Μπλόκα αγροτών: Ανοχή τέλος, το μήνυμα του Μαξίμου

Ως καταλύτης για μια ευρύτερη σκλήρυνση της κυβερνητικής γραμμής απέναντι στις παρατεταμένες κινητοποιήσεις, λειτούργησε η απόφαση του συντονιστικού των αγροτικών μπλόκων να προχωρήσει σε νέα κλιμάκωση μετά τα Θεοφάνεια, με την κυβέρνηση να περνά πλέον σε φάση «τελικών ανακοινώσεων» για τα μέτρα στήριξης, αλλά και σε προετοιμασία ενός plan B που θα αποτυπώνει –εφόσον χρειαστεί– την εφαρμογή του υφιστάμενου νομικού πλαισίου για την παρακώλυση συγκοινωνιών. Το μήνυμα εκπέμφθηκε με τον πιο καθαρό τρόπο από τον κυβερνητικό εκπρόσωπο Παύλο Μαρινάκη, ο οποίος ξεκαθάρισε ότι το πρωί της Τετάρτης η κυβέρνηση θα εξειδικεύσει το πακέτο των παρεμβάσεων «είτε με την παρουσία των αγροτών είτε χωρίς», προσθέτοντας ότι «δεν υπάρχει άλλη υπομονή» και ότι «αυτά είναι τα μέτρα και δεν θα υπάρχουν άλλα». Το πολιτικό στίγμα είναι σαφές: ο διάλογος παραμένει τυπικά ανοιχτός, αλλά η κυβέρνηση παύει να συνδέει την εξειδίκευση των αποφάσεων με τη φυσική παρουσία των εκπροσώπων των κινητοποιήσεων.

Η στροφή προς πιο σκληρή στάση αποδίδεται σε κεντρική επιλογή που ελήφθη μετά από δύο αλλεπάλληλες συσκέψεις στο Μέγαρο Μαξίμου – μία χθες και μία σήμερα το πρωί υπό τον πρωθυπουργό – σε συνέχεια της εκτίμησης ότι τα μπλόκα δεν κινούνται πλέον εντός των ορίων μιας «διαμαρτυρίας πίεσης» αλλά σε τροχιά παρατεταμένης ομηρίας βασικών οδικών αξόνων, με άμεση κοινωνική και οικονομική επίπτωση. Στο κυβερνητικό επιτελείο έχει παγιωθεί η αντίληψη ότι τα μέτρα στήριξης οφείλουν να αφορούν το σύνολο του πρωτογενούς τομέα και όχι μόνο τους «ενεργούς» στα μπλόκα, ώστε να μην αδικηθεί – όπως λένε κυβερνητικές πηγές – η μεγάλη πλειοψηφία που δεν συμμετέχει στο κλείσιμο δρόμων. Με αυτή τη λογική, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος τόνισε ότι «τα μέτρα αφορούν όλους τους αγρότες» και ότι η κυβέρνηση «είναι για όλους τους αγρότες και όχι για όσους είναι στα μπλόκα», ενώ επανέλαβε, με έμφαση, το βασικό μήνυμα της κυβέρνησης: «δεν θα υπάρχουν άλλα μέτρα».

Ο Παύλος Μαρινάκης ανέπτυξε το σκεπτικό της κυβέρνησης με έναν συνδυασμό πολιτικής πίεσης και επίκλησης κοινωνικής ισορροπίας. Όπως είπε, η κυβέρνηση θα προχωρήσει σε ανακοινώσεις την Τετάρτη και θα εξειδικεύσει ουσιαστικά το πακέτο που έχει προαναγγελθεί, ανεξαρτήτως της στάσης των μπλόκων. Στο ίδιο πλαίσιο, επέμεινε ότι η κυβέρνηση επιδιώκει διάλογο, αλλά όχι «με όρους καθυστέρησης»: όσοι θέλουν να προσέλθουν μπορούν να είναι παρόντες, όμως η πολιτική απόφαση δεν θα τεθεί σε αναστολή. Το στίγμα της τοποθέτησης Μαρινάκη ήταν ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να κρατήσει το νήμα της θεσμικής διαδικασίας – ανακοινώσεις, εξειδίκευση, εφαρμογή – χωρίς να αφήνει την εντύπωση ότι οι παρεμβάσεις εκβιάζονται από το κλείσιμο δρόμων.

