Ποιος πρόδωσε τον Μαδούρο;

Η αιφνιδιαστική αμερικανική επέμβαση στο Καράκας και η σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο και της συζύγου του Σίλια Φλόρες, που εμφανίστηκαν με χειροπέδες σε δικαστήριο του Μπρούκλιν, και η δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα «διοικήσουν» τη Βενεζουέλα για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα, εκμεταλλευόμενες τα τεράστια αποθέματα πετρελαίου της χώρας, σηματοδοτούν μια ιστορική τομή. Όπως σημειώνουν οι New York Times, οι εξελίξεις αυτές «βυθίζουν τις Ηνωμένες Πολιτείες σε μια επικίνδυνη νέα εποχή, στην οποία θα επιδιώξουν οικονομική και πολιτική κυριαρχία σε ένα έθνος περίπου 30 εκατομμυρίων ανθρώπων». Πρόκειται για ένα γεγονός που αλλάζει όχι μόνο τη μοίρα της Βενεζουέλας, αλλά και το γεωπολιτικό ισοζύγιο σε ολόκληρο το δυτικό ημισφαίριο.

Η επιχείρηση, με την κωδική ονομασία «Επιχείρηση Απόλυτη Αποφασιστικότητα», συνδύασε επίδειξη στρατιωτικής ισχύος, μυστικές επιχειρήσεις ειδικών δυνάμεων, πληροφορίες από το εσωτερικό της χώρας και παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις υψηλού επιπέδου. Ο ίδιος ο Τραμπ παρακολουθούσε την εξέλιξή της σε πραγματικό χρόνο από τον Λευκό Οίκο. Η Ουάσιγκτον εμφανίζεται αποφασισμένη να αγνοήσει το διεθνές δίκαιο, αναβιώνοντας στην πράξη το δόγμα Μονρόε. Όμως, πίσω από τη θεαματική επιχείρηση, αναδύονται πέντε μεγάλα αινίγματα που ακόμη δεν έχουν απαντηθεί.

Πρώτο αίνιγμα: Ποιος πρόδωσε τον Μαδούρο;

Το βασικό ερώτημα που κυριαρχεί στα διεθνή μέσα είναι αν η «πτώση» του Μαδούρο θα μπορούσε να είχε συμβεί χωρίς εσωτερική βοήθεια. Ιταλικά και αμερικανικά δημοσιεύματα συγκλίνουν στο ότι υπήρξε συνεργασία από το εσωτερικό του καθεστώτος. Σύμφωνα με τη Repubblica, μυστικές διαπραγματεύσεις ξεκίνησαν μήνες πριν από τη σύλληψη, με πρωτοβουλία της CIA και τη συμμετοχή διπλωματών, οι οποίοι ήρθαν σε επαφή με ανώτερα στελέχη της κυβέρνησης του Καράκας. Στόχος τους φέρεται να ήταν μια «ελεγχόμενη κατάρρευση» του καθεστώτος, στο όνομα του πραγματισμού και της αποφυγής ανεξέλεγκτων συνεπειών. Μια εκδοχή, την οποία αναπαράγουν και οι Los Angeles Times, θέλει την αντιπρόεδρο της Βενεζουέλας, Ντέλσι Ροντρίγκες, να προσφέρει στον Τραμπ τον ίδιο τον Μαδούρο, μαζί με μελλοντικές συμφωνίες για την εκμετάλλευση του πετρελαίου.

Δεύτερο αίνιγμα: Ο ρόλος της Ντέλσι Ροντρίγκες

Οι επόμενες εβδομάδες θα δείξουν αν οι πληροφορίες αυτές ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Ωστόσο, ένα αποκαλυπτικό δημοσίευμα της Miami Herald είχε ήδη από μήνες πριν αναφέρει ότι η Ροντρίγκες, μαζί με άλλους αξιωματούχους, επιχείρησε τουλάχιστον δύο φορές να παρουσιαστεί ως εναλλακτικός συνομιλητής της Ουάσιγκτον. Σύμφωνα με το ίδιο ρεπορτάζ, οι επαφές έγιναν με τη μεσολάβηση του Κατάρ. Αμερικανοί αξιωματούχοι που μίλησαν στους New York Times επιβεβαιώνουν ότι η κυβέρνηση Τραμπ εντυπωσιάστηκε από τη διαχείριση του πετρελαϊκού τομέα από την αντιπρόεδρο, θεωρώντας την ενδεχομένως αξιόπιστη εναλλακτική λύση για την επόμενη ημέρα. Η εφημερίδα αποκάλυψε επίσης ότι η Ουάσιγκτον είχε στείλει τελεσίγραφο στον Μαδούρο τον Δεκέμβριο, καλώντας τον να αυτοεξοριστεί στην Τουρκία. Εκείνος φέρεται να αγνόησε την προειδοποίηση, θεωρώντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες μπλοφάρουν.

