Η Ελλάδα δεν φωνάζει πια

Δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς τι δεν πάει καλά στην Ελλάδα. Δύσκολο είναι να καταλάβει πώς αντιδρά η κοινωνία σε αυτό που δεν πάει καλά. Γιατί τα τελευταία χρόνια δεν αντιδρά με οργή. Αντιδρά με σιωπή. Η Ελλάδα δεν είναι μια χώρα θυμωμένη. Είναι μια χώρα κουρασμένη.

Κουρασμένη από την ανάγκη να προσαρμόζεται διαρκώς. Κουρασμένη από την αίσθηση ότι κάθε νέα συνθήκη παρουσιάζεται ως αναπόφευκτη. Κουρασμένη από το να μαθαίνει να ζει με λιγότερα — όχι μόνο σε χρήματα, αλλά και σε προσδοκίες. Αυτή η κούραση δεν εκφράζεται με κραυγές. Δεν γεμίζει πλατείες. Δεν γίνεται σύνθημα. Γίνεται αποχή. Γίνεται αδιαφορία. Γίνεται η φράση «δεν έχει νόημα».

Και αυτό είναι το πιο ανησυχητικό πολιτικό σύμπτωμα της εποχής. Η σιωπή δεν σημαίνει συναίνεση. Σημαίνει ότι η κοινωνία δεν πιστεύει πως η φωνή της αλλάζει κάτι. Όταν οι πολίτες παύουν να περιμένουν, παύουν και να διεκδικούν. Και τότε το πρόβλημα δεν είναι ποιος κυβερνά ή ποιος αντιπολιτεύεται. Είναι ότι η σχέση εμπιστοσύνης έχει διαρραγεί. Το κράτος συνεχίζει να λειτουργεί. Οι θεσμοί υπάρχουν.

Οι αποφάσεις λαμβάνονται. Αλλά συχνά λαμβάνονται χωρίς κοινωνική ανάγνωση. Χωρίς την αίσθηση του πώς ζει ο άλλος, πώς κινείται στην πόλη, πώς μετρά τον χρόνο και την αντοχή του. Έτσι δημιουργείται μια πολιτική που διαχειρίζεται αριθμούς, αλλά χάνει ανθρώπους. Η ελληνική κοινωνία δεν ζητά θαύματα. Ζητά λόγο καθαρό. Ζητά να της μιλούν χωρίς υπεκφυγές και χωρίς υπερβολές. Ζητά να ξέρει όχι μόνο τι αποφασίζεται, αλλά γιατί και μέχρι πού.

Γιατί όταν όλα παρουσιάζονται ως μονόδρομος, η κοινωνία παραιτείται από τη συμμετοχή. Η σιωπή που απλώνεται δεν είναι αδυναμία. Είναι προειδοποίηση. Μια κοινωνία που δεν φωνάζει, αλλά αποσύρεται, δεν είναι ήρεμη. Είναι αποστασιοποιημένη. Και η απόσταση αυτή, αν παγιωθεί, δύσκολα γεφυρώνεται. Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι πότε θα ξανακουστεί η φωνή της κοινωνίας. Το ερώτημα είναι αν θα υπάρξει κάποιος να τη ζητήσει πραγματικά. Όχι για να τη διαχειριστεί επικοινωνιακά, αλλά για να την ακούσει πριν η σιωπή γίνει κανονικότητα.

ΝΚ