Επιδόματα σε μετανάστες τέλος: Το ιδεολογικό αποτύπωμα του νέου νομοσχεδίου

Με σαφή ιδεολογικό πρόσημο και χωρίς διάθεση εξωραϊσμών παρουσιάστηκε στη Βουλή το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, το οποίο, σύμφωνα με τον υπουργό Θάνο Πλεύρη, επιχειρεί να επαναχαράξει τη μεταναστευτική πολιτική της χώρας στη βάση δύο παράλληλων αξόνων: αυστηρή αποτροπή της παράνομης μετανάστευσης και οργανωμένη ενίσχυση της νόμιμης εισόδου εργατών από τρίτες χώρες. Μιλώντας ενώπιον της αρμόδιας κοινοβουλευτικής επιτροπής, ο υπουργός ξεκαθάρισε ότι το σχέδιο νόμου δεν αποτελεί τεχνοκρατική άσκηση, αλλά πολιτική επιλογή με σαφές ιδεολογικό περιεχόμενο. Όπως τόνισε, η φιλοσοφία του βασίζεται στη δημιουργία ενός «σκληρού φραγμού» απέναντι στην παρανομία, την ίδια στιγμή που διαμορφώνεται μια ελεγχόμενη και περιορισμένη δίοδος για τη νόμιμη μετανάστευση, με αυστηρούς όρους και σαφή σύνδεση με την αγορά εργασίας.

Κεντρικό στοιχείο του νομοσχεδίου αποτελεί η αναθεώρηση της πολιτικής επιδομάτων προς δικαιούχους ασύλου. Ο κ. Πλεύρης υποστήριξε ότι το ισχύον μοντέλο, που βασίζεται κυρίως στη χορήγηση οικονομικής στήριξης, δεν οδηγεί σε κοινωνική ένταξη αλλά σε παρατεταμένη εξάρτηση από το κράτος. Στο νέο πλαίσιο, όσοι λαμβάνουν άσυλο θα κατευθύνονται υποχρεωτικά προς την απασχόληση, με το κράτος να αναλαμβάνει ρόλο διαμεσολαβητή ανάμεσα στις δομές φιλοξενίας και την αγορά εργασίας. Ειδική αναφορά έγινε σε τομείς όπως η αγροτική παραγωγή, όπου προβλέπεται εκπαίδευση των δικαιούχων σε ελληνικές καλλιέργειες και άμεση σύνδεσή τους με εργοδότες. «Η παραμονή στη χώρα δεν μπορεί να είναι αποσυνδεδεμένη από την εργασία», ήταν το μήνυμα του υπουργού, ο οποίος ξεκαθάρισε ότι η λογική της μόνιμης επιδότησης εγκαταλείπεται. Όσοι δεν αποδέχονται την ένταξή τους στην αγορά εργασίας, δεν θα μπορούν να παραμένουν επ’ αόριστον στη χώρα.

Ιδιαίτερη πολιτική ένταση προκάλεσαν οι διατάξεις που αφορούν τη λειτουργία των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων. Απαντώντας σε αιτιάσεις της αντιπολίτευσης και ειδικά της εισηγήτριας του ΠΑΣΟΚ Νάντια Γιαννακοπούλου, ο κ. Πλεύρης υποστήριξε ότι οι ρυθμίσεις δεν στοχοποιούν συλλήβδην τις ΜΚΟ, αλλά αυστηροποιούν το πλαίσιο ποινών για όσους, ακόμη και υπό τον μανδύα της ανθρωπιστικής δράσης, εμπλέκονται σε κυκλώματα παράνομης διακίνησης μεταναστών. Σύμφωνα με τον υπουργό, προβλέπονται βαρύτερες ποινές για μέλη ΜΚΟ που αποδεδειγμένα συμμετέχουν σε τέτοιες δραστηριότητες, ενώ παράλληλα μπαίνει τέλος στο καθεστώς απευθείας αναθέσεων έργων από το υπουργείο προς οργανώσεις, χωρίς διαγωνιστικές διαδικασίες. Όπως σημείωσε, η αλλαγή αυτή δεν αποτελεί πολιτική επιλογή αλλά συμμόρφωση σε παρατηρήσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου και της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.

Στο νομοσχέδιο ενσωματώνεται επίσης ευρωπαϊκή οδηγία που προβλέπει την ανάκληση άδειας διαμονής σε περιπτώσεις όπου αυτή έχει χορηγηθεί για λόγους εργασίας, αλλά ο δικαιούχος παύει να απασχολείται. Ο υπουργός έθεσε ευθέως το ερώτημα της σκοπιμότητας παραμονής στη χώρα χωρίς ενεργή εργασιακή σχέση, υποστηρίζοντας ότι η άδεια διαμονής δεν μπορεί να μετατρέπεται σε μόνιμο δικαίωμα ανεξάρτητο από τον λόγο για τον οποίο χορηγήθηκε. Παράλληλα, υπερασπίστηκε τη χρήση βιομετρικών τεστ για την εξακρίβωση της ηλικίας μεταναστών που δηλώνουν ανήλικοι, αποκαλύπτοντας ότι υπήρξαν προσφυγές ΜΚΟ κατά της συγκεκριμένης πρακτικής. Στο πιο αιχμηρό σκέλος της παρέμβασής του, ο κ. Πλεύρης αναφέρθηκε στις διαπραγματεύσεις με τέσσερις χώρες για τη δημιουργία κέντρων επιστροφής εκτός ευρωπαϊκού εδάφους, για περιπτώσεις μεταναστών που δεν μπορούν να επαναπροωθηθούν στις χώρες καταγωγής τους.

Σύμφωνα με τον υπουργό, η εφαρμογή τέτοιων πολιτικών αναμένεται να λειτουργήσει αποτρεπτικά, μειώνοντας δραστικά τις παράνομες αφίξεις, όπως –κατά τον ίδιο– ήδη καταγράφεται στο τελευταίο πεντάμηνο του 2025, περίοδο κατά την οποία τέθηκαν σε ισχύ αυστηρότερες ποινές για την παράνομη διαμονή. Η παρουσίαση του νομοσχεδίου κατέστησε σαφές ότι η κυβέρνηση επιλέγει μια γραμμή σκληρής διαχείρισης του μεταναστευτικού, με έμφαση στην τάξη, την εργασία και τον έλεγχο. Όπως υπογράμμισε ο υπουργός, «οι πολιτικές κρίνονται στο πεδίο και όχι στις διακηρύξεις», θέτοντας το πλαίσιο μιας αντιπαράθεσης που αναμένεται να ενταθεί όσο το νομοσχέδιο προχωρά προς την Ολομέλεια.