Τρίτο αίνιγμα: Ο πράκτορας της CIA στο εσωτερικό της κυβέρνησης

Ένα από τα πιο σκοτεινά σημεία της υπόθεσης αφορά την ύπαρξη πηγής της CIA μέσα στη βενεζουελάνικη κυβέρνηση. Σύμφωνα με τους New York Times, πράκτορας ή πράκτορες παρείχαν σε πραγματικό χρόνο πληροφορίες για την ακριβή τοποθεσία και τις κινήσεις του Μαδούρο, ακόμη και στα λεπτά που προηγήθηκαν της σύλληψής του από τις αμερικανικές ειδικές δυνάμεις. Παράλληλα, η CIA παρακολουθούσε τον πρόεδρο της Βενεζουέλας με στόλο κρυφών drones, συλλέγοντας δεδομένα που συμπλήρωναν τις πληροφορίες από το εσωτερικό. Από τον Αύγουστο, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται η αμερικανική εφημερίδα, ομάδα αξιωματικών της CIA επιχειρούσε μυστικά στο έδαφος της Βενεζουέλας, χαρτογραφώντας τον «τρόπο ζωής» και τις καθημερινές μετακινήσεις του Μαδούρο.

Τέταρτο αίνιγμα: Το κίνητρο της προδοσίας

Δεν είναι σαφές με ποιον τρόπο η CIA στρατολόγησε την πηγή της. Πρώην αξιωματούχοι εκτιμούν, ωστόσο, ότι καθοριστικό ρόλο έπαιξε η αμοιβή των 50 εκατομμυρίων δολαρίων που είχε ανακοινώσει η αμερικανική κυβέρνηση για πληροφορίες που θα οδηγούσαν στη σύλληψη του Μαδούρο. Το ποσό αυτό, σε συνδυασμό με τη βαθιά οικονομική κρίση της χώρας και τις εσωτερικές ρωγμές στο καθεστώς, ενδέχεται να λειτούργησε ως καταλύτης για την τελική προδοσία.

Πέμπτο αίνιγμα: Η νέα, πιο επιθετική CIA

Στην ακρόαση για την επικύρωση της υποψηφιότητάς του, ο διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ είχε υποσχεθεί μια πιο επιθετική υπηρεσία, έτοιμη να διεξάγει μυστικές επιχειρήσεις όχι μόνο για τη συλλογή πληροφοριών, αλλά και για την ενεργή προώθηση της αμερικανικής πολιτικής. Ο Τραμπ εξουσιοδότησε τη CIA το φθινόπωρο να κλιμακώσει τη δράση της και τον Νοέμβριο ενέκρινε τον σχεδιασμό σειράς επιχειρήσεων στη Βενεζουέλα. Στα τέλη Δεκεμβρίου, οπλισμένο drone της υπηρεσίας πραγματοποίησε επίθεση σε αποβάθρα που, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, χρησιμοποιούσε συμμορία για τη φόρτωση ναρκωτικών. Ανώτερος αξιωματούχος των ΗΠΑ δήλωσε ότι η σύλληψη του Μαδούρο ήταν αποτέλεσμα στενής συνεργασίας μεταξύ CIA και στρατού και απαιτούσε «μήνες σχολαστικού σχεδιασμού». Όπως είπε χαρακτηριστικά, ο Μαδούρο είχε «εντοπιστεί» με ακρίβεια ήδη από τα πρώτα στάδια της επιχείρησης.

Ένα νέο κεφάλαιο με αβέβαιο τέλος

Η πτώση του Νικολάς Μαδούρο δεν κλείνει την κρίση της Βενεζουέλας· αντίθετα, ανοίγει ένα νέο και εξαιρετικά αβέβαιο κεφάλαιο. Η άμεση αμερικανική εμπλοκή, η αμφισβήτηση της εθνικής κυριαρχίας μιας χώρας και η ωμή σύνδεση της επέμβασης με τον έλεγχο των φυσικών της πόρων δημιουργούν ένα προηγούμενο με παγκόσμιες συνέπειες. Το μόνο βέβαιο είναι ότι τα πέντε αινίγματα γύρω από την «προδοσία» του Μαδούρο θα συνεχίσουν να απασχολούν τη διεθνή κοινότητα – και οι απαντήσεις τους ίσως αποδειχθούν εξίσου εκρηκτικές με τα γεγονότα που τις γέννησαν.