LNG Ελλάδα: Υπογράφτηκε η πρώτη συμφωνία στις ΗΠΑ

Ένα νέο κεφάλαιο στην ευρωπαϊκή ενεργειακή αρχιτεκτονική ανοίγει με την υπογραφή την Παρασκευή 30 Ιανουαρίου, της πρώτης συμφωνίας πώλησης αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) προς την Ουκρανία. Η συμφωνία υπεγράφη από την Atlantic SEE LNG Trade, την κοινοπραξία του Ομίλου AKTOR με τη ΔΕΠΑ Εμπορίας, και σηματοδοτεί την έμπρακτη εκκίνηση της υλοποίησης του λεγόμενου Κάθετου Διαδρόμου ήδη από το 2026, αντί του 2030 που είχε αρχικά τεθεί ως ορίζοντας. Το πρώτο φορτίο αμερικανικού LNG αναμένεται να φτάσει στον τερματικό σταθμό της Ρεβυθούσας και στη συνέχεια να διοχετευθεί προς την Ουκρανία τον προσεχή Μάρτιο. Η παράδοση του φυσικού αερίου έχει προγραμματιστεί για το διάστημα από 1 έως 31 Μαρτίου 2026, με τη διαμετακόμιση να πραγματοποιείται μέσω της διαδρομής Route 1, η οποία περιλαμβάνει την Ελλάδα, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και καταλήγει στην Ουκρανία.

Προμηθευτής του αμερικανικού LNG στη συγκεκριμένη συμφωνία είναι η BP, ενώ αντισυμβαλλόμενος από ουκρανικής πλευράς είναι η Naftogaz. Ως ανώτατη ποσότητα στη σύμβαση έχει οριστεί το 1 εκατομμύριο MWh, δηλαδή 1 TWh, με πρόβλεψη ενεργοποίησης του πλήρους όγκου σε περίπτωση που οι διαχειριστές των δικτύων διαθέσουν αυξημένο capacity σε σχέση με τους προηγούμενους μήνες, όπου το όριο κινούνταν κοντά στις 700.000 MWh. Η συμφωνία αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς έρχεται σε μια περίοδο έντονων διεθνών διεργασιών γύρω από τον Κάθετο Διάδρομο. Στις 24 Φεβρουαρίου έχει προγραμματιστεί στην Ουάσιγκτον κρίσιμη συνάντηση υψηλού επιπέδου, με αντικείμενο την επόμενη φάση του έργου και τη χρηματοδότησή του. Στον Λευκό Οίκο αναμένεται να βρεθούν ο Αλέξανδρος Εξάρχου, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου AKTOR και επικεφαλής της Atlantic SEE LNG Trade, καθώς και ο Έλληνας υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου. Παράλληλα, θα συνεδριάσει και η Επιτροπή Ενεργειακής Κυριαρχίας (Energy Dominance Committee), με τη συμμετοχή του Αμερικανικού Ιδρύματος Χρηματοδότησης της Ανάπτυξης (DFC).

Η Atlantic SEE LNG Trade συστάθηκε μόλις τον περασμένο Νοέμβριο, με στρατηγικό στόχο την εισαγωγή αμερικανικού LNG στην Ελλάδα και την επανεξαγωγή του προς τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης μέσω του Κάθετου Διαδρόμου. Λίγο μετά τη δημιουργία της, η κοινοπραξία υπέγραψε και μακροχρόνια συμφωνία προμήθειας LNG με την αμερικανική Venture Global, βάσει της οποίας θα προμηθεύεται από 0,7 έως 4 δισ. κυβικά μέτρα LNG ετησίως για διάστημα είκοσι ετών, με έτος έναρξης το 2030. Την ίδια στιγμή, από την αμερικανική πλευρά εκπέμπεται ξεκάθαρο μήνυμα επιτάχυνσης. Ο ειδικός απεσταλμένος του υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ, Τζόσουα Βολζ, τόνισε από την Αθήνα ότι ο Κάθετος Διάδρομος βρίσκεται στον πυρήνα της στρατηγικής ενεργειακής κυριαρχίας των Ηνωμένων Πολιτειών εκτός συνόρων. Όπως επισήμανε, το έργο υπηρετεί δύο αλληλένδετους στόχους: την πλήρη απεξάρτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το ρωσικό φυσικό αέριο και την υλοποίηση της ευρωπαϊκής δέσμευσης για αγορές αμερικανικής ενέργειας συνολικής αξίας 750 δισ. δολαρίων σε ορίζοντα τριετίας.

Στο ίδιο πνεύμα, στενός συνεργάτης του υπουργού Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, υπογράμμισε ότι «ήρθε η ώρα να περάσουμε από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση», σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι ο Κάθετος Διάδρομος πρέπει να μεταβεί «από τις σταγόνες στις ροές και από τις ροές στην πλημμύρα αερίου». Η Ελλάδα, σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, αναγνωρίζεται ως κομβικός παράγοντας για την επιτυχία του εγχειρήματος. Ο Τζόσουα Βολζ έκανε ειδική αναφορά στον ρόλο της Αθήνας και του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, επισημαίνοντας ότι η χώρα βρίσκεται «στην καρδιά ενός από τους πιο κρίσιμους διαδρόμους» για τη νέα ενεργειακή στρατηγική της Ευρώπης, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις βρίσκονται στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων ετών. Η πρώτη αυτή συμφωνία για την προμήθεια αμερικανικού LNG προς την Ουκρανία δεν αποτελεί απλώς μια εμπορική πράξη. Συνιστά σαφές γεωπολιτικό μήνυμα, επιβεβαιώνοντας ότι ο Κάθετος Διάδρομος περνά πλέον από τη θεωρία στην πράξη, με την Ελλάδα να αναδεικνύεται σε βασικό ενεργειακό κόμβο για τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη.