Ανεστραμμένη τάξη: Καταγγελία για καθηγήτρια λόγω χρήση της μεθόδου

Σοβαρά ερωτήματα για τα όρια της παιδαγωγικής πρακτικής και την προστασία των μαθητών εγείρει επίσημη καταγγελία που κατατέθηκε στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, σχετικά με τη συμπεριφορά φιλολόγου σε δημόσιο λύκειο της Αγίας Παρασκευής. Σύμφωνα με την καταγγελία, τα περιστατικά αφορούν μαθήτρια της Α’ Λυκείου κατά τη διάρκεια του μαθήματος της Ιστορίας και συνδέονται με την εφαρμογή της λεγόμενης «ανεστραμμένης τάξης», μιας σύγχρονης μεθόδου διδασκαλίας που προϋποθέτει ενεργή συμμετοχή των μαθητών. Όπως αναφέρεται, οι μαθητές καλούνται συστηματικά να παρουσιάζουν την ύλη μπροστά στην τάξη, αναλαμβάνοντας ρόλο εισηγητή, χωρίς –κατά τον καταγγέλλοντα– να τους παρέχεται η αναγκαία παιδαγωγική στήριξη.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι αναφορές σε φραστικές επιθέσεις και απαξιωτικούς χαρακτηρισμούς που φέρεται να χρησιμοποιεί η εκπαιδευτικός μετά τις παρουσιάσεις, με εκφράσεις που, σύμφωνα με το κείμενο της καταγγελίας, εκλαμβάνονται ως προσβλητικές και εξευτελιστικές. Η συμπεριφορά αυτή, όπως υποστηρίζεται, έχει επαναληφθεί περισσότερες από μία φορές, δημιουργώντας κλίμα φόβου και έντονης ψυχολογικής πίεσης. Όπως περιγράφεται, ορισμένοι μαθητές φτάνουν στο σημείο να κλαίνε μέσα στην τάξη, να αισθάνονται εκτεθειμένοι μπροστά στους συμμαθητές τους και να φοβούνται για την αξιολόγηση και τη σχολική τους πορεία. Παράλληλα, επισημαίνεται ότι η δημόσια απαξίωση λειτουργεί ως αφορμή για τη μεταφορά της στοχοποίησης και εκτός αίθουσας, ενισχύοντας φαινόμενα σχολικού εκφοβισμού στα διαλείμματα. Στην καταγγελία γίνεται λόγος και για παρόμοιες συμπεριφορές τα προηγούμενα σχολικά έτη, οι οποίες, όπως υποστηρίζεται, δεν αντιμετωπίστηκαν ουσιαστικά, οδηγώντας στη σταδιακή ανοχή και «κανονικοποίηση» της κατάστασης. Λόγω της ψυχολογικής επιβάρυνσης ανήλικων μαθητών, ζητείται η άμεση διερεύνηση της υπόθεσης και η εφαρμογή των προβλεπόμενων μέτρων, σύμφωνα με το ισχύον παιδαγωγικό και θεσμικό πλαίσιο.

Από την πλευρά της σχολικής διεύθυνσης, επισημαίνεται ότι η συγκεκριμένη φιλόλογος εφαρμόζει τη μέθοδο της «ανεστραμμένης τάξης», ένα διεθνώς αναγνωρισμένο μοντέλο διδασκαλίας, στο οποίο οι μαθητικές παρουσιάσεις αποτελούν οργανικό μέρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας και δεν συνιστούν εγκατάλειψη του ρόλου του εκπαιδευτικού. Ωστόσο, ειδικοί στον χώρο της εκπαίδευσης τονίζουν ότι η επιτυχία τέτοιων καινοτόμων πρακτικών εξαρτάται καθοριστικά από το παιδαγωγικό κλίμα μέσα στην τάξη. Η έλλειψη ενθαρρυντικής στάσης, η δημόσια απαξίωση ή η χρήση προσβλητικού λόγου μπορούν να μετατρέψουν μια σύγχρονη μέθοδο μάθησης σε πηγή άγχους και ψυχολογικής πίεσης, υπονομεύοντας τον εκπαιδευτικό της σκοπό. Η υπόθεση αναμένεται να εξεταστεί από τις αρμόδιες αρχές, με το ενδιαφέρον να εστιάζεται όχι μόνο στη συγκεκριμένη συμπεριφορά, αλλά και στο πώς εφαρμόζονται στην πράξη οι σύγχρονες διδακτικές μέθοδοι μέσα στο δημόσιο σχολείο.

