Το νησί Χαργκ του Ιράν: Γιατί παραμένει ο πιο ευαίσθητος στόχος στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή

Σε απόσταση λίγων χιλιομέτρων από τις ακτές του Ιράν, στον Περσικό Κόλπο, βρίσκεται το μικρό νησί Χαργκ, ένα σημείο που παίζει καθοριστικό ρόλο για την οικονομία της χώρας και την παγκόσμια αγορά ενέργειας. Παρά τους εκτεταμένους βομβαρδισμούς που έχουν πλήξει δεκάδες στόχους στο ιρανικό έδαφος, το συγκεκριμένο νησί έχει μέχρι στιγμής παραμείνει εκτός των στρατιωτικών επιθέσεων. Ο λόγος είναι απλός αλλά εξαιρετικά κρίσιμος: από το Χαργκ διακινείται περίπου το 90% των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν. Πρόκειται ουσιαστικά για τον βασικό ενεργειακό κόμβο της χώρας, μέσω του οποίου το ιρανικό αργό πετρέλαιο φτάνει στις διεθνείς αγορές. Αναλυτές προειδοποιούν ότι μια ενδεχόμενη επίθεση στις εγκαταστάσεις του νησιού θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Η πλήρης διακοπή των εξαγωγών ιρανικού πετρελαίου θα οδηγούσε πιθανότατα σε σημαντική άνοδο των τιμών, επιβαρύνοντας περαιτέρω μια ήδη ασταθή ενεργειακή συγκυρία.

Ο Νιλ Κουίλιαμ, αναλυτής του think tank Chatham House, εκτίμησε ότι αν το Χαργκ δεχθεί επίθεση, η τιμή του πετρελαίου θα μπορούσε να αυξηθεί δραματικά. Όπως σημείωσε, αν το βαρέλι βρισκόταν ήδη κοντά στα 120 δολάρια, ένα πλήγμα στο νησί θα μπορούσε να εκτοξεύσει την τιμή ακόμη και στα 150 δολάρια. Παρά το γεγονός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ έχουν πλήξει χιλιάδες στόχους στο Ιράν και στην ευρύτερη περιοχή, μέχρι στιγμής έχουν αποφύγει να επιτεθούν στις πετρελαϊκές υποδομές της χώρας. Η στάση αυτή συνδέεται με τον φόβο ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να πυροδοτήσει νέα κύματα ανόδου στις τιμές του πετρελαίου και να προκαλέσει ευρύτερη οικονομική αστάθεια. Το νησί Χαργκ είναι ένα μικρό κοραλλιογενές νησί μήκους περίπου οκτώ χιλιομέτρων, που βρίσκεται στον Περσικό Κόλπο απέναντι από το Κουβέιτ. Εκεί καταλήγουν οι αγωγοί που μεταφέρουν το πετρέλαιο από τα μεγάλα κοιτάσματα του κεντρικού και δυτικού Ιράν.

Η ανάπτυξη του πετρελαϊκού σταθμού στο νησί ξεκίνησε από τον αμερικανικό ενεργειακό όμιλο Amoco πριν από την Ιρανική Επανάσταση. Μετά το 1979, όταν το ισλαμικό καθεστώς ανέλαβε την εξουσία, το νησί πέρασε στον έλεγχο του Ιράν και εξελίχθηκε στον βασικό εξαγωγικό κόμβο της χώρας. Η γεωγραφική του θέση αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα για τη μεταφορά πετρελαίου. Σε αντίθεση με μεγάλο μέρος της ιρανικής ακτογραμμής που είναι ρηχό και δύσβατο για μεγάλα δεξαμενόπλοια, το Χαργκ βρίσκεται κοντά σε βαθιά νερά, γεγονός που επιτρέπει την προσέγγιση μεγάλων πετρελαιοφόρων.

Δορυφορικές εικόνες έχουν καταγράψει εκτεταμένες εγκαταστάσεις φόρτωσης και μεγάλες αποβάθρες στην ανατολική πλευρά του νησιού. Από το σημείο αυτό φορτώνονται καθημερινά εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου. Κανονικά, από το Χαργκ εξάγονται περίπου 1,3 έως 1,6 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα. Ωστόσο, σύμφωνα με στοιχεία της επενδυτικής τράπεζας JP Morgan, το Ιράν αύξησε την παραγωγή και τις εξαγωγές του έως και στα 3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως στα μέσα Φεβρουαρίου, μετά τις προειδοποιήσεις του Ντόναλντ Τραμπ για πιθανή στρατιωτική επίθεση. Στο νησί βρίσκονται επίσης μεγάλες δεξαμενές αποθήκευσης που περιέχουν περίπου 18 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, τα οποία λειτουργούν ως στρατηγικό απόθεμα. Τις τελευταίες ημέρες έχουν εμφανιστεί και σενάρια που αφορούν ενδεχόμενη στρατιωτική κατάληψη του νησιού. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Axios, στον Λευκό Οίκο έχουν εξεταστεί ιδέες για έλεγχο του Χαργκ ως μέσο οικονομικής πίεσης προς το ιρανικό καθεστώς.

Ο Μάικλ Ρούμπιν, πρώην σύμβουλος του Πενταγώνου για θέματα Ιράν και Ιράκ, ανέφερε ότι το σχέδιο αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει έναν τρόπο οικονομικού στραγγαλισμού της Τεχεράνης. Αν το Ιράν δεν μπορούσε να εξάγει το πετρέλαιό του, τότε θα έχανε τη βασική πηγή εσόδων του. Ωστόσο, αρκετοί ειδικοί προειδοποιούν ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να αποδειχθεί ιδιαίτερα επικίνδυνη για τη διεθνή οικονομία. Μεγάλο μέρος του ιρανικού πετρελαίου εξάγεται κυρίως προς την Κίνα, ενώ η παγκόσμια αγορά ενέργειας είναι ήδη ευάλωτη λόγω των γεωπολιτικών εντάσεων. Η Λινέτ Νουσμπάχερ, πρώην αξιωματικός των βρετανικών στρατιωτικών υπηρεσιών πληροφοριών, εκτιμά ότι μια επίθεση στο Χαργκ θα μπορούσε να προκαλέσει μακροχρόνια αύξηση στις τιμές του πετρελαίου και να επηρεάσει σοβαρά την παγκόσμια οικονομία. Παράλληλα, υπάρχει και μια πολιτική διάσταση. Η πλήρης καταστροφή των εγκαταστάσεων του νησιού θα στερούσε από το Ιράν ένα βασικό οικονομικό εργαλείο, αλλά θα δυσκόλευε και οποιαδήποτε μελλοντική προσπάθεια ανοικοδόμησης της χώρας μετά τον πόλεμο. Για αυτόν τον λόγο, πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι το Χαργκ παραμένει μέχρι στιγμής εκτός των στρατιωτικών επιχειρήσεων: αποτελεί έναν στόχο τόσο κρίσιμο για την παγκόσμια αγορά ενέργειας, που οποιαδήποτε επίθεση εναντίον του θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτές συνέπειες σε ολόκληρο τον πλανήτη.