Σύλληψη Μαδούρο: Γιατί η Βενεζουέλα έγινε το νέο γεωοικονομικό πεδίο σύγκρουσης

Η σημερινή επιχείρηση των Ηνωμένων Πολιτειών στη Βενεζουέλα και η ανακοίνωση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι ο πρόεδρος Νικολάς Μαδούρο «συνελήφθη και μεταφέρθηκε εκτός χώρας», συνιστούν γεγονός που υπερβαίνει κατά πολύ τα όρια μιας ακόμη απόπειρας αλλαγής καθεστώτος στη Λατινική Αμερική. Πρόκειται για μια κίνηση με σαφές γεωπολιτικό αλλά κυρίως γεωοικονομικό αποτύπωμα, η οποία στοχεύει όχι μόνο στο καθεστώς του Καράκας, αλλά –έμμεσα και μεθοδικά– στον ενεργειακό πυρήνα της Κίνα. Το μήνυμα της Ουάσιγκτον είναι διπλό: αφενός ότι η Βενεζουέλα παύει να αντιμετωπίζεται ως «διαχειρίσιμο πρόβλημα», αφετέρου ότι κανένα ενεργειακό κανάλι που εξυπηρετεί στρατηγικούς ανταγωνιστές των ΗΠΑ δεν θεωρείται πλέον ασφαλές. Η σύλληψη του Μαδούρο –ανεξαρτήτως του τρόπου, του χρόνου και των λεπτομερειών που ακόμη διερευνώνται– λειτουργεί ως σοκ αξιοπιστίας όχι μόνο για το Καράκας, αλλά και για όσους έχουν επενδύσει πολιτικά και οικονομικά στη σχετική σταθερότητά του.

Γιατί η Βενεζουέλα είναι κομβική για την Κίνα

Από το 2020 και μετά, το βενεζουελανικό αργό πετρέλαιο εξελίχθηκε σε βασικό τροφοδότη της ασιατικής αγοράς, με αιχμή την Κίνα. Όχι επειδή το Πεκίνο ανέπτυξε ιδεολογική ή πολιτική εγγύτητα με το καθεστώς Μαδούρο, αλλά επειδή οι αμερικανικές και ευρωπαϊκές κυρώσεις απέκλεισαν τη Βενεζουέλα από τις δυτικές αγορές, ωθώντας τη προς τον μοναδικό αγοραστή με υψηλή ανοχή ρίσκου και επαρκή διυλιστική ικανότητα. Η σχέση αυτή δεν περιορίστηκε στο κλασικό εμπόριο. Μεγάλο μέρος των ροών λειτούργησε ως μηχανισμός αποπληρωμής χρέους, ανταλλαγών και άτυπων χρηματοοικονομικών διευθετήσεων. Το πετρέλαιο μετατράπηκε σε «νόμισμα» πολιτικής επιβίωσης για το Καράκας και σε εργαλείο ενεργειακής ασφάλειας για το Πεκίνο. Δεξαμενόπλοια, αλλαγές σημαίας, επανεξαγωγές και σύνθετα swap arrangements αποτέλεσαν τον σιωπηλό μηχανισμό παράκαμψης των κυρώσεων.

Η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο, περίπου 303 δισεκατομμύρια βαρέλια, ποσοστό που αντιστοιχεί σε σχεδόν 20% των παγκόσμιων αποθεμάτων. Η πλειονότητα αυτών βρίσκεται στη ζώνη του Ορινόκο και αφορά βαρέα και εξαιρετικά βαρέα αργά, τα οποία απαιτούν εξειδικευμένη τεχνολογία διύλισης – τεχνολογία που διαθέτουν κυρίως ασιατικές οικονομίες. Παρά το τεράστιο θεωρητικό δυναμικό, η πραγματική εκμετάλλευση των αποθεμάτων υπονομεύθηκε από χρόνια υποεπένδυσης, κακοδιαχείρισης και διεθνούς απομόνωσης. Μέχρι πρόσφατα, το ρίσκο για όσους συναλλάσσονταν με τη Βενεζουέλα ήταν κυρίως νομικό και χρηματοοικονομικό: κυρώσεις, τραπεζικά εμπόδια, ασφάλιση πλοίων. Η σημερινή εξέλιξη εισάγει ένα νέο επίπεδο κινδύνου: πολιτική και επιχειρησιακή αποσταθεροποίηση εν μία νυκτί.

