότερες ημέρες

Η αποχή από τα παραπάνω συμβολίζει την εγκράτεια και την απομάκρυνση από την καθημερινή απόλαυση, ώστε ο πιστός να εστιάσει περισσότερο στην πνευματική του πορεία.

Γιατί επιτρέπονται οι ελιές αλλά όχι το λάδι;

Ένα από τα συχνότερα ερωτήματα αφορά τη διάκριση ανάμεσα στις ελιές και το ελαιόλαδο. Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, οι ελιές καταναλώνονται ως φυσικός καρπός και εντάσσονται στη λεγόμενη «ξηροφαγία». Αντίθετα, το λάδι θεωρείται στοιχείο που προσδίδει γεύση και «άρτυση» στο φαγητό, κάτι που έρχεται σε αντίθεση με το πνεύμα της απλότητας και της εγκράτειας. Η αποχή από το λάδι συνδέεται παραδοσιακά και με την αποχή από το κρασί, ενισχύοντας τον ασκητικό χαρακτήρα της περιόδου.

Ποιες είναι οι εξαιρέσεις

Παρότι η νηστεία της Σαρακοστής είναι από τις αυστηρότερες του έτους, υπάρχουν ορισμένες ημέρες κατά τις οποίες επιτρέπεται η «κατάλυση» συγκεκριμένων τροφών:

• Στις 25 Μαρτίου, εορτή του Ευαγγελισμός της Θεοτόκου, επιτρέπεται το ψάρι.

• Την Κυριακή των Βαΐων επιτρέπεται επίσης η κατανάλωση ψαριού.

• Τα Σάββατα και τις Κυριακές της Σαρακοστής επιτρέπονται το λάδι και το κρασί.

• Το Μεγάλο Σάββατο, παρά το ότι είναι Σάββατο, τηρείται αυστηρή νηστεία χωρίς λάδι.

Παράλληλα, τα θαλασσινά όπως το χταπόδι, το καλαμάρι και οι γαρίδες επιτρέπονται σε όλη τη διάρκεια της Σαρακοστής, καθώς δεν θεωρούνται ψάρια σύμφωνα με την εκκλησιαστική διάκριση.