Επικουρικές συντάξεις σε έναν μήνα: Ρύθμιση τομή για τη διαδοχική ασφάλιση και το τέλος των πολυετών καθυστερήσεων

Σε φάση ολοκλήρωσης βρίσκεται η νέα νομοθετική ρύθμιση του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, η οποία φιλοδοξεί να βάλει τέλος σε ένα από τα πλέον επίμονα προβλήματα του ασφαλιστικού συστήματος: τις μεγάλες καθυστερήσεις στην έκδοση των επικουρικών συντάξεων, ιδίως στις περιπτώσεις διαδοχικής ασφάλισης. Η παρέμβαση, που προωθείται σε συνεργασία με τον Ενιαίο Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης, δεν μεταβάλλει τον τρόπο υπολογισμού του ποσού της επικουρικής σύνταξης. Στόχος της, σύμφωνα με την Καθημερινή, είναι καθαρά λειτουργικός και διοικητικός: να απλοποιήσει τη διαδικασία απονομής, ώστε η σύνταξη να εκδίδεται ταχύτερα, ακόμη και εντός ενός μηνός από την έκδοση της κύριας. Με το ισχύον καθεστώς, όταν ένας ασφαλισμένος έχει χρόνο σε περισσότερα από ένα επικουρικά ταμεία, απαιτείται εσωτερική διερεύνηση για να διαπιστωθεί ποιος φορέας συγκεντρώνει τον μεγαλύτερο χρόνο ασφάλισης και πληροί τις προϋποθέσεις απονομής. Η διαδικασία αυτή συνεπάγεται ανταλλαγή στοιχείων, υπηρεσιακή αλληλογραφία και έλεγχο αρχείων – συχνά χειρόγραφων – με αποτέλεσμα να χάνονται μήνες μόνο για τον καθορισμό της αρμοδιότητας. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι καθυστερήσεις ξεπερνούν τα δύο έτη, ιδιαίτερα όταν εμπλέκονται δύο ή τρία πρώην ταμεία με διαφορετικά καθεστώτα και μη ψηφιοποιημένα δεδομένα.

Η νέα ρύθμιση ανατρέπει αυτή τη λογική: αρμόδιος για την έκδοση της επικουρικής σύνταξης θα είναι αυτομάτως ο τελευταίος φορέας στον οποίο υπαγόταν ο ασφαλισμένος πριν από τη συνταξιοδότησή του, ανεξάρτητα από το πού έχει συγκεντρώσει τον περισσότερο χρόνο ασφάλισης. Με αυτόν τον τρόπο καταργείται το ενδιάμεσο στάδιο της αναζήτησης του «κατάλληλου» φορέα, που έως σήμερα αποτελούσε βασικό παράγοντα καθυστέρησης.

Με βάση τον νόμο 5078/2023, ο συνολικός χρόνος επικουρικής ασφάλισης πρέπει να ανέρχεται τουλάχιστον σε 15 έτη ώστε να μπορεί να απονεμηθεί σύνταξη από τον φορέα όπου υποβάλλεται η αίτηση. Ωστόσο, σε περιπτώσεις όπου ο ασφαλισμένος διαθέτει 25 ή 30 έτη διαδοχικής ασφάλισης, αρμόδιος θεωρείται εκείνος ο φορέας στον οποίο συγκεντρώνεται ο μεγαλύτερος χρόνος και πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις. Στην πράξη, αυτό σήμαινε χρονοβόρες εσωτερικές διαδικασίες εντός του ΕΦΚΑ, μέχρι να αποφασιστεί ποια διεύθυνση θα αναλάβει τον φάκελο. Μέχρι τότε, είχε ήδη χαθεί πολύτιμος χρόνος. Η μεταρρύθμιση επιχειρεί να αντιμετωπίσει ακριβώς αυτή τη δυσλειτουργία, ενοποιώντας τον χρόνο διαδοχικής ασφάλισης εντός του κλάδου επικουρικής και απλοποιώντας τη διοικητική ροή.

Σύμφωνα με στελέχη του υπουργείου, η νέα διάταξη αναμένεται να μειώσει αισθητά τους χρόνους απονομής και να αποσυμφορήσει τις υπηρεσίες, επιτρέποντας την ταχύτερη εκκαθάριση των εκκρεμών υποθέσεων. Η παρέμβαση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι εκκρεμείς κύριες συντάξεις έχουν περιοριστεί σε σχετικά χαμηλά επίπεδα – λιγότερες από 15.000 – ενώ οι επικουρικές παραμένουν περίπου στις 31.000, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του ΕΦΚΑ. Το βάρος του συστήματος έχει πλέον μετατοπιστεί σχεδόν αποκλειστικά στις επικουρικές. Εάν η ρύθμιση εφαρμοστεί όπως σχεδιάζεται, οι επικουρικές συντάξεις με διαδοχική ασφάλιση θα μπορούν να εκδίδονται ακόμη και εντός ενός μήνα από την απονομή της κύριας σύνταξης, μέσω fast track διαδικασίας. Για χιλιάδες ασφαλισμένους που αναμένουν επί μακρόν την ολοκλήρωση του φακέλου τους, η αλλαγή αυτή δεν αποτελεί απλώς διοικητική βελτίωση. Συνιστά ουσιαστική ανάσα, τόσο οικονομικά όσο και σε επίπεδο εμπιστοσύνης προς το ασφαλιστικό σύστημα.