Ανθρωποειδή ρομπότ στα σύνορα: Η Κίνα δοκιμάζει ψηφιακούς «φρουρούς» με τεχνητή νοημοσύνη

Ένα νέο κεφάλαιο στη φύλαξη συνόρων ανοίγει η Κίνα, εισάγοντας ανθρωποειδή ρομπότ σε ρόλους επιτήρησης και ελέγχου. Στο συνοριακό πέρασμα Φανγκτσενγκάνγκ, κοντά στα σύνορα με το Βιετνάμ, οι κινεζικές αρχές δοκιμάζουν τα ανθρωποειδή ρομπότ UBTECH Walker S2, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου στρατηγικού σχεδιασμού για την πρωτοκαθεδρία της χώρας στη ρομποτική και την τεχνητή νοημοσύνη. Η δοκιμή δεν έχει μόνο πιλοτικό χαρακτήρα. Αντιθέτως, εντάσσεται σε μια μακροπρόθεσμη εθνική στρατηγική, με την οποία το Πεκίνο επιδιώκει να ενσωματώσει αυτόνομα συστήματα σε κρίσιμες κρατικές λειτουργίες, από τη βιομηχανία και τις μεταφορές έως την ασφάλεια και τη συνοριακή επιτήρηση. Τα Walker S2, που αναπτύχθηκαν από την κινεζική εταιρεία UBTECH, ανήκουν στη νέα γενιά ανθρωποειδών ρομπότ. Διαθέτουν δίποδη κίνηση, ικανότητα ισορροπίας σε ανώμαλο έδαφος και ένα σύστημα «όρασης» που βασίζεται σε διπλές κάμερες, ενσωματωμένες σε ψηφιακές οθόνες που λειτουργούν ως «πρόσωπο».

Σύμφωνα με το υλικό που έχει δημοσιοποιηθεί, τα ρομπότ είναι εξοπλισμένα με προηγμένους αισθητήρες, λογισμικό πλοήγησης και τεχνητή νοημοσύνη που τους επιτρέπει να κινούνται σε πολυσύχναστους χώρους, να αποφεύγουν εμπόδια και να αλληλεπιδρούν με ανθρώπους. Ένα από τα πιο εντυπωσιακά χαρακτηριστικά τους είναι η δυνατότητα αυτόνομης αντικατάστασης μπαταριών, μειώνοντας δραστικά τον χρόνο εκτός λειτουργίας και επιτρέποντας σχεδόν συνεχείς περιπολίες. Σε βίντεο που έδωσε στη δημοσιότητα η εταιρεία, δεκάδες –ακόμη και εκατοντάδες– ρομπότ εμφανίζονται σε σχηματισμό, κινούνται συγχρονισμένα και, στο τέλος, επιβιβάζονται σε κοντέινερ μεταφοράς, προσομοιώνοντας ακόμη και χειρονομίες χαιρετισμού. Η εικόνα παραπέμπει λιγότερο σε εργαστηριακό πείραμα και περισσότερο σε επιχειρησιακή ετοιμότητα.

Οι κινεζικές αρχές υποστηρίζουν ότι τα ανθρωποειδή ρομπότ δεν προορίζονται αποκλειστικά για ρόλους «φύλακα». Αντιθέτως, σχεδιάζεται να αναλάβουν ένα ευρύ φάσμα καθηκόντων: από την παροχή πληροφοριών και την καθοδήγηση επιβατών, μέχρι τον έλεγχο ταυτοτήτων, τη σφράγιση φορτίων και την επιτήρηση ροών ανθρώπων και αγαθών. Παρόμοια συστήματα φέρεται να δοκιμάζονται και σε άλλες ευαίσθητες περιοχές, συμπεριλαμβανομένων σημείων κοντά στα σύνορα με την Ινδία, γεγονός που προσδίδει στη χρήση τους και γεωπολιτική διάσταση. Η αυτοματοποίηση της επιτήρησης μειώνει την ανάγκη φυσικής παρουσίας προσωπικού σε δύσκολες ή επικίνδυνες ζώνες, ενώ παράλληλα αυξάνει τη δυνατότητα συνεχούς παρακολούθησης.

Η είσοδος ανθρωποειδών ρομπότ στη συνοριακή φύλαξη σηματοδοτεί μια βαθιά μετατόπιση στον τρόπο άσκησης κρατικής ισχύος. Η σύγκλιση ρομποτικής, τεχνητής νοημοσύνης και αυτονομίας δημιουργεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα επιτήρησης, ικανό να λειτουργεί χωρίς ανθρώπινη κόπωση, συναισθηματική εμπλοκή ή φυσικούς περιορισμούς. Ωστόσο, η εικόνα ανθρωπόμορφων μηχανών σε ρόλους ελέγχου εγείρει και κρίσιμα ερωτήματα. Ποια είναι τα όρια της αλληλεπίδρασης ανθρώπου και μηχανής σε ευαίσθητους χώρους όπως τα εθνικά σύνορα; Πώς διασφαλίζεται η υπεύθυνη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, η προστασία προσωπικών δεδομένων και η αποφυγή καταχρηστικών πρακτικών; Η Κίνα, με τη συγκεκριμένη δοκιμή, δείχνει ότι αντιμετωπίζει τα ερωτήματα αυτά όχι ως εμπόδιο, αλλά ως πεδίο πειραματισμού. Το αν τα ανθρωποειδή ρομπότ θα λειτουργήσουν συμπληρωματικά ή θα αντικαταστήσουν παραδοσιακές μορφές φύλαξης παραμένει ανοιχτό. Το βέβαιο είναι ότι η εικόνα των συνόρων –και της ασφάλειας– αλλάζει με ρυθμούς που μέχρι πρόσφατα ανήκαν στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας.