Ιράν σε Τραμπ: «Κάνε όνειρα»

Σε ιδιαίτερα αιχμηρό τόνο απάντησε ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, στις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος απαίτησε δημόσια την «άνευ όρων παράδοση» της Τεχεράνης. Σε προηχογραφημένο μήνυμα που μεταδόθηκε από την ιρανική κρατική τηλεόραση, ο Πεζεσκιάν απέρριψε κατηγορηματικά το ενδεχόμενο μιας τέτοιας εξέλιξης, χαρακτηρίζοντας την απαίτηση της Ουάσιγκτον «φαντασίωση». Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, η ιδέα ότι το Ιράν θα μπορούσε να παραδοθεί χωρίς όρους αποτελεί «ένα όνειρο που όσοι το διατυπώνουν θα πρέπει να πάρουν μαζί τους στον τάφο τους», στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι η Τεχεράνη δεν εξετάζει κανένα τέτοιο σενάριο.

Η τοποθέτηση του Ιρανού προέδρου ήρθε ως απάντηση σε ανάρτηση του Ντόναλντ Τραμπ στην πλατφόρμα Truth Social, όπου ο Αμερικανός πρόεδρος έγραψε ότι δεν πρόκειται να υπάρξει καμία συμφωνία με το Ιράν εάν προηγουμένως η χώρα δεν αποδεχθεί πλήρη και άνευ όρων παράδοση. Η δημόσια αυτή αντιπαράθεση προστίθεται σε μια περίοδο έντονης κλιμάκωσης στις σχέσεις Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Παράλληλα, ο Πεζεσκιάν προχώρησε σε μια σπάνια δημόσια συγγνώμη προς χώρες της περιοχής, αναφερόμενος στις επιθέσεις που σημειώθηκαν τις τελευταίες ημέρες εναντίον στόχων σε γειτονικά κράτη. Ο ίδιος αναγνώρισε ότι τα πλήγματα προκάλεσαν ένταση και δήλωσε ότι η ιρανική ηγεσία θα πρέπει να αποφύγει στο μέλλον τέτοιες ενέργειες, εκτός εάν πρόκειται για απάντηση σε άμεση επίθεση.

Iranian President Masoud Pezeshkian says the country’s Temporary Leadership Council has approved a halt to attacks on neighboring states, unless those countries launch attacks against Iran first.

Is Tehran now trying to contain the situation before it spirals out of control? https://t.co/piRSuEVHZ4 pic.twitter.com/HTU2SJgLeH

— Egypt’s Intel Observer (@EGYOSINT) March 7, 2026

«Οφείλω να ζητήσω συγγνώμη από τις γειτονικές χώρες που επλήγησαν», ανέφερε, προσθέτοντας ότι το Ιράν δεν θα πρέπει να εξαπολύει πυραυλικά πλήγματα εναντίον άλλων κρατών εάν δεν έχει προηγηθεί επίθεση από το έδαφός τους. Κατά τον ίδιο, η επίλυση των διαφορών πρέπει να αναζητηθεί κυρίως μέσω διπλωματικών διαύλων. Σύμφωνα με τον Ιρανό πρόεδρο, το προσωρινό ηγετικό συμβούλιο της χώρας έχει ήδη εγκρίνει την αναστολή τέτοιων στρατιωτικών ενεργειών στο εξωτερικό, εκτός εάν υπάρξει απευθείας απειλή κατά του Ιράν. Η απόφαση αυτή ερμηνεύεται από αναλυτές ως προσπάθεια περιορισμού της έντασης με τα κράτη της περιοχής. Οι δηλώσεις του Πεζεσκιάν έγιναν μετά από αναφορές για επαναλαμβανόμενες επιθέσεις που σημειώθηκαν νωρίτερα σε περιοχές του Μπαχρέιν, της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, γεγονός που προκάλεσε έντονη ανησυχία για περαιτέρω αποσταθεροποίηση στον Περσικό Κόλπο.

