Ασφαλιστικές εισφορές ελεύθερων επαγγελματιών: Πώς επηρεάζουν τη σύνταξη

Οι νέες ασφαλιστικές εισφορές του ΕΦΚΑ για τους ελεύθερους επαγγελματίες από 1η Ιανουαρίου 2026 φέρνουν αλλαγές που επηρεάζουν άμεσα το ύψος της σύνταξης και το ποσοστό αναπλήρωσης των εισφορών. Η διπλή διάσταση της επίδρασης – ποσό σύνταξης και ανταποδοτικότητα εισφορών – καθιστά τη στρατηγική επιλογής ασφαλιστικής κατηγορίας ιδιαίτερα σημαντική για το μέλλον των επαγγελματιών. Το τελικό ποσό της σύνταξης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την κατηγορία εισφορών που επιλέγει ο ασφαλισμένος. Οι νέες εισφορές, αυξημένες κατά 2,5% από το υπουργείο Εργασίας, κυμαίνονται από 261,02 ευρώ τον μήνα για την 1η κατηγορία έως 686,12 ευρώ για την 6η κατηγορία. Για νέους επαγγελματίες μέχρι πέντε έτη από την έναρξη δραστηριότητας, η μηνιαία εισφορά καθορίζεται στα 160,32 ευρώ.

Όπως προκύπτει από ανάλυση του Capital.gr, όσοι καταβάλλουν εισφορές στις υψηλές κατηγορίες (ιδίως 4η, 5η και 6η) μπορούν να εξασφαλίσουν συντάξεις άνω των 1.000 ευρώ ακόμη και με 30 χρόνια ασφάλισης. Αντίθετα, όσοι παραμένουν στις χαμηλές κατηγορίες, ακόμη και με 40 χρόνια ασφάλισης, δεν ξεπερνούν το όριο των 1.000 ευρώ, κάτι που δείχνει τη σαφή οικονομική διαφορά μεταξύ χαμηλών και υψηλών εισφορών.

Ποιοι κερδίζουν από τα ποσοστά αναπλήρωσης

Η εικόνα διαφοροποιείται όταν εξετάζεται η ανταποδοτικότητα των εισφορών, δηλαδή το ποσοστό των εισφορών που «επιστρέφεται» στη σύνταξη. Σε αυτή την περίπτωση, οι μεγαλύτεροι «κερδισμένοι» είναι όσοι επιλέγουν τις χαμηλές κατηγορίες (1η και 2η). Για παράδειγμα:

• Με 40 χρόνια ασφάλισης, η σύνταξη στην 1η κατηγορία μπορεί να επιστρέψει έως και το 70% των καταβληθέντων εισφορών.
• Με 35 έτη, το ποσοστό φτάνει το 60,7% και με 30 έτη στο 53%.

Αντίθετα, στις υψηλότερες κατηγορίες, το τελικό ποσό σύνταξης είναι μεγαλύτερο, αλλά η ανταποδοτικότητα μειώνεται. Για παράδειγμα, στην 6η κατηγορία, με 40 χρόνια ασφάλισης, η σύνταξη φτάνει τα 1.940 ευρώ, αλλά το ποσοστό αναπλήρωσης περιορίζεται στο 56,55%, έναντι 69,7% στην 1η κατηγορία.

Γιατί οι περισσότεροι παραμένουν στις χαμηλές κατηγορίες

Σήμερα, 8 στους 10 ελεύθερους επαγγελματίες επιλέγουν την 1η ή τη 2η ασφαλιστική κατηγορία, ενώ μόνο 2 στους 10 στρέφονται στις υψηλές κατηγορίες. Η επιλογή αυτή συνδέεται με τη δυνατότητα χαμηλών μηνιαίων εισφορών, που αποτελεί συνειδητή απόφαση για μεγάλο μέρος των ασφαλισμένων, παρά το γεγονός ότι οδηγεί σε χαμηλότερη σύνταξη στο μέλλον. Για να υπάρξει μεγαλύτερη συμμετοχή στις υψηλές ασφαλιστικές κατηγορίες, θα απαιτηθούν αλλαγές στον τρόπο υπολογισμού των συντάξεων, με έμφαση στην ανταμοιβή όσων καταβάλλουν υψηλότερες εισφορές. Αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει μεγαλύτερη προσαύξηση για τις υψηλές εισφορές, ώστε να ισορροπεί το ποσό σύνταξης με την ανταποδοτικότητα. Συνολικά, η στρατηγική επιλογή της κατηγορίας εισφορών καθορίζει όχι μόνο το τελικό ποσό σύνταξης αλλά και την αποδοτικότητα των εισφορών, δημιουργώντας έναν διττό παράγοντα που κάθε ελεύθερος επαγγελματίας πρέπει να εξετάσει με προσοχή για τον σχεδιασμό της μελλοντικής του ασφάλισης.