Κρίση στη Μέση Ανατολή: Ποιοι κλάδοι πλήττονται

Με σοβαρές και πολυεπίπεδες συνέπειες απειλεί την ελληνική οικονομία η κλιμάκωση του πολέμου στο Ιράν, καθώς η Μέση Ανατολή αποτελεί έναν από τους πιο κρίσιμους κόμβους για το παγκόσμιο εμπόριο και την ενεργειακή τροφοδοσία. Οι εξελίξεις αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα μετά το συμβάν στην Κύπρο, που φέρνει τη γεωπολιτική αστάθεια σε απόσταση αναπνοής από την Ευρώπη. Η πιο άμεση απειλή αφορά τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Εάν το βαρέλι από τα 60 δολάρια κινηθεί προς τα 80 δολάρια, το κόστος παραγωγής, μεταφοράς και κατανάλωσης αυξάνεται δραστικά, επηρεάζοντας τη βιομηχανία, τις μεταφορές, τον τουρισμό και τα νοικοκυριά. Ένα σενάριο προσέγγισης των 100 δολαρίων θα ανατρέψει πλήρως τους αναπτυξιακούς στόχους της χώρας και θα επιβαρύνει εκ νέου τον πληθωρισμό. Ανάλογες αυξήσεις στο φυσικό αέριο θα πιέσουν ακόμη περισσότερο την ηλεκτροπαραγωγή και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.

Ο αποκλεισμός ή η αποσταθεροποίηση των Στενών του Ορμούζ προκαλεί καθυστερήσεις στις εμπορικές ροές, αύξηση ναύλων και ασφάλιστρα κινδύνου. Οι ελληνικές επιχειρήσεις που εξαρτώνται από εισαγόμενες πρώτες ύλες και ενδιάμεσα προϊόντα αντιμετωπίζουν αυξημένα κόστη και πιθανές ελλείψεις. Η ναυτιλία μπορεί βραχυπρόθεσμα να δει άνοδο στα ναύλα, όμως η παρατεταμένη αστάθεια οδηγεί σε μείωση μεταφορικού έργου και ανατροπές δρομολογίων, ιδίως σε Ερυθρά Θάλασσα και Περσικό Κόλπο. Η στροφή των επενδυτών σε ασφαλή καταφύγια, όπως ο χρυσός και το δολάριο, ενισχύει το αμερικανικό νόμισμα έναντι του ευρώ. Αυτό σημαίνει ακριβότερες εισαγωγές καυσίμων και πρώτων υλών, επιβαρύνοντας περαιτέρω το εμπορικό ισοζύγιο.

Ο τουρισμός δέχεται διπλή πίεση. Από τη μία, οι αεροπορικές εταιρείες αναστέλλουν πτήσεις προς και από τη Μέση Ανατολή, περιορίζοντας τη ροή επισκεπτών από αγορές που τα τελευταία χρόνια παρουσίαζαν ισχυρή ανάπτυξη. Από την άλλη, ο high-end τουρισμός – πολυτελείς κατοικίες, ενοικίαση σκαφών, premium ξενοδοχεία – εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από επενδυτές και επισκέπτες από χώρες όπως το Ισραήλ, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Προορισμοί υψηλής προβολής όπως η Μύκονος και η Σαντορίνη είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι σε τέτοιες γεωπολιτικές αναταράξεις. Η ελληνική βιομηχανία πλήττεται τόσο από το ενεργειακό κόστος όσο και από πιθανές ελλείψεις πρώτων υλών. Η ανάγκη εξεύρεσης εναλλακτικών προμηθευτών αυξάνει το κόστος και μειώνει τα περιθώρια κέρδους, ενώ καθυστερήσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα επιβραδύνουν την παραγωγή.