Την ίδια ώρα, οι σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν επιβαρύνονται ακόμη περισσότερο από τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με την πολιτική ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Ο Αμερικανός πρόεδρος άφησε να εννοηθεί ότι θα επιθυμούσε να διαδραματίσει ρόλο στη διαδικασία επιλογής του επόμενου ηγέτη του Ιράν, μετά τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ. Σε δημόσιες τοποθετήσεις του ανέφερε ότι θα μπορούσε να στηρίξει την ανάδειξη ενός «ισχυρού και αποδεκτού ηγέτη» στην Τεχεράνη μόνο εφόσον η χώρα αποδεχθεί πλήρη παράδοση. Παρά τα σχόλια αυτά, μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι το ιρανικό καθεστώς εξετάζει ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Αναλυτές εκτιμούν ότι οι δηλώσεις της Ουάσιγκτον δεν υποδηλώνουν απαραίτητα επιδίωξη πλήρους αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν, αλλά ενδεχομένως μια προσπάθεια επηρεασμού της μελλοντικής πολιτικής ισορροπίας στο εσωτερικό της χώρας. Το πολιτικό σύστημα της Ισλαμικής Δημοκρατίας βασίζεται σε ένα σύνθετο πλέγμα θεσμών που συνδυάζει θρησκευτική και πολιτική εξουσία. Παρά τις εσωτερικές διαφωνίες μεταξύ πιο σκληροπυρηνικών και πιο πραγματιστικών κύκλων, η διατήρηση του υπάρχοντος συστήματος εξουσίας αποτελεί κοινό στόχο των βασικών κέντρων ισχύος.

Η ιδέα ότι μια ξένη δύναμη θα μπορούσε να καθορίσει την ηγεσία του Ιράν αγγίζει ιδιαίτερα ευαίσθητες ιστορικές μνήμες στη χώρα. Στην πολιτική συνείδηση των Ιρανών παραμένει ζωντανό το πραξικόπημα του 1953, όταν οι αμερικανικές και βρετανικές υπηρεσίες πληροφοριών συνέβαλαν στην ανατροπή του εκλεγμένου πρωθυπουργού Μοχάμαντ Μοσαντέκ και στην επαναφορά του Σάχη Μοχάμαντ Ρεζά Παχλαβί. Η πτώση του Σάχη και η Ισλαμική Επανάσταση του 1979 ενίσχυσαν τη βαθιά δυσπιστία απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες, στοιχείο που εξακολουθεί να επηρεάζει την πολιτική κουλτούρα της χώρας μέχρι σήμερα.

Ο ίδιος ο Τραμπ, πάντως, έχει ήδη δηλώσει ποιο πρόσωπο δεν θα επιθυμούσε να αναλάβει την ηγεσία: τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, γιο του εκλιπόντος ανώτατου ηγέτη και έναν από τους πιθανούς διαδόχους. Η Τεχεράνη αντέδρασε έντονα σε αυτές τις δηλώσεις. Μέλη του προσωρινού Συμβουλίου Ηγεσίας τόνισαν ότι ο ιρανικός λαός δεν πρόκειται να αποδεχθεί οποιαδήποτε εξωτερική παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις της χώρας. Η διαδικασία επιλογής νέου ανώτατου ηγέτη στο Ιράν παραμένει εξαιρετικά αδιαφανής ακόμη και σε περιόδους ομαλότητας. Την τελική απόφαση λαμβάνει η Συνέλευση των Ειδικών, ένα σώμα περίπου 88 ανώτερων κληρικών, το οποίο σύμφωνα με πληροφορίες συνεχίζει να συνεδριάζει ακόμη και εξ αποστάσεως μετά τους πρόσφατους βομβαρδισμούς στην Τεχεράνη και την ιερή πόλη Κομ.

Την ίδια στιγμή, αρκετοί αναλυτές επισημαίνουν ότι τα τελευταία χρόνια έχει ενισχυθεί σημαντικά ο ρόλος του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, που διαθέτει ισχυρή επιρροή στους τομείς της ασφάλειας, της πολιτικής και της οικονομίας. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον εξετάζεται ακόμη και το ενδεχόμενο η χώρα να διοικηθεί προσωρινά από μια συλλογική ηγεσία αντί για έναν μοναδικό ανώτατο ηγέτη, τουλάχιστον κατά τη διάρκεια της τρέχουσας κρίσης. Μεταξύ των προσώπων που αναφέρονται ως πιθανοί διάδοχοι βρίσκεται και ο Χασάν Χομεϊνί, εγγονός του ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας, ο οποίος θεωρείται πιο μετριοπαθής παρουσία στο θρησκευτικό κατεστημένο. Η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ρευστή. Το Ισραήλ έχει ήδη προειδοποιήσει ότι οποιοσδήποτε αναλάβει την ηγεσία του Ιράν θα αποτελέσει «ξεκάθαρο στόχο», γεγονός που περιπλέκει ακόμη περισσότερο τη διαδικασία διαδοχής.