Δανία ταχυδρομείο: Σταματά πλήρως η διανομή επιστολών μετά από τέσσερις αιώνες

Η Δανία γίνεται η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που «κλείνει οριστικά το γράμμα». Από τις 30 Δεκεμβρίου, η κρατική PostNord διακόπτει κάθε δραστηριότητα συλλογής και διανομής παραδοσιακών επιστολών, βάζοντας τελεία σε μια ιστορία σχεδόν 400 ετών που σημάδεψε την καθημερινότητα, την επικοινωνία και την πολιτιστική μνήμη των Δανών. Η εξέλιξη δεν ήρθε εν μία νυκτί. Εδώ και δεκαετίες, η χρήση του κλασικού ταχυδρομείου φθίνει με ταχύτητα. Μέσα σε εικοσιπέντε χρόνια, ο όγκος των επιστολών στη Δανία κατέρρευσε κατά 90%, ενώ μόνο το 2024 σημειώθηκε νέα πτώση 30%. Η μετάβαση σε έναν πλήρως ψηφιοποιημένο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, σε συνδυασμό με την επικράτηση του email, της άμεσης μηνυματοποίησης και των ηλεκτρονικών υπηρεσιών, αποδυνάμωσαν ολοκληρωτικά τον παραδοσιακό ρόλο του ταχυδρομείου. Η κατάργηση της παλιάς «καθολικής υπηρεσίας», της υποχρέωσης δηλαδή να παρέχονται ταχυδρομικές υπηρεσίες σε όλους τους πολίτες σε προσιτές τιμές, άλλαξε ριζικά το πεδίο. Από την άρση αυτού του πλαισίου μέχρι και την απώλεια της απαλλαγής από τον ΦΠΑ, η PostNord βρέθηκε αντιμέτωπη με εκρηκτική αύξηση του κόστους. Έτσι, η αποστολή μιας απλής εσωτερικής επιστολής έφθασε σχεδόν τα 4 ευρώ, τιμή που καθιστά την υπηρεσία πρακτικά μη βιώσιμη για την πλειονότητα των πολιτών. Ακόμη και τα χριστουγεννιάτικα γράμματα, μια από τις τελευταίες συμβολικές συνήθειες, εξαφανίστηκαν μέσα σε έναν χρόνο.

Το φαινόμενο, φυσικά, δεν αφορά μόνο τη Δανία. Σε ολόκληρη την Ευρώπη –και ευρύτερα στον κόσμο– οι επιστολές υποχωρούν, ενώ τα δέματα αυξάνονται με ρυθμούς που ακολουθούν την άνοδο του ηλεκτρονικού εμπορίου. Το 2022 διακινήθηκαν παγκοσμίως 161 δισεκατομμύρια δέματα, αριθμός που αναμένεται να ξεπεράσει τα 250 δισ. μέχρι το 2027. Ταχυδρομεία όπως η Poste Italiane και η Deutsche Post DHL μετεξελίχθηκαν σε σύγχρονους ομίλους logistics ή χρηματοοικονομικών υπηρεσιών. Άλλες επιχειρήσεις, όμως, αδυνατούν να διαμορφώσουν ένα νέο λειτουργικό μοντέλο και στρέφονται σε περικοπές, συγχωνεύσεις και κλείσιμο καταστημάτων.

Στη Δανία, η απόφαση να εγκαταλειφθεί πλήρως το παραδοσιακό γράμμα είναι αποτέλεσμα συνολικής στρατηγικής ψηφιοποίησης. Το κράτος έχει μεταφέρει σχεδόν όλες τις υπηρεσίες σε ηλεκτρονικές πλατφόρμες: από την επικοινωνία με τις δημόσιες αρχές μέχρι τη φορολογία, την υγεία και τις κοινωνικές παροχές. Σε αυτό το περιβάλλον, το χειρόγραφο γράμμα έχει πλέον περιορισμένο λειτουργικό νόημα.

Ο διευθύνων σύμβουλος της PostNord εξηγεί ότι η αγορά των επιστολών «έχει πάψει να είναι βιώσιμη εδώ και χρόνια», καθώς η μείωση του όγκου αυξάνει δυσανάλογα το κόστος για κάθε μεμονωμένη αποστολή. Για τους ειδικούς, η Δανία λειτουργεί ως προπομπός· παρόμοιες αποφάσεις αναμένεται να ληφθούν και σε άλλες χώρες την επόμενη δεκαετία, καθώς το ευρωπαϊκό ταχυδρομικό μοντέλο εγκαταλείπει σταδιακά τον ρόλο που είχε για δύο αιώνες και προσανατολίζεται πλέον στα δέματα και τις ψηφιακές υπηρεσίες. Οι πολίτες της χώρας δεν μένουν εντελώς χωρίς επιλογή. Η ιδιωτική εταιρεία DAO θα συνεχίσει να προσφέρει υπηρεσίες επιστολών, αν και όχι με τον τρόπο που οι παλαιότεροι γνώριζαν. Τα κλασικά κόκκινα γραμματοκιβώτια, σύμβολα μιας εποχής που διαμόρφωσε γενιές, αποσύρονται από τους δρόμους και προορίζονται για μουσεία – ως μάρτυρες μιας τεχνολογίας που, μέσα σε λίγα χρόνια, μετατράπηκε από καθημερινότητα σε ιστορικό απολίθωμα.