Ιράν διαδηλώσεις: Ο λαός στους δρόμους κατά των Αγιατολάχ, τρεις νεκροί

Η περίοδος που ακολούθησε τον λεγόμενο «πόλεμο των 12 ημερών» τον περασμένο Ιούνιο δεν λειτούργησε για την Τεχεράνη ως χρόνος ανασύνταξης. Αντίθετα, εγκαινίασε μια φάση σταδιακής αλλά συνεχούς φθοράς, στην οποία το ιρανικό καθεστώς καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα στρατιωτική έκθεση, οικονομική κατάρρευση και κοινωνική αποσταθεροποίηση. Το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι η πιθανότητα μιας αιφνίδιας ανατροπής, αλλά η αδυναμία του συστήματος να κλείσει οποιοδήποτε από τα ανοιχτά του μέτωπα. Αυτό ακριβώς αποτύπωσε και η τοποθέτηση του Ντόναλντ Τραμπ κατά την πρόσφατη συνάντησή του με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου: το Ιράν δεν απειλείται από μια θεαματική κατάρρευση, αλλά από τη συσσώρευση πιέσεων που απομυζούν σταδιακά την αντοχή του. Πρόκειται για μια διάβρωση ισχύος που δεν προκαλεί άμεσο σοκ, αλλά διαβρώνει τα θεμέλια διακυβέρνησης. Στο στρατιωτικό επίπεδο, το μήνυμα του Ιουνίου παραμένει ενεργό. Τα πλήγματα εκείνης της περιόδου κατέδειξαν ότι κρίσιμες υποδομές μπορούν να στοχοποιηθούν και ότι η αποτρεπτική ισχύς της Τεχεράνης δεν είναι απόλυτη. Το καθεστώς δεν κατέρρευσε, αλλά υπέστη ένα σοβαρό πλήγμα κύρους. Η εικόνα ελέγχου ράγισε και οι ρωγμές αυτές δεν επουλώνονται εύκολα, ιδιαίτερα όταν ακολουθούνται από ραγδαία οικονομική επιδείνωση. Παρότι ο μηχανισμός καταστολής παραμένει λειτουργικός, η χρήση του εμφανίζεται πιο επιλεκτική.

Protesters chant ‘Long live the Shah’ in Kavar County, Fars Province.

Thursday, January 1st. pic.twitter.com/M06BJ87NN9

— IranProtests.com (@IranProtestsCom) January 1, 2026

Όχι λόγω πολιτικής μετριοπάθειας, αλλά επειδή η ταυτόχρονη σύγκρουση με την κοινωνία και την οικονομία δημιουργεί κινδύνους που δεν μπορούν να ελεγχθούν εύκολα. Το καθεστώς γνωρίζει ότι η υπερβολική βία, σε συνθήκες γενικευμένης φτώχειας και νομισματικής κατάρρευσης, μπορεί να αποδειχθεί αυτοκαταστροφική. Από το καλοκαίρι και μετά, η οικονομία μετατράπηκε στο βασικό εσωτερικό πεδίο μάχης. Η συνεχιζόμενη πτώση του ριάλ, ο πληθωρισμός που αγγίζει επίπεδα αποσταθεροποίησης και η αδυναμία της κυβέρνησης να ελέγξει τις τιμές βασικών αγαθών έπληξαν κοινωνικές ομάδες με πολιτικό βάρος, κυρίως τους εμπόρους και τα μεσαία στρώματα των μεγάλων πόλεων.

Η επιστροφή κινητοποιήσεων με καθαρά οικονομικό χαρακτήρα, τρία χρόνια μετά τις μαζικές διαδηλώσεις που ακολούθησαν τη δολοφονία της Μαχσά Αμίνι, έχει διαφορετική ποιότητα. Δεν πρόκειται για ένα κίνημα ανοιχτής πολιτικής ανατροπής, αλλά για μια βαθύτερη αμφισβήτηση της ικανότητας του κράτους να κυβερνά. Αυτή η μορφή αμφισβήτησης είναι λιγότερο θεαματική, αλλά δυνητικά πιο επικίνδυνη σε βάθος χρόνου. Η αλλαγή τόνου από την κυβέρνηση, με αναφορές σε «νόμιμα κοινωνικά αιτήματα» και υποσχέσεις διαλόγου, αποκαλύπτει επίγνωση της φθοράς. Ωστόσο, πρόκειται περισσότερο για προσπάθεια καθυστέρησης παρά για ένδειξη ύπαρξης λύσης. Οι νεκροί των τελευταίων ημερών στις διαδηλώσεις υπογραμμίζουν πόσο εύφλεκτο έχει γίνει το κοινωνικό μείγμα.

BREAKING | Iran

Protesters in Kavar, Fars Province have repelled regime security forces and taken control of key streets in the city center, according to local reports.

