Σύνταξη χηρείας: Πότε μειώνεται στο 35% μετά την τριετία

Η σύνταξη χηρείας αποτελεί μία από τις σημαντικότερες κοινωνικές παροχές του ασφαλιστικού συστήματος, καθώς διασφαλίζει ένα βασικό εισόδημα στον επιζώντα σύζυγο μετά τον θάνατο του ασφαλισμένου. Ωστόσο, το ύψος της δεν παραμένει σταθερό σε βάθος χρόνου και επηρεάζεται άμεσα από την εργασιακή και συνταξιοδοτική κατάσταση του δικαιούχου.

Η βασική αρχή: 70% για τα πρώτα 3 χρόνια

Σύμφωνα με το ισχύον καθεστώς, η σύνταξη χηρείας καταβάλλεται αρχικά σε ποσοστό 70% της κύριας σύνταξης που λάμβανε ο/η θανών. Το ποσοστό αυτό ισχύει για τα πρώτα τρία (3) χρόνια από την ημερομηνία θανάτου, ανεξαρτήτως του αν ο επιζών σύζυγος εργάζεται ή λαμβάνει άλλη σύνταξη. Για παράδειγμα, αν ο θανών λάμβανε κύρια σύνταξη 1.000 €, ο επιζών σύζυγος παίρνει χηρείας 700 € το μήνα για τα πρώτα 3 χρόνια.

Τι αλλάζει μετά την τριετία

Μετά τη συμπλήρωση τριών ετών από τον θάνατο, το καθεστώς της σύνταξης χηρείας διαφοροποιείται σημαντικά. Σε αυτή τη φάση, ο νομοθέτης συνδέει το ύψος της παροχής με τη συνολική οικονομική δραστηριότητα του δικαιούχου. Η μείωση εφαρμόζεται όταν ο επιζών σύζυγος:

• εργάζεται, ή

• λαμβάνει δική του κύρια σύνταξη από προσωπικό ασφαλιστικό δικαίωμα.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, η σύνταξη χηρείας μειώνεται περίπου στο 35% της σύνταξης του θανόντος, δηλαδή πρακτικά μειώνεται στο μισό σε σχέση με το αρχικό 70%. Παράδειγμα μετά την τριετία:

• Κύρια σύνταξη θανόντος: 1.000 €

• Σύνταξη χηρείας μετά τη μείωση: περίπου 350 €

Πότε ΔΕΝ μειώνεται η σύνταξη χηρείας

Η μείωση δεν εφαρμόζεται σε όλους. Ο νόμος προβλέπει ρητές εξαιρέσεις για περιπτώσεις όπου ο επιζών σύζυγος εξαρτάται αποκλειστικά από τη σύνταξη χηρείας για την επιβίωσή του. Πιο συγκεκριμένα, το ποσοστό παραμένει στο 70% ακόμη και μετά τα 3 χρόνια όταν ο δικαιούχος:

• δεν εργάζεται, και

• δεν λαμβάνει άλλη σύνταξη (π.χ. δική του κύρια σύνταξη).

Σε αυτές τις περιπτώσεις, η σύνταξη χηρείας συνεχίζει να καταβάλλεται χωρίς καμία μείωση.

Κατώτατο όριο και ρυθμίσεις από το 2026

Με τις αλλαγές που τίθενται σε ισχύ από 1/1/2026, η κατώτατη σύνταξη χηρείας διαμορφώνεται σε περίπου 446,86 € μηνιαίως, ενσωματώνοντας τις γενικές αυξήσεις που έχουν δοθεί στις κύριες συντάξεις. Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη και αν εφαρμοστεί η μείωση στο 35%, το τελικό ποσό δεν μπορεί να υποχωρήσει κάτω από το κατώτατο όριο.

Συμπερασματικά

Η σύνταξη χηρείας δεν μειώνεται αυτόματα για όλους μετά την τριετία, αλλά εξαρτάται άμεσα από το αν ο δικαιούχος εργάζεται ή λαμβάνει άλλη σύνταξη. Όσοι δεν έχουν άλλη πηγή εισοδήματος προστατεύονται και διατηρούν το 70%, ενώ όσοι παραμένουν οικονομικά ενεργοί βλέπουν τη σύνταξή τους να περιορίζεται περίπου στο μισό.