Άγιος Βαλεντίνος Μυτιλήνη: Μια απρόσμενη σχέση

Ο Άγιος Βαλεντίνος δεν γεννήθηκε ως σύμβολο κόκκινων καρδιών και ρομαντικών δείπνων. Υπήρξε μορφή της πρώιμης χριστιανικής περιόδου, στα χρόνια των διωγμών του αυτοκράτορα Κλαύδιος Β’ ο Γότθος, και η μνήμη του συνδέθηκε με το μαρτύριο και την πίστη, πολύ πριν συνδεθεί με τον έρωτα. Η ιστορία του, ωστόσο, δεν είναι απολύτως ξεκάθαρη. Οι πηγές μιλούν για τουλάχιστον δύο διαφορετικούς μάρτυρες με το ίδιο όνομα τον 3ο αιώνα: έναν ιερέα στη Ρώμη και έναν επίσκοπο στο Τέρνι της Ιταλίας. Με την πάροδο των αιώνων, οι αφηγήσεις μπλέχτηκαν, οι βιογραφίες συγχωνεύθηκαν και η ταυτότητα του προσώπου θόλωσε. Η αβεβαιότητα αυτή οδήγησε τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία το 1969 να αφαιρέσει την υποχρεωτική εορτή του από το γενικό εορτολόγιο, χωρίς όμως να αμφισβητείται η ιστορική του ύπαρξη.

In Rome, there is a church that houses the skull of Saint Valentine, surrounded by roses: Santa Maria in Cosmedin. #ValentinesDay pic.twitter.com/JX6CqBXrsD

— Paola Arriaza (@PaolaArriazaA) February 13, 2026

Η παράδοση που επικράτησε στη Δύση θέλει τον Βαλεντίνο να τελεί μυστικούς γάμους στρατιωτών, σε μια εποχή που θεωρούνταν πως ο άγαμος πολεμιστής ήταν πιο αποτελεσματικός. Η ανυπακοή του απέναντι στις απαγορεύσεις τον οδήγησε, σύμφωνα με τον θρύλο, στη φυλακή και τελικά στον θάνατο.

Εκεί, μέσα στο κελί, γεννήθηκε και η πιο ρομαντική εκδοχή της ιστορίας του: η αφήγηση ότι θεράπευσε την κόρη του δεσμοφύλακά του και της άφησε ένα σημείωμα υπογεγραμμένο «από τον Βαλεντίνο σου». Από μια φράση μνήμης και αποχαιρετισμού, γεννήθηκε σταδιακά η συνήθεια της ερωτικής κάρτας. Η σύνδεση της 14ης Φεβρουαρίου με τον ρομαντικό έρωτα δεν ήταν άμεση. Στον Μεσαίωνα, ποιητές όπως ο Τζέφρυ Τσώσερ συνέβαλαν στη μετάβαση από τον μάρτυρα στον ερωτικό συμβολισμό, συνδέοντας την ημέρα με το ζευγάρωμα των πουλιών και την άνοιξη της καρδιάς. Σταδιακά, η μνήμη του αγίου μεταμορφώθηκε σε πολιτισμικό έθιμο και, αργότερα, σε παγκόσμιο εμπορικό φαινόμενο.

Μέσα σε αυτή τη διαδρομή, ένα ελληνικό νησί απέκτησε μια απρόσμενη θέση στην ιστορία του. Στη Μυτιλήνη φυλάσσεται τμήμα των λειψάνων του Αγίου Βαλεντίνου, στον Καθολικό Ναό της Παναγίας. Τα λείψανα μεταφέρθηκαν τον 19ο αιώνα και τοποθετήθηκαν κάτω από το ιερό βήμα, ενώ στις αρχές του 20ού αιώνα έγινε η επίσημη αυθεντικοποίησή τους από καθολική εκκλησιαστική αρχή. Έκτοτε, κάθε Φεβρουάριο τελείται λειτουργία και λιτανεία, δίνοντας στη μνήμη του αγίου έναν χαρακτήρα περισσότερο εκκλησιαστικό και λιγότερο κοσμικό.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν υιοθέτησε τη δυτική παράδοση της «Ημέρας των Ερωτευμένων» και δεν τιμά τον Βαλεντίνο με τον ρομαντικό συμβολισμό που κυριάρχησε στη Δύση. Τιμά, ωστόσο, ζεύγη αγίων που αναδεικνύουν τη συζυγική πίστη και την ενότητα μέσα στον γάμο, μετατοπίζοντας το βάρος από το συναίσθημα στη θυσιαστική αγάπη. Σήμερα, ο Άγιος Βαλεντίνος στέκει ανάμεσα σε δύο κόσμους. Από τη μία, ο ιστορικός μάρτυρας της πρώιμης Εκκλησίας, από την άλλη, το σύμβολο του ρομαντικού έρωτα που γεμίζει βιτρίνες και ψηφιακές ευχές. Κάπου ανάμεσα στους θρύλους και την εμπορική υπερβολή, επιβιώνει η αρχική του μορφή: ένας άνθρωπος που, σύμφωνα με την παράδοση, πλήρωσε με τη ζωή του την επιλογή να ενώνει αντί να χωρίζει.