Συνταγματική αναθεώρηση – Βενιζέλος: “Το πρόβλημα της χώρας είναι η βαθιά κρίση αξιοπιστίας των θεσμών”

Ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Ευάγγελος Βενιζέλος παρενέβη με αιχμηρό και θεσμικά φορτισμένο σχόλιο μετά το σημερινό διάγγελμα του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη για την έναρξη της διαδικασίας αναθεώρησης του Συντάγματος, θέτοντας τρεις σαφείς και αυστηρές προϋποθέσεις για να έχει νόημα η συζήτηση. Στην πρώτη του επισήμανση, ο κ. Βενιζέλος τονίζει ότι ο σεβασμός του Συντάγματος προηγείται θεσμικά και πολιτικά οποιασδήποτε αναθεωρητικής πρωτοβουλίας. Όπως υπογραμμίζει, το κεντρικό πρόβλημα της χώρας δεν είναι η ανεπάρκεια του συνταγματικού κειμένου, αλλά η βαθιά κρίση εμπιστοσύνης στους θεσμούς και η ρήξη του κοινωνικού συμβολαίου της Μεταπολίτευσης, η οποία δεν έχει αποκατασταθεί ούτε μετά την οικονομική κρίση ούτε με την επίκληση της «επιστροφής στην κανονικότητα». Υπό αυτές τις συνθήκες, μια αναθεώρηση κινδυνεύει να εκληφθεί ως τεχνική άσκηση χωρίς κοινωνικό αντίκρισμα, αν δεν συνοδεύεται από ένα πειστικό αφήγημα εθνικής συνοχής και κοινωνικής συμπερίληψης.

Ως δεύτερο κρίσιμο ζήτημα, επισημαίνει ότι το ίδιο το Σύνταγμα θέτει αυστηρές προϋποθέσεις για την αναθεώρησή του, απαιτώντας ειλικρινή και ουσιαστική συναίνεση και αυξημένη πλειοψηφία 180 βουλευτών, βασισμένη στην εμπιστοσύνη μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων. Στο πλαίσιο αυτό, εκφράζει σοβαρές αμφιβολίες για το κατά πόσο η σημερινή Βουλή μπορεί να επιτύχει τέτοιες συναινέσεις, όταν αδυνατεί ακόμη και να συγκροτήσει ανεξάρτητες Αρχές με τις προβλεπόμενες πλειοψηφίες, ενώ παράλληλα βρίσκονται σε εξέλιξη υποθέσεις που δοκιμάζουν τη θεσμική αξιοπιστία του πολιτικού συστήματος. Θέτει, μάλιστα, ως θεμελιώδες ερώτημα για την επόμενη Βουλή το αν θα μπορέσει πρώτα να αναδείξει σταθερή κυβέρνηση, επισημαίνοντας ότι η χώρα οφείλει να είναι διακυβερνήσιμη πριν καταστεί αναθεωρητικά λειτουργική.

Στο τρίτο σημείο της παρέμβασής του, ο κ. Βενιζέλος διευρύνει τη συζήτηση πέρα από τα εθνικά όρια, τονίζοντας ότι κάθε σοβαρή αναθεώρηση οφείλει να λαμβάνει υπόψη την πολλαπλότητα των έννομων τάξεων – εθνική, διεθνή και ενωσιακή – καθώς και την ύπαρξη μηχανισμών διεθνούς δικαστικού ελέγχου, οι οποίοι μπορούν να επηρεάσουν ακόμη και το ίδιο το περιεχόμενο του Συντάγματος μετά την αναθεώρησή του. Καταληκτικά, ο πρώην υπουργός ξεκαθαρίζει ότι μόνο εφόσον υπάρξει σύγκλιση σε αυτά τα θεμελιώδη ζητήματα μπορεί να ανοίξει με σοβαρότητα μια πραγματικά εθνική και συναινετική συζήτηση για την αναθεώρηση του Συντάγματος, διαφορετικά η διαδικασία κινδυνεύει να αποκοπεί από τις πραγματικές ανάγκες της δημοκρατίας και της κοινωνίας.