Μάχη και ουσίες: Η ιστορία των ναρκωτικών στον πόλεμο

Η χρήση ψυχοτρόπων ουσιών στον πόλεμο δεν αποτελεί σύγχρονο φαινόμενο. Κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, μεγάλες στρατιωτικές δυνάμεις κατέφυγαν συστηματικά σε διεγερτικά και ναρκωτικά για να αυξήσουν την αντοχή, την εγρήγορση και την επιθετικότητα των στρατιωτών τους.

Από το Pervitin της ναζιστικής Γερμανίας μέχρι τα αμφεταμινούχα σκευάσματα των Συμμάχων, η χημεία έγινε σιωπηλός σύμμαχος των στρατών. Η πρακτική αυτή άφησε πίσω της όχι μόνο στρατιωτικά αποτελέσματα, αλλά και σοβαρές ανθρώπινες και ψυχολογικές συνέπειες.

Το Pervitin και η Βέρμαχτ

Το Pervitin, εμπορική μορφή της μεθαμφεταμίνης, χορηγήθηκε μαζικά στη Βέρμαχτ από το 1939. Το χάπι υποσχόταν αϋπνία χωρίς κόπωση, αυξημένη αυτοπεποίθηση και καταστολή του φόβου — στοιχεία κρίσιμα για τις αστραπιαίες επιχειρήσεις του Blitzkrieg. Εκατομμύρια δισκία διανεμήθηκαν σε στρατιώτες, πιλότους και πληρώματα αρμάτων μάχης. Πολύ σύντομα, όμως, εμφανίστηκαν βαριές παρενέργειες: εθισμός, ψυχώσεις, καρδιακά επεισόδια και απόλυτη σωματική κατάρρευση μετά τη δράση. Παρά τις προειδοποιήσεις γιατρών, η χρήση συνεχίστηκε μέχρι τα τελευταία χρόνια του πολέμου.

Η ακραία περίπτωση του Φινλανδού στρατιώτη

Η πιο γνωστή μεμονωμένη ιστορία κατάχρησης αφορά τον Aimo Koivunen, Φινλανδό στρατιώτη στον πόλεμο εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης. Το 1944, ενώ εκτελούσε αποστολή σκι πίσω από τις σοβιετικές γραμμές, ο Koivunen πήρε κατά λάθος ολόκληρο σωληνάριο Pervitin, περίπου 30 χάπια. Ακολούθησαν ημέρες παραισθήσεων, υπεράνθρωπης αντοχής και πλήρους αποδιοργάνωσης. Ο Koivunen διέσχισε μόνος του πάνω από 400 χιλιόμετρα σε παγωμένα δάση, πάτησε σε νάρκη χωρίς να τραυματιστεί σοβαρά και επιβίωσε τρώγοντας μόνο κουκουνάρια, ρίζες και ωμό κρέας πουλιών. Ο καρδιακός του ρυθμός έφτασε σε επικίνδυνα επίπεδα, αλλά κατάφερε να παραμείνει ζωντανός.

Τελικά βρέθηκε από φινλανδική περίπολο σε κατάσταση οριακής κατάρρευσης. Παρά την υπερδοσολογία και την ακραία σωματική και ψυχική εξάντληση, ο Koivunen επέζησε και έζησε μέχρι τα γεράματα, αφήνοντας πίσω του μία από τις πιο εντυπωσιακές καταγραφές αντοχής ανθρώπου υπό την επίδραση διεγερτικών ουσιών στον πόλεμο.

Οι ψυχοτρόπες ουσίες των Συμμάχων

Η χρήση διεγερτικών δεν περιορίστηκε στον Άξονα. Οι Σύμμαχοι χορηγούσαν επίσης αμφεταμίνες: οι Βρετανοί το Benzedrine, οι Αμερικανοί το Dexedrine, κυρίως σε πιλότους και πληρώματα βομβαρδιστικών. Οι ουσίες αυτές βοήθησαν στη διατήρηση της εγρήγορσης σε πολύωρες αποστολές, αλλά οδήγησαν επίσης σε εθισμό, κατάθλιψη και σοβαρά μεταπολεμικά ψυχολογικά προβλήματα, τα οποία τότε ελάχιστα καταγράφονταν.

Τα ναρκωτικά ως εργαλείο πολέμου

Η στρατιωτική χρήση ναρκωτικών αποκαλύπτει μια σκληρή πραγματικότητα: σε συνθήκες πολέμου, το ανθρώπινο σώμα αντιμετωπίζεται ως μέσο που μπορεί να πιεστεί πέρα από τα φυσικά του όρια. Από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο έως τον Ψυχρό Πόλεμο, διεγερτικά, ηρεμιστικά και παυσίπονα αποτέλεσαν αναπόσπαστο κομμάτι στρατιωτικών δογμάτων.

Το Captagon και οι σύγχρονες συγκρούσεις

Στη σύγχρονη εποχή, το φαινόμενο επανεμφανίστηκε με το Captagon, ένα συνθετικό αμφεταμινούχο ναρκωτικό που συνδέθηκε με μαχητές τζιχαντιστικών οργανώσεων στη Μέση Ανατολή. Το Captagon χρησιμοποιήθηκε για να μειώνει τον φόβο, την πείνα και την κόπωση, ενισχύοντας την επιθετικότητα και την αίσθηση ατρωσίας. Όπως και το Pervitin δεκαετίες νωρίτερα, το Captagon άφησε πίσω του σοβαρές ψυχικές διαταραχές και κοινωνικές καταστροφές, επιβεβαιώνοντας ότι τα ναρκωτικά μπορεί να κερδίζουν μάχες στιγμιαία, αλλά χάνουν πάντα τον πόλεμο της ανθρώπινης ζωής.