Τι κοστίζει αυτό στο Πεκίνο

Για την Κίνα, η εξέλιξη αυτή μεταφράζεται σε τρία άμεσα κόστη: Πρώτον, αύξηση του premium κινδύνου στη μεταφορά, με ακριβότερους ναύλους και αναγκαστικές αλλαγές διαδρομών. Δεύτερον, απώλεια προβλεψιμότητας στα μείγματα βαρέος αργού που «κουμπώνουν» σε συγκεκριμένα διυλιστήρια, επηρεάζοντας τον σχεδιασμό και το κόστος παραγωγής. Τρίτον, αναγκαστική αναζήτηση εναλλακτικών προμηθευτών, συχνά ακριβότερων ή πολιτικά πιο σύνθετων. Με άλλα λόγια, το κόστος δεν είναι μόνο ενεργειακό. Είναι κόστος σταθερότητας, αξιοπιστίας και στρατηγικού σχεδιασμού. Παράλληλα με τη στρατιωτικοπολιτική διάσταση, η Ουάσιγκτον κλιμακώνει και στο νομικό πεδίο. Η γενική εισαγγελέας των ΗΠΑ Παμ Μπόντι ανακοίνωσε την έκδοση νέου εντάλματος σύλληψης από τη Νότια Περιφέρεια της Νέας Υόρκης σε βάρος του Μαδούρο και της συζύγου του Σίλια Φλόρες.

Ο Μαδούρο κατηγορείται για:

– συνωμοσία ναρκοτρομοκρατίας,

– συνωμοσία εισαγωγής κοκαΐνης στις ΗΠΑ,

– κατοχή και συνωμοσία κατοχής αυτόματων όπλων και καταστροφικών συσκευών κατά των ΗΠΑ.

Σε αντίθεση με το κατηγορητήριο του 2020, το νέο περιλαμβάνει και την Πρώτη Κυρία της Βενεζουέλας, στοιχείο που υποδηλώνει ποιοτική κλιμάκωση της υπόθεσης. Υπενθυμίζεται ότι για ορισμένα ομοσπονδιακά εγκλήματα κεφαλαιώδους χαρακτήρα προβλέπεται ακόμη και η θανατική ποινή βάσει του Federal Death Penalty Act.

Ποιος είναι ο Μαδούρο και γιατί έγινε στόχος

Πολιτικός κληρονόμος του Ούγκο Τσάβες, τον οποίο διαδέχθηκε το 2013, ο Μαδούρο δεν απέκτησε ποτέ το λαϊκό έρεισμα του προκατόχου του. Πρώην οδηγός λεωφορείου και συνδικαλιστής, κυβέρνησε τη χώρα επί 12 χρόνια μέσα σε βαθιά οικονομική κρίση, κοινωνικές αναταραχές και διεθνή απομόνωση. Οι εκλογικές του νίκες αμφισβητήθηκαν επανειλημμένα, ενώ οι ΗΠΑ δεν τον αναγνωρίζουν ως νόμιμο πρόεδρο μετά τις εκλογές του 2024. Λίγες ημέρες πριν από τη σύλληψή του, ο ίδιος είχε δηλώσει ότι είχε «ευχάριστη δεκάλεπτη συνομιλία» με τον Τραμπ τον Νοέμβριο, προσθέτοντας όμως ότι «μετά ακολούθησε χάος», ενώ χαρακτήριζε τη δυτική φιλελεύθερη δημοκρατία «σε τελικό στάδιο παρακμής».

@nypost

Venezuelan President Nicolás Maduro took a more conciliatory stance toward the United States, expressing openness to serious discussions with President Donald Trump on issues like drug trafficking and U.S. investment in Venezuela’s oil sector.

♬ original sound – New York Post | News

Το τι θα ακολουθήσει στο εσωτερικό της Βενεζουέλας παραμένει ανοιχτό. Ο ρόλος του στρατού, η συνοχή των παραστρατιωτικών μηχανισμών και η ικανότητα της αντιπολίτευσης να επιβάλει μεταβατική λύση θα κρίνουν αν η χώρα οδηγείται σε αλλαγή καθεστώτος ή σε παρατεταμένη αποσταθεροποίηση. Σε κάθε περίπτωση, η σημερινή εξέλιξη έχει ήδη επιφέρει ισχυρό σοκ αξιοπιστίας. Εκεί όπου το πετρέλαιο δεν λειτουργεί απλώς ως εμπόρευμα, αλλά ως γεωπολιτικό συμβόλαιο, η Βενεζουέλα μετατρέπεται από «προβληματικό εταίρο» σε πεδίο ανοιχτής σύγκρουσης παγκόσμιων συμφερόντων. Και το πραγματικό διακύβευμα, πέρα από το πρόσωπο του Μαδούρο, είναι ποιος θα ελέγξει –και με ποιους όρους– έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς κόμβους του πλανήτη.