«Τα όρια έχουν εξαντληθεί – ίσως είμαστε στο και 5»

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στη φράση «δεν υπάρχει άλλη υπομονή», καθώς συνδέθηκε ευθέως με τη συσσωρευμένη κοινωνική ενόχληση. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, απαντώντας σε ερωτήσεις περί plan B, σημείωσε ότι η κυβέρνηση έχει εξαντλήσει την επιείκεια, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι «δεν υπάρχει κράτος στον κόσμο που να μπορεί να εκτελέσει εκκένωση των δρόμων από τρακτέρ», αλλά προσθέτοντας ότι η αντοχή των πολιτών που ταλαιπωρούνται εξαντλείται. Στο επιχείρημά του υπήρξε και μια σαφής διάκριση αριθμών: κατά τον κ. Μαρινάκη, όσοι συμμετέχουν στα μπλόκα δεν εκπροσωπούν το σύνολο των αγροτών, καθώς οι αγρότες στη χώρα είναι πάνω από 400.000, ενώ στα μπλόκα βρίσκονται – όπως είπε – χιλιάδες τρακτέρ, αλλά όχι όλος ο κλάδος. Η κυβέρνηση, με αυτόν τον διαχωρισμό, επιδιώκει να αποσυνδέσει την κοινωνική νομιμοποίηση των αγροτικών αιτημάτων από τη διάρκεια και την ένταση των αποκλεισμών. Επιπλέον, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος ξεκαθάρισε ότι, κατά την εκτίμηση της κυβέρνησης, δεν απαιτείται νέο νομικό πλαίσιο: «υπάρχει νομικό πλαίσιο που μπορεί να εφαρμοστεί», είπε, προσθέτοντας ότι δεν επιθυμείται η σύγκρουση, αλλά «τα όρια έχουν εξαντληθεί και ίσως είμαστε στο και 5».

Παράλληλα, η κυβέρνηση ανέβασε τους τόνους απέναντι σε ισχυρισμούς ότι «η αστυνομία έκλεισε τους δρόμους», απορρίπτοντας το επιχείρημα ως «θεωρία» που, όπως ειπώθηκε, θα καταρρεύσει. Ο κ. Μαρινάκης υποστήριξε ότι η ΕΛ.ΑΣ. διαχειρίστηκε μια κατάσταση που δημιουργήθηκε από τα μπλόκα και ότι η παρουσία της Τροχαίας εξυπηρετεί την ασφάλεια των οδηγών, ακριβώς επειδή σε συγκεκριμένα σημεία υπάρχουν τρακτέρ και εμπόδια. Με χαρακτηριστικά αιχμηρό τόνο, έκανε λόγο για «αστεία διατύπωση» και κατηγορία κατά της ΕΛ.ΑΣ., επιμένοντας ότι οι αστυνομικές δυνάμεις έκαναν «το καλύτερο δυνατό» σε μια δύσκολη κατάσταση, ώστε να παραμείνει ασφαλής η κυκλοφορία όπου αυτό ήταν εφικτό. Στο επικοινωνιακό και πολιτικό σκέλος, η κυβέρνηση επιχειρεί να «δέσει» τη σκληρότερη στάση με μια παράλληλη εικόνα χρηματοδοτικής στήριξης. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος ανέφερε ότι το 2025 καταβλήθηκαν στους αγρότες 3,82 δισ. ευρώ μέσω ΟΠΕΚΕΠΕ, υπουργείου Οικονομικών και ΕΛΓΑ, ποσό που – όπως υποστηρίχθηκε – είναι το μεγαλύτερο των τελευταίων ετών και κατά 13% υψηλότερο από τα 3,38 δισ. ευρώ του 2024.

Παράλληλα, δόθηκαν συγκεκριμένα παραδείγματα στοχευμένης ενίσχυσης:

• για περίπου 2.500 κτηνοτρόφους που έχασαν ζωικό κεφάλαιο λόγω ευλογιάς, αναφέρθηκε μέσο ποσό 33.600 ευρώ (ως πρώτη φάση),

• ανακοινώθηκε ότι θα κατανεμηθούν επιπλέον 80 εκατ. ευρώ από κοινοτικά κεφάλαια που περίσσεψαν,

• αντίστοιχο ποσό 80 εκατ. ευρώ προαναγγέλθηκε για βαμβακοπαραγωγούς και σιτοπαραγωγούς μέσω οικολογικών σχημάτων,

• ενώ καταβλήθηκαν – για πρώτη φορά – 177 εκατ. ευρώ μέσω του Μέτρου 23 για αγρότες με μεγάλη μείωση παραγωγής λόγω κλιματικών συνθηκών.

Το κυβερνητικό αφήγημα επιδιώκει έτσι να παρουσιάσει ένα δίπολο: «στήριξη με μέτρα για όλους» από τη μία, «μηδενική ανοχή σε παραλυσία της χώρας» από την άλλη.

Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, ο οποίος μιλώντας στον ΣΚΑΪ έστειλε μήνυμα ότι αν «ορισμένοι αγροτοσυνδικαλιστές επιμείνουν στην άρνηση», η κυβέρνηση θα ανακοινώσει μόνη της τις αποφάσεις της για τα εκκρεμή ζητήματα, και από εκεί και πέρα «δεν θα παραμείνει θεατής στα μπλόκα». Το πολιτικό βάρος της τοποθέτησης Χατζηδάκη βρίσκεται στην ευθεία αναφορά σε υφιστάμενους νόμους: υπάρχουν – είπε – διατάξεις που προβλέπουν πρόστιμα για παρακώλυση συγκοινωνιών και «θα εφαρμοστούν». Παράλληλα, έκανε λόγο για «κομματικά καθοδηγούμενες μειοψηφίες» που δεν μπορούν να κρατούν όμηρο την κοινωνία, εντείνοντας τον διαχωρισμό ανάμεσα στο σύνολο του αγροτικού κόσμου και ένα μέρος του συνδικαλιστικού μηχανισμού. Ο ίδιος επανέλαβε ότι έχουν υιοθετηθεί 16 από τα 27 αιτήματα των μπλόκων, τέσσερα βρίσκονται σε επεξεργασία με θετικό πνεύμα και επτά δεν μπορούν να υλοποιηθούν λόγω δημοσιονομικών περιορισμών ή επειδή βρίσκονται εκτός ευρωπαϊκού πλαισίου, επιχειρώντας να αποδομήσει το επιχείρημα ότι «δεν δόθηκαν απαντήσεις». Από την πλευρά του, ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Κώστας Τσιάρας μίλησε για «όρια ανοχής» που έχουν ξεπεραστεί, χαρακτηρίζοντας «αδιανόητη» την ταλαιπωρία των πολιτών και ξεκαθαρίζοντας ότι η κυβέρνηση «δεν θα παραμείνει απαθής θεατής» σε αυτή τη διαδικασία.

Σε ακόμα πιο σκληρή διατύπωση, ο υπουργός Μετανάστευσης Θάνος Πλεύρης υποστήριξε ότι η ανοχή δεν μπορεί να συνεχιστεί εφόσον υπάρξει κλιμάκωση, σημειώνοντας ότι «διαπράττονται αδικήματα» όπως η παρακώλυση συγκοινωνιών και ότι η κυβέρνηση θα εξετάσει όλα τα ενδεχόμενα. Μάλιστα, έθεσε το δίλημμα με όρους λειτουργίας της χώρας: «Μπορεί να παραλύει η κοινωνική και οικονομική ζωή και να κόβεται στα δύο η χώρα;», προσθέτοντας ότι αν φτάσουμε σε σενάρια 48ωρου «κοψίματος» της Ελλάδας στα δύο, τότε – κατά την εκτίμησή του – «μιλάμε για εκβιασμό και όχι για ομαλή συζήτηση».

Πέρα από το πολιτικό μήνυμα, στο κυβερνητικό επιτελείο «τρέχει» και ο επιχειρησιακός σχεδιασμός, με πληροφορίες για νέα σύσκεψη σήμερα σε στενότερο κύκλο, στην οποία αναμένεται να τεθεί στο τραπέζι η διαχείριση των ανακοινωμένων από τους αγρότες ενεργειών (κλείσιμο δρόμων, παρακαμπτήριων οδών, πίεση σε λιμάνια και τελωνεία). Κυβερνητικές πηγές αναφέρουν ότι εξετάζονται επιλογές που περιλαμβάνουν διοικητικά πρόστιμα, εφαρμογή διατάξεων για παρακώλυση συγκοινωνιών και μια συνολική αλλαγή προσέγγισης στον δημόσιο λόγο: διαχωρισμός «αγροτών» από «αγροτοσυνδικαλιστές», με την εκτίμηση ότι πίσω από την επιμονή στην κλιμάκωση υπάρχουν πολιτικές σκοπιμότητες. Η κυβέρνηση επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη να μην εμφανιστεί ως «εχθρική» απέναντι στον πρωτογενή τομέα και στην πίεση να δείξει ότι η χώρα λειτουργεί κανονικά. Η Τετάρτη εμφανίζεται ως κομβική στιγμή: τότε θα παρουσιαστεί το πακέτο εξειδίκευσης των μέτρων, ενώ η κλιμάκωση που έχουν προαναγγείλει οι αγρότες για Πέμπτη και Παρασκευή θα κρίνει στην πράξη αν το plan B θα παραμείνει απλώς απειλή ή θα γίνει εφαρμογή. Με τα χρονικά περιθώρια να στενεύουν, το κυβερνητικό μήνυμα συνοψίζεται πλέον σε μία φράση: οι αποφάσεις θα ανακοινωθούν – και η λειτουργία της χώρας δεν θα παραμείνει όμηρος.