Anti-regime demonstrations are now entering their fifth consecutive day, with protests ongoing in over… pic.twitter.com/tCqPDYXznr

— World News (@World_Breaking_) January 1, 2026

Η κρίση δεν προέκυψε αιφνιδίως. Ήδη από την άνοιξη του 2025 είχαν εμφανιστεί διάσπαρτες κοινωνικές εκρήξεις, αρχικά περιορισμένες σε επαγγελματικές ομάδες. Αρτοποιοί, αγρότες και μικρομεσαίοι επιχειρηματίες διαμαρτύρονταν για καθυστερήσεις επιδοτήσεων, αυξημένο κόστος ενέργειας και ελλείψεις. Τα αιτήματα τότε δεν είχαν πολιτικό χαρακτήρα, αλλά αποκάλυπταν μια οικονομία που έμπαινε σε φάση αποσύνθεσης. Το σημείο καμπής ήρθε στα τέλη Δεκεμβρίου 2025. Η νέα κατακρήμνιση του ριάλ πυροδότησε κινητοποιήσεις στο Μεγάλο Παζάρι της Τεχεράνης, οι οποίες εξαπλώθηκαν ταχύτατα σε μεγάλες πόλεις. Μέσα σε λίγες ημέρες, τα συνθήματα έπαψαν να αφορούν μόνο την ακρίβεια και στράφηκαν ανοιχτά κατά της πολιτικής και θρησκευτικής ηγεσίας. Η κυβερνητική απάντηση, με αλλαγές προσώπων και εκκλήσεις για διάλογο, εκλήφθηκε περισσότερο ως ένδειξη αδυναμίας. Η είσοδος των φοιτητών και οι πρώτες απεργιακές κινητοποιήσεις μετέτρεψαν την κρίση σε πολυεπίπεδη. Στις τελευταίες ημέρες του έτους, οι διαδηλώσεις είχαν εξαπλωθεί σε δεκάδες επαρχίες, με συγκρούσεις, νεκρούς και τραυματίες, συνθέτοντας τη σοβαρότερη εσωτερική κρίση μετά το 2022.

Thousands of Iranian anti-regime protesters march in the city of Nahavand chanting “Long Live The Shah” (Javid Shah).

They support Crown Prince @PahlaviReza coming back to Iran to lead a transition to democracy and free elections pic.twitter.com/cCIXHv4Zdl

— Visegrád 24 (@visegrad24) January 1, 2026

Τρία σενάρια για το 2026

Το 2026 βρίσκει το Ιράν χωρίς καθαρό ορίζοντα. Το πρώτο σενάριο είναι η παρατεταμένη εσωτερική αστάθεια: όχι επανάσταση, αλλά χρόνια φθορά, με συνεχή επεισόδια, οικονομική ασφυξία και απώλεια νομιμοποίησης. Το καθεστώς διατηρεί ισχύ, αλλά στερείται εργαλείων ανάκαμψης. Το δεύτερο σενάριο αφορά την εξωτερική κλιμάκωση ως μέσο αντιπερισπασμού. Η όξυνση της έντασης με το Ισραήλ ή η ενεργοποίηση περιφερειακών πληρεξουσίων αποτελεί γνώριμη τακτική. Όμως, σε ένα ήδη εύθραυστο περιβάλλον, μια τέτοια επιλογή ενέχει σοβαρό κίνδυνο ανεξέλεγκτης σύγκρουσης. Το τρίτο, λιγότερο ορατό αλλά εξίσου κρίσιμο σενάριο, αφορά τη σταδιακή διάβρωση της συνοχής του κρατικού μηχανισμού. Οι ρωγμές μεταξύ κυβέρνησης, Φρουρών της Επανάστασης και θρησκευτικού κατεστημένου μπορεί να οδηγήσουν όχι σε φιλελεύθερη μετάβαση, αλλά σε ανακατανομή ισχύος προς ένα πιο σκληρό και στρατιωτικοποιημένο μοντέλο. Το Ιράν εισέρχεται στο 2026 χωρίς οικονομικό δίχτυ ασφαλείας, χωρίς πειστικό πολιτικό αφήγημα και με μια κοινωνία σε μόνιμη αναβρασμό. Το πιθανότερο δεν είναι η άμεση κατάρρευση, αλλά μια παρατεταμένη αστάθεια με αυξημένο ρίσκο λάθους — εσωτερικού ή γεωπολιτικού. Και σε τέτοιες συνθήκες, ένα μόνο γεγονός αρκεί για να λειτουργήσει ως πυροκροτητής.

ویدیوی رسیده به ایران‌اینترنشنال نشان می‌دهد نیروهای سرکوبگر حکومت در جریان اعتراضات عصر پنجشنبه ۱۱ دی‌ماه در نهاوند به سوی معترضان شلیک مستقیم کردند و سپس به سوی آن‌ها یورش بردند. pic.twitter.com/nxcIUvPmx4

— ايران اينترنشنال (@IranIntl) January 1, 2026