Διάσκεψη Μονάχου: “Η Ευρώπη μπορεί να σηκώσει κεφάλι στις ΗΠΑ”

Ενιαίο μήνυμα υπέρ της αύξησης των αμυντικών δαπανών και της ενίσχυσης του ΝΑΤΟ εξέπεμψαν οι Ευρωπαίοι ηγέτες από το βήμα της Munich Security Conference, όμως κάτω από την επιφάνεια της ομοφωνίας διαγράφεται μια βαθύτερη μετατόπιση: η Ευρώπη επιχειρεί να απεξαρτηθεί στρατηγικά από τις Ηνωμένες Πολιτείες, χωρίς να διαρρήξει τη συμμαχία. Η συζήτηση δεν αφορά πλέον μόνο το ποσοστό του ΑΕΠ που κατευθύνεται στην άμυνα. Αφορά το ποιος χαράσσει τη στρατηγική, ποιος αποφασίζει για την ασφάλεια της ηπείρου και ποιος διαμορφώνει τις γεωπολιτικές ισορροπίες σε μια εποχή αναθεωρητισμού από τη Μόσχα και αυξανόμενης κινεζικής ισχύος.

German Chancellor Merz:

We will make the Bundeswehr the strongest conventional army in Europe as soon as we can. pic.twitter.com/4OFNyoZCxe

— Clash Report (@clashreport) February 13, 2026

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς άνοιξε τις εργασίες με μια παρέμβαση που έσπασε την παράδοση, μεταφέροντας την ομιλία του στην έναρξη της Διάσκεψης ώστε να δώσει εξαρχής τον τόνο. Μίλησε για μια περίοδο βαθιών ανακατατάξεων και για την ανάγκη «να γυρίσει ο διακόπτης» στη νοοτροπία των Ευρωπαίων. Υπογράμμισε ότι η ελευθερία προϋποθέτει ισχύ και ότι η υπερβολική, αλλά και η ελλιπής ισχύς μπορούν να την υπονομεύσουν. Κυρίως, όμως, διατύπωσε μια φράση που αποτυπώνει τη νέα κατεύθυνση: η εξάρτηση από τις ΗΠΑ ήταν επιλογή των Ευρωπαίων και πλέον «την αφήνουμε πίσω μας». Η αναφορά του σε νέες συνεργασίες με χώρες όπως ο Καναδάς, η Ινδία, η Βραζιλία, η Νότια Αφρική και η Τουρκία καταδεικνύει ότι το Βερολίνο αναζητά πολυδιάστατα δίκτυα ισχύος. Δεν πρόκειται για απόρριψη της διατλαντικής σχέσης, αλλά για αναπροσανατολισμό της σε πιο ισότιμη βάση.

Ανάλογο μήνυμα εξέπεμψε και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος επανέφερε με έμφαση τη στρατηγική αυτονομία. Επέμεινε ότι όσα αφορούν τους Ευρωπαίους πρέπει να αποφασίζονται από τους ίδιους και ότι η ήπειρος οφείλει να αποκτήσει πλήρες φάσμα ισχύος – από την άμυνα και τη βιομηχανία έως την τεχνολογία και το διάστημα. Η ειρήνη στην Ουκρανία, υπογράμμισε, δεν μπορεί να διαμορφωθεί ερήμην της Ευρώπης. Το μήνυμα περί «απογαλακτισμού» από τις ΗΠΑ ενισχύθηκε και από τις παρεμβάσεις της Ύπατης Εκπροσώπου Κάγια Κάλας, η οποία πρότεινε ακόμη και κοινό ευρωπαϊκό δανεισμό για την άμυνα, στα πρότυπα της περιόδου της πανδημίας, καθώς και του προέδρου της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ, που τόνισε ότι η Ευρώπη μπορεί να διασφαλίσει την άμυνά της και χωρίς αμερικανική καθοδήγηση.

French President Macron:

When I speak about Europe becoming a power, I don’t speak about France or Germany becoming a power.

I speak about Europe. pic.twitter.com/kQgFPi5vWH

— Clash Report (@clashreport) February 13, 2026

Την ίδια στιγμή, η ακύρωση της προγραμματισμένης συνάντησης του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο με Ευρωπαίους ηγέτες για το ουκρανικό, στο περιθώριο της Διάσκεψης, λειτούργησε ως συμβολική επιβεβαίωση της απόστασης που έχει αρχίσει να διαμορφώνεται. Επισήμως αποδόθηκε σε «προγραμματικές δυσκολίες», ωστόσο σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ερμηνεύθηκε ως ένδειξη μειωμένης διάθεσης της Ουάσιγκτον να εντάξει τους Ευρωπαίους στον πυρήνα των αποφάσεων για την Ουκρανία.

Το πλαίσιο επιβαρύνεται περαιτέρω από τη στρατηγική της αμερικανικής ηγεσίας υπό τον Ντόναλντ Τραμπ, η οποία δίνει προτεραιότητα στον Ινδο-Ειρηνικό και έχει περιορίσει την εμπλοκή της στην ευρωπαϊκή ασφάλεια. Η Ουάσιγκτον επιθυμεί μια ισχυρότερη Ευρώπη εντός του ΝΑΤΟ, αλλά όχι κατ’ ανάγκην μια Ευρώπη που θα διαμορφώνει αυτόνομη στρατηγική χωρίς αμερικανική συναίνεση. Η Διάσκεψη του Μονάχου δεν κατέγραψε ρήξη. Κατέγραψε, όμως, μια σαφή μετατόπιση ισορροπιών. Η Ευρώπη αυξάνει τις αμυντικές της δαπάνες, επενδύει στη στρατηγική της αυτονομία και δηλώνει έτοιμη να αναζητήσει νέες συμμαχίες.

German Chancellor Merz:

Canada, Japan, Türkiye, India, and Brazil will play a key role in this, as do South Africa, the Gulf states, and others.

We want to work more closely together with these states on the basis of mutual respect and with stamina and determination. pic.twitter.com/i8fOKqwPLo

— Clash Report (@clashreport) February 13, 2026