Μεταμόσχευση προσώπου: Γιατροί στην Ισπανία έγραψαν ιστορία

Μία από τις πιο σύνθετες και ηθικά φορτισμένες επεμβάσεις στη σύγχρονη ιστορία της ιατρικής πραγματοποιήθηκε στην Ισπανία, γράφοντας ένα νέο, πρωτόγνωρο κεφάλαιο στη μεταμοσχευτική επιστήμη. Σε δημόσιο νοσοκομείο της Βαρκελώνης, γιατροί προχώρησαν σε μεταμόσχευση προσώπου με μια ιδιαιτερότητα που δεν έχει προηγούμενο: η δότρια είχε αποφασίσει, συνειδητά και θεσμικά κατοχυρωμένα, να δωρίσει το πρόσωπό της στην επιστήμη πριν υποβληθεί σε υποβοηθούμενη ευθανασία. Η επέμβαση πραγματοποιήθηκε στο νοσοκομείο Βαλ ντ’ Εβρόν και διήρκεσε περίπου 24 ώρες, απαιτώντας τον άψογο συντονισμό σχεδόν 100 γιατρών και επιστημόνων από διαφορετικές ειδικότητες. Πλαστικοί και γναθοπροσωπικοί χειρουργοί, αναισθησιολόγοι, ανοσολόγοι, ψυχίατροι και νοσηλευτικό προσωπικό συνεργάστηκαν σε μια εξαιρετικά λεπτή διαδικασία, που περιλάμβανε τη μεταμόσχευση ιστών από το κεντρικό τμήμα του προσώπου, με στόχο όχι μόνο τη λειτουργική αποκατάσταση αλλά και την επαναφορά της ανθρώπινης υπόστασης της λήπτριας.

Η συντονίστρια της μεταμόσχευσης, Ελίζαμπετ Νάβας, μίλησε για μια απόφαση που ξεπέρασε τα στενά όρια της ιατρικής. Όπως ανέφερε, η στάση της δότριας αποκάλυψε «ένα επίπεδο ωριμότητας που μας άφησε άφωνους». Η ίδια υπογράμμισε ότι πρόκειται για μια πράξη σπάνιας γενναιοδωρίας: ένας άνθρωπος που είχε αποφασίσει να τερματίσει τη ζωή του, αφιέρωσε μία από τις τελευταίες του επιθυμίες σε έναν άγνωστο, προσφέροντάς του μια δεύτερη ευκαιρία ύπαρξης. Η λήπτρια, γνωστή μόνο με το μικρό της όνομα, Κάρμε, είχε υποστεί εκτεταμένη νέκρωση των ιστών του προσώπου εξαιτίας σοβαρής βακτηριακής λοίμωξης, η οποία ξεκίνησε από ένα απλό τσίμπημα εντόμου. Η κατάστασή της είχε οδηγήσει σε πλήρη απώλεια βασικών λειτουργιών: δεν μπορούσε να μιλήσει, να τραφεί φυσιολογικά ούτε να δει. Η μεταμόσχευση δεν ήταν απλώς αισθητική ή επανορθωτική, αλλά απολύτως σωτήρια.

Σε δημόσια εμφάνισή της μετά την επέμβαση, η Κάρμε περιέγραψε με συγκρατημένη συγκίνηση την εμπειρία της ανάρρωσης. «Όταν κοιτάζομαι στον καθρέφτη στο σπίτι μου, νιώθω ότι αρχίζω να μοιάζω ξανά με τον εαυτό μου», δήλωσε, τονίζοντας ότι η πορεία αποκατάστασης εξελίσσεται ομαλά και ενθαρρυντικά. Οι μεταμοσχεύσεις προσώπου αποτελούν από τις πιο απαιτητικές παρεμβάσεις παγκοσμίως, καθώς προϋποθέτουν αυστηρή συμβατότητα μεταξύ δότη και λήπτη: ίδιο φύλο, ίδια ομάδα αίματος και παρόμοιο μέγεθος κεφαλής, ώστε να ελαχιστοποιούνται οι κίνδυνοι απόρριψης και λειτουργικών επιπλοκών.

Η Ισπανία διατηρεί εδώ και δεκαετίες πρωταγωνιστικό ρόλο στον τομέα των μεταμοσχεύσεων. Με πληθυσμό περίπου 49,4 εκατομμύρια κατοίκους, θεωρείται παγκόσμιος ηγέτης στη δωρεά και μεταμόσχευση οργάνων για περισσότερα από 30 χρόνια. Το 2021 έγινε η τέταρτη χώρα στην Ευρώπη που νομιμοποίησε την ευθανασία, δημιουργώντας ένα αυστηρό αλλά σαφές θεσμικό πλαίσιο. Από τις έξι μεταμοσχεύσεις προσώπου που έχουν πραγματοποιηθεί συνολικά στη χώρα, οι μισές έγιναν από τις ιατρικές ομάδες του Βαλ ντ’ Εβρόν. Στο ίδιο νοσοκομείο πραγματοποιήθηκε και η πρώτη στον κόσμο μεταμόσχευση ολόκληρου προσώπου, το 2010, εδραιώνοντας τη φήμη του ως διεθνούς κέντρου αριστείας. Για λόγους προστασίας της ιδιωτικότητας, οι υπεύθυνοι απέφυγαν να αποκαλύψουν την ακριβή ημερομηνία της επέμβασης, περιοριζόμενοι στο ότι αυτή πραγματοποιήθηκε το φθινόπωρο του 2025. Τα επίσημα στοιχεία του υπουργείου Υγείας δείχνουν ότι μόνο το προηγούμενο έτος έγιναν στην Ισπανία περίπου 6.300 μεταμοσχεύσεις οργάνων, κυρίως νεφρών, ενώ το 2024 κατέφυγαν στη νόμιμη υποβοηθούμενη ευθανασία 426 άνθρωποι.

Hito en España: el Vall d’Hebron realiza el primer trasplante de cara con una donante que recibió la eutanasia

La donante había solicitado entregar el tejido de su rostro como acción solidaria antes de morir

@paolo_fabio
@rubn_escu
https://t.co/TRr2yFOZPi pic.twitter.com/YIbAPyA1XX

— EL ESPAÑOL (@elespanolcom) February 2, 2026