Αδριανός Γολέμης: Ένας Έλληνας για πρώτη φορά σε πρόγραμμα εκπαίδευσης αστροναυτών του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος

Μια νέα σελίδα ανοίγει για την ελληνική παρουσία στη διαστημική έρευνα, καθώς για πρώτη φορά Έλληνας επιστήμονας εντάσσεται στο επίσημο πρόγραμμα εκπαίδευσης αστροναυτών του European Space Agency (ESA). Ο Δρ. Αδριανός Γολέμης ξεκινά την εκπαίδευσή του στο European Astronaut Centre στην Κολωνία, σηματοδοτώντας μια ιστορική πρωτιά για τη χώρα. Η εξέλιξη αυτή δεν αποτελεί μεμονωμένο γεγονός, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική ενίσχυσης της ελληνικής συμμετοχής στον διαστημικό τομέα. Τα τελευταία χρόνια, η Ελλάδα έχει αυξήσει τη θεσμική και οικονομική της παρουσία στα προγράμματα της ESA, επενδύοντας σε έρευνα, τεχνολογία και καινοτομία με σαφή αναπτυξιακό προσανατολισμό.

Ο Δρ. Γολέμης, με καταγωγή από τη Λάρισα, είναι απόφοιτος Ιατρικής Σχολής στην Ελλάδα και κάτοχος μεταπτυχιακών τίτλων από γαλλικά πανεπιστήμια. Η επιστημονική του διαδρομή συνδυάζει ιατρική κατάρτιση και εμπειρία σε ακραία περιβάλλοντα. Το 2014 συμμετείχε σε 14μηνη ιατρική ερευνητική αποστολή στην Ανταρκτική, σε συνθήκες απομόνωσης που προσομοιάζουν εκείνες μακράς διαστημικής παραμονής. Από το 2018 υπηρετεί ως ιατρός αστροναυτών στην ESA, υποστηρίζοντας πληρώματα και συμμετέχοντας σε προγράμματα προετοιμασίας. Το 2022 κατέγραψε ακόμη ένα ορόσημο: έγινε ο πρώτος Έλληνας που ολοκλήρωσε επιτυχώς την εξαιρετικά απαιτητική διαδικασία επιλογής αστροναυτών της ESA, κατατασσόμενος στους 25 επικρατέστερους ανάμεσα σε 22.500 υποψηφίους από όλη την Ευρώπη. Η ένταξή του πλέον στο επίσημο πρόγραμμα εκπαίδευσης αποτελεί το επόμενο, καθοριστικό βήμα.

Το απαιτητικό πρόγραμμα εκπαίδευσης

Η εκπαίδευση αστροναυτών της ESA απευθύνεται αποκλειστικά σε όσους έχουν περάσει με επιτυχία τη διαδικασία επιλογής και συνιστά βασική προϋπόθεση για μελλοντική συμμετοχή σε διαστημικές αποστολές. Η φετινή περίοδος εκπαίδευσης του Δρ. Γολέμη εκτείνεται από τον Μάρτιο έως τον Οκτώβριο του 2026 και περιλαμβάνει εντατικό πρόγραμμα θεωρητικής και πρακτικής κατάρτισης. Οι ενότητες καλύπτουν αεροδιαστημική μηχανική, λειτουργίες και συστήματα του International Space Station (ISS), διαδικασίες εκτόξευσης και προσθαλάσσωσης, υποστήριξη πληρωμάτων και ασφάλεια αποστολής. Παράλληλα, οι εκπαιδευόμενοι εισάγονται στις βασικές αρχές αστροφυσικής και επιστημών της Γης, στη ρομποτική και στα συστήματα επικοινωνίας και ελέγχου αποστολής. Κεντρικό στοιχείο της προετοιμασίας αποτελούν οι πρακτικές προσομοιώσεις, όπως οι καταδύσεις σε εργαστήριο ουδέτερης πλεύσης, που αναπαριστούν συνθήκες διαστημικού περιπάτου. Σημαντικό μέρος της εκπαίδευσης αφορά επίσης την επικοινωνία της επιστήμης και τη διαχείριση δημόσιας παρουσίας, δεξιότητες κρίσιμες για τη μετάδοση επιστημονικών αποτελεσμάτων και τη σύνδεση των διαστημικών αποστολών με την κοινωνία.

Η ένταξη Έλληνα επιστήμονα στο πρόγραμμα εκπαίδευσης της ESA συμπίπτει με την ενίσχυση της εθνικής συνδρομής στα προγράμματα του Οργανισμού. Τον Νοέμβριο του 2025, στο Συμβούλιο Υπουργών της ESA, αποφασίστηκε ο διπλασιασμός της ελληνικής συμμετοχής, με την εθνική συνδρομή να υπερβαίνει πλέον τα 66 εκατομμύρια ευρώ ανά τριετία. Χάρη στον ανταποδοτικό μηχανισμό της ESA, σημαντικό μέρος των πόρων επιστρέφει στην ελληνική οικονομία μέσω συμβάσεων με πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και επιχειρήσεις υψηλής τεχνολογίας. Παράλληλα, αξιοποιούνται περίπου 200 εκατομμύρια ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης για την υλοποίηση του Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων, ενισχύοντας τη δημιουργία ενός συνεκτικού οικοσυστήματος διαστημικής καινοτομίας. Η παγκόσμια διαστημική οικονομία εκτιμάται ότι το 2026 θα φτάσει τα 630 δισεκατομμύρια δολάρια, με ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης περίπου 9%. Οι επενδύσεις στον τομέα παρουσιάζουν υψηλό πολλαπλασιαστικό όφελος, με δείκτη απόδοσης επένδυσης που εκτιμάται μεταξύ 3,4 και 3,8. Σε αυτό το περιβάλλον, η ενίσχυση της ελληνικής παρουσίας αποκτά στρατηγική σημασία, τόσο για την τεχνολογική πρόοδο όσο και για την οικονομική ανταγωνιστικότητα.

Ένα σύμβολο για τη νέα γενιά

Πέρα από τη θεσμική και οικονομική διάσταση, η ένταξη του Δρ. Γολέμη στο πρόγραμμα εκπαίδευσης της ESA λειτουργεί και ως ισχυρό συμβολικό μήνυμα. Η Ελλάδα δεν περιορίζεται πλέον σε ρόλο παρατηρητή των διεθνών εξελίξεων στον διαστημικό τομέα, αλλά επιδιώκει ενεργή συμμετοχή σε επανδρωμένες και ρομποτικές αποστολές. Η παρουσία ενός Έλληνα επιστήμονα στην καρδιά της ευρωπαϊκής διαστημικής εκπαίδευσης ενισχύει την αυτοπεποίθηση του εγχώριου επιστημονικού δυναμικού και αναδεικνύει τη δυνατότητα της χώρας να διεκδικεί θέση σε τομείς αιχμής. Σε μια εποχή όπου η διαστημική τεχνολογία διαμορφώνει το μέλλον των επικοινωνιών, της άμυνας, της κλιματικής παρακολούθησης και της καινοτομίας, η ελληνική συμμετοχή αποκτά βαρύνουσα σημασία.