Λιαντίνης για ωραία Ελένη: Το τρικ του Ομήρου και η ανώτερη μορφή του «ωραίου»

Η «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν απέχει μερικούς μήνες ακόμα από την κυκλοφορία της στους κινηματογράφους, αλλά κάθε φορά που ένα στοιχείο της ταινίας βλέπει το φως της δημοσιότητας, ξεσπά μεγάλη κουβέντα για τον τρόπο με τον οποίο ο βραβευμένος με Όσκαρ σκηνοθέτης, προσεγγίζει το έπος του Ομήρου. Από την περικεφαλαία του Αγαμέμνονα, στη στολή του Οδυσσέα και φυσικά στην «έκρηξη» σχολίων για την επιλογή της Λουπίτα Νιόνγκο ως ωραία Ελένη στην ταινία που αναμένεται στις αίθουσες στις 17 Ιουλίου και ήδη έχουν πωληθεί χιλιάδες εισιτήρια ανά τον κόσμο.  Πώς αποτύπωσε ο ίδιος ο Όμηρος όμως την ωραία Ελένη του; Δεν υπάρχει περιγραφή της, παρά μόνο κάποια επίθετα όπως καλλίκομος (ωραία μαλλιά), καλλιπάρηος (ωραία μήλα και πρόσωπο), λευκώλενος (λευκά χέρια) και τανύπεπλος (ωραία ντυμένη). Κάτι που φυσικά δεν συμβαίνει τυχαία και όπως εξηγούσε πριν αρκετά χρόνια ο καθηγητής Δημήτρης Λιαντίνης σε μάθημα προς τους μετεκπαιδευόμενους δασκάλους του Μαράσλειου Διδασκαλείου, ο Όμηρος δεν θέλει να «φυλακίσει» στα στενά όρια της δικής του περιγραφής μια μορφή που η ομορφιά της δεν γνωρίζει όρια.

«Πώς ήταν αυτή η Ελένη;» λέει ο αναπληρωτής Καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και συνεχίζει: «Ηταν ψηλή; Ήταν λιγνή; Ήταν καμαροφρύδα; Είχε ψηλό λαιμό; Είχε ωραίες κνήμες; Ηταν πλούσιο το στήθος της; Τα μάτια της, πώς ήταν; Γαλανά; Μαύρα; Κανένα από αυτά τα στοιχεία. Δεν μας δίνει κανένα φυσιογνωμικό χαρακτηριστικό. Τι σημαίνει αυτό; Εδώ είναι η εφεύρεση του Ομήρου: Την άφησε την Ελένη να την πλάσει ο καθένας μας όπως θέλει και όπου μπορεί και φτάνει με τη φαντασία του. Διότι αν μου έλεγε ότι είχε μεγάλα στήθη, θα έλεγα “μου αρέσουν οι μικροβύζες”. Αν μου έλεγε ότι είναι ξανθιά σαν την Μέριλιν Μονρόε, θα έλεγα “εμένα μου αρέσει η Ρόμι Σνάιντερ που είναι καστανή”. Αν έλεγε τούτο, εκείνο θα περιόριζε την ομορφιά και της αφαιρούσε το στοιχείο του απείρου».  Και καταλήγει πως «Τώρα έτσι όπως την έδωσε, η Ελένη είναι το σύμβουλο που έχουμε, η ιδέα που έχουμε, η αισθητική καλλιέργεια που έχει ο καθένας μας που τον οδηγεί για την ομορφιά».

Παράλληλα αναφέρει: «Θα σας θυμίσω έναν στίχο του Ναζίμ Χικμέτ που λέει σε ένα τραγούδι του «οι πιο ωραίοι έρωτες είναι εκείνοι που δεν ζήσαμε». Αυτό κάνει ο Όμηρος εδώ. Δεν μιλάμε για κορυφές πια, είναι μια ακραία μορφή ομορφιάς. Μιλάμε για ύψος και στο ύψος ανοιγόμαστε σε μια άπειρη διάσταση. Είναι ένα τρικ που επινόησε ο Όμηρος που προεξοφλεί ότι και στο μέλλον δεν θα γεννηθεί γυναίκα ωραιότερη από την Ελένη». Σε άλλο σημείο διάλεξης που προσπαθεί να περιγράψει την ωραία Ελένη, λέει: «Ομορφιάς έχουμε δύο είδη. Έχουμε το ωραίο, αλλά υπάρχει και το υπέροχο. Το υπέροχο είναι μια ανώτερη μορφή που έχει μέσα της και τον κίνδυνο. Δηλαδή ένας κεραυνός, τι ομορφιά που έχει; Αλλά σκοτώνει!».