Γραπτές εξετάσεις ΑΣΕΠ: Μια σημαντική τομή στον τρόπο επιλογής των στελεχών του Δημοσίου

Σημαντική τομή στον τρόπο επιλογής των στελεχών του Δημοσίου δρομολογεί το υπουργείο Εσωτερικών, καθώς, σύμφωνα με την Καθημερινή, στο υπό κατάρτιση νομοσχέδιο προβλέπεται η καθιέρωση γραπτών εξετάσεων μέσω του ΑΣΕΠ για την ανάδειξη προϊσταμένων σε όλα τα επίπεδα της διοικητικής ιεραρχίας. Η νέα διαδικασία θα αφορά γενικούς διευθυντές, διευθυντές και τμηματάρχες και φιλοδοξεί να αντικαταστήσει ένα σύστημα που, επί χρόνια, χαρακτηριζόταν από καθυστερήσεις, αποσπασματικές κρίσεις και εκτεταμένη χρήση αναπληρωτών. Για τις θέσεις των γενικών διευθυντών μάλιστα εισάγεται διπλή διαγωνιστική φάση, προσαρμοσμένη στις ιδιαιτερότητες κάθε φορέα, γεγονός που αποσκοπεί στην πιο στοχευμένη αξιολόγηση των υποψηφίων. Τα τυπικά προσόντα, η υπηρεσιακή εμπειρία και η θητεία σε θέσεις ευθύνης παραμένουν βασικά κριτήρια, ωστόσο η καινοτομία έγκειται στον τρόπο καταγραφής και αξιοποίησής τους. Όλα τα στοιχεία θα αντλούνται αυτόματα από το ψηφιακό σύστημα διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού (HRMS), χωρίς την ανάγκη προσκόμισης δικαιολογητικών, περιορίζοντας δραστικά τη γραφειοκρατία και τα περιθώρια υποκειμενικών παρεμβάσεων. Παράλληλα, καταργείται οριζόντια η διαδικασία της συνέντευξης, η οποία επί χρόνια αποτελούσε σημείο τριβής και αμφισβήτησης.

Κομβικής σημασίας θεωρείται και η πρόβλεψη για αυτόματη προκήρυξη κρίσεων ανά τριετία από το Υπουργείο Εσωτερικών. Με το ισχύον καθεστώς, η έναρξη των διαδικασιών εξαρτιόταν από πολιτικές αποφάσεις υπουργών, περιφερειαρχών ή δημάρχων, γεγονός που συχνά οδηγούσε σε αναβολές για λόγους εσωτερικών ισορροπιών. Δεν είναι τυχαίο ότι, όπως είχε καταγράψει έρευνα του ΑΣΕΠ, μια πλήρης διαδικασία κρίσεων μπορούσε να διαρκέσει έως και επτά χρόνια. Το αποτέλεσμα αυτής της αδράνειας ήταν χιλιάδες θέσεις ευθύνης να παραμένουν ουσιαστικά ακάλυπτες από κρίσεις από το 2011 και μετά, με τις ανάγκες να καλύπτονται από αναπληρωτές χωρίς σαφή και ενιαία κριτήρια επιλογής. Σήμερα, με βάση τα ψηφιακά οργανογράμματα, υπολογίζεται ότι στο Δημόσιο υπάρχουν περίπου 29.000 θέσεις προϊσταμένων, εκ των οποίων μόλις λίγες εκατοντάδες αφορούν γενικούς διευθυντές.

Το νέο σύστημα προβλέπει τη δημιουργία μιας ενιαίας δεξαμενής υποψηφίων, η οποία θα προκύπτει από γραπτές εξετάσεις του ΑΣΕΠ. Οι εξετάσεις θα περιλαμβάνουν ερωτήσεις γνώσεων κρίσιμων για τη δημόσια διοίκηση, τεστ δεξιοτήτων και αξιολόγηση εργασιακής αποτελεσματικότητας. Για τους γενικούς διευθυντές θα ακολουθεί και δεύτερη, πιο εξειδικευμένη φάση, προσαρμοσμένη στο αντικείμενο του εκάστοτε φορέα. Οι βασικές αρχές του νομοσχεδίου παρουσιάστηκαν στο υπουργικό συμβούλιο από τον υπουργό Εσωτερικών Θεόδωρος Λιβάνιος και την υφυπουργό Παρασκευή Χαραλαμπογιάννη, με στόχο το σχέδιο νόμου να κατατεθεί στη Βουλή πριν από το Πάσχα. Αν εφαρμοστεί όπως σχεδιάζεται, το νέο πλαίσιο φιλοδοξεί να αποκαταστήσει τη διαφάνεια και την αξιοκρατία σε έναν από τους πιο κρίσιμους μηχανισμούς του κράτους: την επιλογή της διοικητικής του ηγεσίας.