Τι είναι  η «ανεστραμμένη τάξη»

Ο όρος «ανεστραμμένη τάξη» (flipped classroom) περιγράφει ένα σύγχρονο μοντέλο μεικτής μάθησης που έκανε την εμφάνισή του στις Ηνωμένες Πολιτείες και τα τελευταία χρόνια έχει υιοθετηθεί σε ποικίλα εκπαιδευτικά πλαίσια και βαθμίδες διεθνώς. Η καινοτομία του έγκειται στην ανατροπή της παραδοσιακής λογικής διδασκαλίας, καθώς η παρουσίαση της θεωρίας δεν πραγματοποιείται πλέον μέσα στη σχολική αίθουσα, αλλά μεταφέρεται εκτός αυτής, μέσω ψηφιακών μέσων, εκπαιδευτικών βίντεο ή άλλου κατάλληλου υλικού που οι μαθητές μελετούν στον δικό τους χρόνο.

Με αυτόν τον τρόπο, ο χρόνος στην τάξη απελευθερώνεται και αξιοποιείται δημιουργικά για αλληλεπίδραση, συζήτηση, επίλυση αποριών, συνεργατικές δραστηριότητες και πρακτική εφαρμογή της γνώσης. Ο εκπαιδευτικός παύει να λειτουργεί αποκλειστικά ως φορέας μετάδοσης πληροφοριών και αναλαμβάνει έναν πιο ενεργό παιδαγωγικό ρόλο, λειτουργώντας ως συντονιστής, καθοδηγητής και υποστηρικτής της μαθησιακής διαδικασίας, με έμφαση στην εξατομικευμένη προσέγγιση των μαθητών.

Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα της ανεστραμμένης τάξης δεν εξαρτάται μόνο από τη χρήση της τεχνολογίας ή τη δομή του μαθήματος. Καθοριστικής σημασίας είναι το παιδαγωγικό κλίμα μέσα στην τάξη, η ύπαρξη σχέσεων εμπιστοσύνης, η σαφής οριοθέτηση ρόλων και η ενθαρρυντική, μη τιμωρητική στάση του εκπαιδευτικού. Όπως επισημαίνουν ειδικοί της εκπαίδευσης, ακόμη και οι πιο σύγχρονες και διεθνώς αναγνωρισμένες διδακτικές πρακτικές μπορούν να αποτύχουν αν εφαρμοστούν χωρίς παιδαγωγική ευαισθησία ή αν συνοδευτούν από συμπεριφορές που γίνονται αντιληπτές ως προσβλητικές, απαξιωτικές ή εκφοβιστικές. Σε τέτοιες περιπτώσεις, μια εκπαιδευτική καινοτομία που έχει στόχο την ενεργό συμμετοχή και την ενδυνάμωση των μαθητών κινδυνεύει να μετατραπεί σε παράγοντα άγχους και ψυχολογικής επιβάρυνσης, υπονομεύοντας τον παιδαγωγικό της σκοπό. Για τον λόγο αυτό, η ανεστραμμένη τάξη απαιτεί όχι μόνο σωστό σχεδιασμό, αλλά και ουσιαστική παιδαγωγική προσέγγιση, με επίκεντρο τις ανάγκες και την ψυχοσυναισθηματική ασφάλεια των μαθητών.