Ένας πρόεδρος για μια Ευρώπη σε κρίση: Πώς το Il Foglio διαβάζει τον Πιερρακάκη

Ένα εκτενές και πολιτικά φορτισμένο πορτρέτο του νέου προέδρου του Eurogroup, του Έλληνα υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, φιλοξενεί η διαδικτυακή έκδοση της ιταλικής εφημερίδας Il Foglio, επιχειρώντας να αποτυπώσει όχι απλώς την πολιτική του διαδρομή, αλλά τη βαθύτερη σημασία της ανόδου του στην κορυφή ενός από τα πιο κρίσιμα ευρωπαϊκά όργανα. Το αφιέρωμα, υπό τον τίτλο «Κυριάκος Πιερρακάκης, μία βαθιά ευρωπαϊκή ιστορία», αντιμετωπίζει την εκλογή του όχι ως συγκυριακό γεγονός, αλλά ως συμπύκνωση μιας ολόκληρης δεκαετίας ευρωπαϊκών ανακατατάξεων. Στην εισαγωγή του δημοσιεύματος, το Il Foglio παραθέτει μια χαρακτηριστική φράση του νέου προέδρου του Eurogroup: η Ευρώπη, σημειώνει ο Πιερρακάκης, δεν έχει την πολυτέλεια της απαισιοδοξίας, αλλά ούτε και της χαλαρότητας. Σε έναν κόσμο γεμάτο γεωπολιτικές αναταράξεις, οικονομική αβεβαιότητα και στρατηγικές απειλές, «η ταχύτητα και η αποφασιστικότητα» δεν είναι επιλογή, αλλά υποχρέωση. Η φράση λειτουργεί, σύμφωνα με την ιταλική εφημερίδα, ως πολιτικό στίγμα μιας νέας γενιάς Ευρωπαίων ηγετών που μεγάλωσαν μέσα στην κρίση και έμαθαν να σκέφτονται την Ευρώπη όχι αφηρημένα, αλλά βιωματικά.

Το αφιέρωμα στέκεται ιδιαίτερα στη γενιά στην οποία ανήκει ο 43χρονος Πιερρακάκης: μια γενιά πολιτικών και τεχνοκρατών που διαμορφώθηκε από την ελληνική κρίση χρέους, μια κρίση η οποία λίγο έλειψε να τινάξει στον αέρα όχι μόνο την Ελλάδα, αλλά και την ίδια τη συνοχή της Ευρωζώνης. Με σπουδές στο Harvard και στο MIT, με πολιτικές καταβολές που ακουμπούν την ελληνική σοσιαλδημοκρατία και με ενεργό ρόλο στις διαπραγματεύσεις με την ευρωπαϊκή τρόικα την περίοδο της διακυβέρνησης συνασπισμού στην Αθήνα, ο Πιερρακάκης ενσαρκώνει –κατά το Il Foglio– μια σπάνια σύνθεση: την εμπειρία της κρίσης, τη θεσμική γνώση και τη μετάβαση σε έναν σύγχρονο κεντροδεξιό κυβερνητικό ρόλο. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην επιστολή με την οποία αιτιολόγησε την υποψηφιότητά του για την προεδρία του Eurogroup. Εκεί, σύμφωνα με το δημοσίευμα, χρησιμοποίησε λέξεις-κλειδιά που συνοψίζουν μια ολόκληρη πολιτική φιλοσοφία: ανθεκτικότητα, κόστος του εφησυχασμού, αναγκαιότητα των μεταρρυθμίσεων, στρατηγική σημασία της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης. Και πάνω απ’ όλα, μια φράση που το Il Foglio χαρακτηρίζει καθοριστική: «Η ιστορία μας δεν είναι μόνο εθνική, είναι βαθιά ευρωπαϊκή». Η ελληνική εμπειρία, από αυτή τη σκοπιά, δεν παρουσιάζεται ως εξαίρεση ή τραύμα, αλλά ως δοκιμασία που ενίσχυσε τον ευρωπαϊκό κορμό, ακριβώς επειδή αντιστάθηκε στις φυγόκεντρες δυνάμεις.

Η σύγκριση με το παρελθόν είναι αναπόφευκτη. Το άρθρο θυμίζει ότι πριν από δέκα χρόνια, το Eurogroup ταυτιζόταν στην ελληνική κοινή γνώμη με πιέσεις, τελεσίγραφα και ταπεινωτικές προειδοποιήσεις. Ο πρώην υπουργός Οικονομικών Γιάνης Βαρουφάκης είχε χαρακτηρίσει το όργανο «τόπο ψυχοπαθών», σύμβολο μιας Ευρώπης που επέβαλλε τιμωρητική λιτότητα. Δέκα χρόνια μετά, σημειώνει το Il Foglio, ένας Έλληνας πολιτικός ηγείται του ίδιου θεσμού, με τη στήριξη χωρών όπως η Γερμανία, η οποία τότε εμφανιζόταν έτοιμη να ωθήσει την Ελλάδα εκτός Ευρωζώνης για να διαφυλάξει τη δημοσιονομική αυστηρότητα. Το δημοσίευμα υπογραμμίζει ότι ο Πιερρακάκης δεν μιλά πια από θέση αδυναμίας. Αντιθέτως, παρουσιάζει την Ελλάδα ως παράδειγμα δημοσιονομικής εξυγίανσης: χρέος υπό έλεγχο, πρωτογενές πλεόνασμα, επιδόσεις που ξεπερνούν τις αρχικές προσδοκίες. Αυτή η πραγματικότητα, τονίζει η ιταλική εφημερίδα, του επιτρέπει να μιλά για αισιοδοξία και ανθεκτικότητα χωρίς να κατηγορείται για αφέλεια ή ωραιοποίηση.

Στο καταληκτικό του σχόλιο, το Il Foglio διευρύνει το κάδρο: μια Ευρωπαϊκή Ένωση που μοιάζει συχνά έτοιμη να διαλυθεί, που μπερδεύει τον συμβιβασμό με τη στρατηγική και πιέζεται ταυτόχρονα από την αμερικανική αποστασιοποίηση και τη ρωσική απειλή, εξακολουθεί να διαθέτει ένα κρίσιμο αντανακλαστικό – την ικανότητα να επιλέγει ηγεσίες. Η ανάδειξη του Πιερρακάκη στην προεδρία του Eurogroup παρουσιάζεται ως τέτοιο παράδειγμα: ένας πολιτικός που μιλά για «ευρωπαϊκούς πρωταθλητές», για υπέρβαση εθνικών και προστατευτικών αγκυλώσεων, για ανταγωνιστικότητα που συνδυάζει καινοτομία και φιλελεύθερη παράδοση. Για το ιταλικό μέσο, ο Κυριάκος Πιερρακάκης δεν είναι απλώς ένας ακόμη πρόεδρος του Eurogroup. Είναι το σύμβολο μιας ευρωπαϊκής αναγέννησης που πολλοί θεωρούσαν αδύνατη, αλλά που –όπως και η ίδια η ελληνική εμπειρία– αποδεικνύεται τελικά όχι μόνο εφικτή, αλλά βαθιά, ουσιαστικά και αμετάκλητα ευρωπαϊκή.