Τραμπ για Ιράν: «Δεν θα επιτρέψω στο νούμερο ένα χορηγό της τρομοκρατίας στον κόσμο, να αποκτήσει πυρηνικά»

Σε μια ομιλία διάρκειας 108 λεπτών —τη μακροβιότερη στην ιστορία του θεσμού— ο Ντόναλντ Τραμπ επιχείρησε να παρουσιάσει μια συνολική εικόνα «ισχυρής επιστροφής» των Ηνωμένων Πολιτειών, εστιάζοντας στην οικονομία, στη μετανάστευση, στην ενεργειακή πολιτική και κυρίως στη γεωπολιτική αντιπαράθεση με το Ιράν. Η παρέμβασή του δεν ήταν απλώς ένας ετήσιος απολογισμός· αποτέλεσε πολιτική διακήρυξη ισχύος, με έντονο προεκλογικό υπόβαθρο και σαφή μηνύματα προς συμμάχους και αντιπάλους. Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι «η χώρα μας επέστρεψε» και περιέγραψε την πορεία του τελευταίου έτους ως «μεταμόρφωση που δεν έχει ξαναδεί κανείς». Υποστήριξε ότι η οικονομία «βρυχάται όπως ποτέ άλλοτε», ότι ο βασικός πληθωρισμός έχει υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο πενταετίας και ότι το χρηματιστήριο σημείωσε δεκάδες ιστορικά υψηλά μετά τις εκλογές. Παράλληλα, επανέλαβε πως η προηγούμενη διακυβέρνηση είχε παραδώσει «τη χειρότερη οικονομική κατάσταση», επιμένοντας ότι οι δασμοί αποτέλεσαν βασικό εργαλείο οικονομικής ανάκαμψης.

Η αναφορά στους δασμούς ήρθε σε μια συγκυρία όπου το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ έκρινε παράνομους πολλούς από αυτούς. Ο Τραμπ χαρακτήρισε την απόφαση «απογοητευτική», διαβεβαιώνοντας όμως ότι θα διατηρηθούν μέσω «εναλλακτικών νομικών πλαισίων». Μάλιστα, προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, λέγοντας ότι οι δασμοί θα μπορούσαν ακόμη και να αντικαταστήσουν τον φόρο εισοδήματος, προκαλώντας αμηχανία αλλά και έντονες αντιδράσεις στην αίθουσα. Στο μέτωπο της μετανάστευσης, η ρητορική ήταν σκληρή και συγκρουσιακή. Ο πρόεδρος υποστήριξε ότι τα σύνορα είναι πλέον «τα πιο ασφαλή στην αμερικανική ιστορία» και ότι η ροή φαιντανύλης έχει μειωθεί σημαντικά. Κάλεσε τους παριστάμενους να σηκωθούν εφόσον συμφωνούν ότι «το πρώτο καθήκον μιας κυβέρνησης είναι να προστατεύει τους Αμερικανούς πολίτες, όχι τους παράτυπους μετανάστες», με Δημοκρατικούς βουλευτές να παραμένουν καθιστοί. Οι στιγμές έντασης κορυφώθηκαν με λεκτικές αντιπαραθέσεις, αναδεικνύοντας το βαθύ πολιτικό ρήγμα στην Ουάσιγκτον.

Η ενεργειακή πολιτική αποτέλεσε επίσης κεντρικό άξονα. Με το σύνθημα «drill, baby, drill», ο Τραμπ επανέλαβε τη δέσμευσή του για ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής υδρογονανθράκων. Στο ίδιο πλαίσιο, αναφέρθηκε στη Βενεζουέλα και στον Νικολάς Μαδούρο, υποστηρίζοντας ότι η αμερικανική στρατηγική οδήγησε σε νέα ενεργειακά δεδομένα στην περιοχή. Η σύνδεση ενεργειακής αυτάρκειας και γεωπολιτικής επιρροής αποτέλεσε σαφές μήνυμα ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει να διατηρήσει τον έλεγχο κρίσιμων πηγών ισχύος. Ωστόσο, το πιο βαρύ κεφάλαιο της ομιλίας ήταν το Ιράν. Ο Τραμπ υπογράμμισε ότι «προτιμά τη διπλωματία», αλλά διαβεβαίωσε ότι «δεν θα επιτρέψει ποτέ στον νούμερο ένα χορηγό της τρομοκρατίας να αποκτήσει πυρηνικό όπλο». Οι δηλώσεις του έρχονται σε μια περίοδο αυξημένης στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ στην ευρύτερη περιοχή και έντονων σεναρίων περί επικείμενου πλήγματος.

Το ερώτημα που πλέον κυριαρχεί δεν είναι αν η κρίση θα συνεχιστεί, αλλά πότε και πώς θα κλιμακωθεί. Τέσσερα σενάρια διαμορφώνουν το γεωπολιτικό τοπίο. Το πρώτο προβλέπει άμεσο πλήγμα, εφόσον ο πρόεδρος κρίνει ότι οι διαπραγματεύσεις δεν αποδίδουν και οι στρατιωτικές προετοιμασίες έχουν ολοκληρωθεί. Το δεύτερο —και επικρατέστερο— τοποθετεί την κλιμάκωση στις αρχές ή στα μέσα της επόμενης εβδομάδας, εάν η ιρανική πρόταση κριθεί ανεπαρκής μετά την εκπνοή της διορίας που έχει δοθεί. Το τρίτο μεταθέτει κάθε ενέργεια μετά το Ραμαζάνι, ώστε να αποφευχθεί περιφερειακή ανάφλεξη σε θρησκευτικά ευαίσθητη περίοδο. Το τέταρτο, λιγότερο δραματικό αλλά ρεαλιστικό, προβλέπει συνέχιση της στρατιωτικής πίεσης χωρίς άμεση σύγκρουση, με την απειλή χρήσης βίας να λειτουργεί ως διαπραγματευτικός μοχλός. Παράλληλα, ο Τραμπ επανέφερε τον ισχυρισμό ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία «δεν θα είχε ξεσπάσει» εάν βρισκόταν ο ίδιος στην προεδρία, ενώ εξήγγειλε πρωτοβουλίες κατά της «απάτης» σε πολιτείες που διοικούνται από Δημοκρατικούς. Δεν παρέλειψε να αφήσει αιχμές ακόμη και για ενδεχόμενη τρίτη θητεία, παρά τους συνταγματικούς περιορισμούς, τροφοδοτώντας πολιτική συζήτηση.