Νέος νόμος των Ταλιμπάν: Νόμιμο να χτυπούν οι άνδρες τις γυναίκες αρκεί να μην σπάνε οστά

Έντονες αντιδράσεις οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων προκαλεί νέος νόμος που τέθηκε σε ισχύ στο Αφγανιστάν από την κυβέρνηση των Ταλιμπάν, ο οποίος προβλέπει τη θανατική ποινή για τις «παρά φύσιν» σεξουαλικές σχέσεις και επιτρέπει τη σωματική τιμωρία συζύγων υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Το νομοθετικό κείμενο, αν και εφαρμόζεται ήδη από τον προηγούμενο μήνα, έγινε γνωστό πρόσφατα όταν δημοσιοποιήθηκε στην παστού γλώσσα από την οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων Rawadari και στη συνέχεια μεταφράστηκε στα αγγλικά από ανεξάρτητο ερευνητικό οργανισμό που παρακολουθεί τις εξελίξεις στο Αφγανιστάν. Σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου, οι άνδρες αποκτούν πλήρη εξουσία επί των γυναικών εντός της οικογένειας, ενώ επιτρέπεται να ασκούν σωματική βία στις συζύγους τους, υπό την προϋπόθεση ότι δεν προκαλούνται κατάγματα, ανοιχτές πληγές ή μόνιμα και εμφανή τραύματα. Σε περίπτωση που αποδειχθεί σοβαρός τραυματισμός και υπάρξει καταγγελία, προβλέπεται ποινή φυλάκισης έως 15 ημερών για τον σύζυγο.

Ακτιβιστές επισημαίνουν ότι η συγκεκριμένη πρόβλεψη ουσιαστικά περιορίζει δραματικά τη δυνατότητα προστασίας των γυναικών, καθώς καθιστά εξαιρετικά δύσκολη τη νομική δίωξη περιστατικών ενδοοικογενειακής βίας. Η δημοσιογράφος και υπερασπίστρια ανθρωπίνων δικαιωμάτων Μαχμπούμπα Σεράτζ, που ζει στην Καμπούλ, ανέφερε ότι το νέο πλαίσιο ενισχύει την απόλυτη κυριαρχία των ανδρών στην κοινωνική και οικογενειακή ζωή. Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί και η σύγκριση των ποινών που προβλέπονται για διαφορετικά αδικήματα. Ο νόμος επιβάλλει αυστηρότερη ποινή φυλάκισης — έως πέντε μήνες — σε όσους εμπλέκονται σε παράνομες μάχες ζώων, γεγονός που οργανώσεις θεωρούν ενδεικτικό της υποβάθμισης της προστασίας των γυναικών.

Παράλληλα, επιτρέπεται στους πατέρες να τιμωρούν τα παιδιά τους για θρησκευτικές παραλείψεις, ενώ εκπαιδευτικοί που προκαλούν σοβαρούς τραυματισμούς σε μαθητές αντιμετωπίζουν διοικητικές κυρώσεις, όπως απομάκρυνση από τη θέση τους. Οι Ταλιμπάν υποστηρίζουν ότι ο νόμος βασίζεται στη δική τους ερμηνεία της Σαρία και αποτελεί νόμιμη εφαρμογή του ισλαμικού δικαίου. Ωστόσο, διεθνείς οργανισμοί εκφράζουν έντονη ανησυχία για την περαιτέρω επιδείνωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα.

Μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία το 2021, οι γυναίκες στο Αφγανιστάν αντιμετωπίζουν εκτεταμένους περιορισμούς: απαγορεύεται να μετακινούνται χωρίς άνδρα συνοδό, έχουν περιορισμένη πρόσβαση στην εργασία, ενώ η μαρτυρία τους στα δικαστήρια θεωρείται νομικά υποδεέστερη από εκείνη των ανδρών. Παράλληλα, εκατομμύρια κορίτσια έχουν αποκλειστεί από τη δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση. Ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα προειδοποίησε ότι το νέο νομικό πλαίσιο «νομιμοποιεί τη βία κατά γυναικών και παιδιών» και εντείνει ένα σύστημα διακρίσεων που, όπως ανέφερε, θυμίζει μορφή απαρτχάιντ με βάση το φύλο. Η θανατική ποινή εξακολουθεί να προβλέπεται για ευρύ φάσμα αδικημάτων στη χώρα, ενώ ακτιβιστές εκφράζουν φόβους ότι οι ασαφείς ορισμοί του νόμου μπορούν να χρησιμοποιηθούν εναντίον θρησκευτικών μειονοτήτων και πολιτών με διαφορετικές πεποιθήσεις, σε μια κοινωνία με έντονη εθνοτική και πολιτισμική πολυμορφία.