8χρονη άφησε το αμαξίδιό της, σύρθηκε 83 σκαλιά και άλλαξε την Αμερική για πάντα

Δεν επρόκειτο για μια ακόμη συμβολική διαμαρτυρία. Στις 12 Μαρτίου 1990, μπροστά από το Καπιτώλιο των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ουάσιγκτον, εκτυλίχθηκε μια σκηνή που έμελλε να χαραχτεί στη συλλογική μνήμη του κινήματος για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία. Περισσότεροι από 1.000 ακτιβιστές είχαν φτάσει στο σημείο έπειτα από πορεία από τον Λευκό Οίκο, διαμαρτυρόμενοι για την καθυστέρηση ψήφισης του νόμου Americans with Disabilities Act (ADA), ο οποίος θα κατοχύρωνε βασικά δικαιώματα προσβασιμότητας για εκατομμύρια Αμερικανούς με αναπηρία. Μπροστά τους υψώνονταν τα 83 μαρμάρινα σκαλιά του Καπιτωλίου — χωρίς ράμπες, χωρίς ασανσέρ. Για πολλούς διαδηλωτές που χρησιμοποιούσαν αναπηρικά αμαξίδια, το ίδιο το σύμβολο της δημοκρατίας ήταν πρακτικά απροσπέλαστο. Τότε περίπου 60 ακτιβιστές εγκατέλειψαν τα αμαξίδιά τους και άρχισαν να σέρνονται προς την κορυφή, θέλοντας να δείξουν με τον πιο ωμό τρόπο τι σημαίνει καθημερινός αποκλεισμός. Στο επίκεντρο βρέθηκε η 8χρονη Τζένιφερ Κίλαν-Τσάφινς, παιδί με εγκεφαλική παράλυση. Παρά τους αρχικούς δισταγμούς των διοργανωτών, η μικρή επέμεινε να συμμετάσχει. «Αν κάποιος στην ηλικία μου δεν το έκανε, τότε κανείς από τη γενιά μου δεν θα εκπροσωπούνταν», φέρεται να είπε πριν ξεκινήσει.

I owe so much to activists like Jennifer Keelan-Chaffins who crawled up the Capitol steps to demand action from Congress.

Because of their advocacy, the log jam was broken.

And the ADA was finally enshrined into law 33 years ago today. pic.twitter.com/KCqyVvbLUL

— Tammy Duckworth (@SenDuckworth) July 26, 2023

Σκαλί το σκαλί, με τα χέρια να καίνε από το μάρμαρο, η μικρή συνέχισε την ανάβαση ενώ το πλήθος φώναζε συνθήματα υπέρ του ADA. Σε κάποια στιγμή ακούστηκε να λέει: «Θα μείνω όλη νύχτα αν χρειαστεί». Η εικόνα μεταδόθηκε από τηλεοπτικά δίκτυα σε όλη τη χώρα και δημοσιεύθηκε στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων, μετατρέποντας τη διαμαρτυρία — που έμεινε γνωστή ως Capitol Crawl — σε ισχυρό σύμβολο πίεσης προς το Κογκρέσο. Την επόμενη ημέρα, περισσότεροι από 100 ακτιβιστές συνελήφθησαν σε καθιστική διαμαρτυρία στη Ροτόντα του Καπιτωλίου. Ωστόσο, η πολιτική δυναμική είχε ήδη αλλάξει. Τέσσερις μήνες αργότερα, στις 26 Ιουλίου 1990, ο τότε πρόεδρος Τζορτζ Χ. Γ. Μπους υπέγραψε τον νόμο ADA, ο οποίος επέβαλε εκτεταμένα μέτρα προσβασιμότητας σε δημόσιους χώρους, μεταφορές, εργασία και εκπαίδευση.

Ο ADA οδήγησε σε ράμπες πεζοδρομίων, προσβάσιμες τουαλέτες, επιγραφές Braille, υπότιτλους στην τηλεόραση και υποχρεώσεις εργοδοτών για «εύλογες προσαρμογές». Δικαιώματα που σήμερα θεωρούνται δεδομένα για δεκάδες εκατομμύρια ανθρώπους στις ΗΠΑ. Η Τζένιφερ Κίλαν-Τσάφινς σήμερα συνεχίζει τη δράση της στον χώρο της υπεράσπισης δικαιωμάτων, υπενθυμίζοντας ότι η προσβασιμότητα δεν είναι πράξη φιλανθρωπίας αλλά θεμελιώδες δικαίωμα. Η ιστορία του Capitol Crawl λειτουργεί ακόμη ως υπενθύμιση ότι η θεσμική ισότητα δεν εξαντλείται σε νόμους. Απαιτεί συνεχή εφαρμογή στην καθημερινότητα — από τα πεζοδρόμια μέχρι τις δημόσιες υπηρεσίες. Σε πολλές χώρες, μεταξύ τους και η Ελλάδα, έχουν γίνει σημαντικά βήματα τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, για πολλούς ανθρώπους με αναπηρία, τα εμπόδια παραμένουν ορατά. Και το βασικό ερώτημα εξακολουθεί να είναι το ίδιο με εκείνο του 1990: όχι αν η ισότητα αναγνωρίζεται στα χαρτιά, αλλά αν υλοποιείται στην πράξη.