Φινλανδή υπουργός καταγγέλλει τη μαζική νομιμοποίηση μεταναστών στην Ισπανία

Σαφείς επιφυλάξεις για την κατεύθυνση της μεταναστευτικής πολιτικής σε ορισμένες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξέφρασε η Φινλανδή υπουργός Εσωτερικών, επισημαίνοντας ότι η διαχείριση του μεταναστευτικού δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στην έννοια της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης. Η υπουργός Εσωτερικών της Φινλανδίας, η οποία έχει την ευθύνη της μεταναστευτικής πολιτικής της χώρας, άσκησε κριτική στην απόφαση της ισπανικής κυβέρνησης να προχωρήσει στη νομιμοποίηση μεγάλου αριθμού μεταναστών χωρίς χαρτιά. Όπως υποστήριξε, τέτοιου είδους επιλογές ενδέχεται να δημιουργήσουν προβλήματα στη συνοχή του χώρου Σένγκεν και να επηρεάσουν την κοινή ευρωπαϊκή πολιτική στο μεταναστευτικό. Μιλώντας σε συνέντευξή της στο Euronews, τόνισε ότι η υιοθέτηση μονομερών πολιτικών από κράτη μέλη μπορεί να προκαλέσει ασυμμετρίες στο ευρωπαϊκό σύστημα διαχείρισης της μετανάστευσης. Όπως σημείωσε, όταν χώρες που συμμετέχουν στον ίδιο χώρο ελεύθερης μετακίνησης ακολουθούν εντελώς διαφορετικές πολιτικές, αυξάνεται ο κίνδυνος να μετακινηθούν οι μετανάστες προς άλλα κράτη της Ένωσης.

«Δεν θα πρότεινα ποτέ τέτοιου είδους ενέργειες», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι οι πολιτικές αποφάσεις ενός κράτους μπορούν να έχουν συνέπειες για ολόκληρη την ευρωπαϊκή κοινότητα. Σύμφωνα με την ίδια, η διαχείριση της μετανάστευσης πρέπει να βασίζεται σε κοινή ευθύνη και συντονισμένη δράση. Η τοποθέτηση της Φινλανδής υπουργού έρχεται στον απόηχο της απόφασης της ισπανικής κυβέρνησης να προχωρήσει στη νομιμοποίηση περίπου 500.000 μεταναστών χωρίς έγγραφα. Το μέτρο εγκρίθηκε στις αρχές του έτους και προβλέπει τη ρύθμιση του καθεστώτος διαμονής όσων βρίσκονται στη χώρα για τουλάχιστον πέντε μήνες και έχουν εισέλθει πριν από τα τέλη του 2025. Η ισπανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η απόφαση αυτή αποσκοπεί στην αντιμετώπιση των σημαντικών ελλείψεων εργατικού δυναμικού που καταγράφονται σε βασικούς τομείς της οικονομίας. Ωστόσο, η πρωτοβουλία αυτή σηματοδοτεί μια διαφορετική προσέγγιση σε σχέση με την πιο αυστηρή γραμμή που υιοθετούν αρκετές άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.

Η επιλογή της Μαδρίτης προκάλεσε συζητήσεις και στις Βρυξέλλες, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέφρασε ανησυχίες για το κατά πόσο η απόφαση μπορεί να συμβαδίζει με τη συνολική ευρωπαϊκή στρατηγική στο μεταναστευτικό. Την ίδια στιγμή, η Φινλανδία έχει προχωρήσει σε σημαντικές αλλαγές στη δική της πολιτική ασύλου. Στόχος, σύμφωνα με την υπουργό, είναι η ευθυγράμμιση της χώρας με τις πολιτικές που εφαρμόζονται σε άλλες σκανδιναβικές χώρες. Στο πλαίσιο αυτό έχουν επιταχυνθεί οι διαδικασίες εξέτασης των αιτήσεων ασύλου, ενώ παράλληλα δίνεται έμφαση στην ταχύτερη επιστροφή όσων δεν δικαιούνται διεθνούς προστασίας. Η ίδια χαρακτήρισε τις αλλαγές αυτές ως μια «αλλαγή παραδείγματος» στον τρόπο με τον οποίο η χώρα αντιμετωπίζει το μεταναστευτικό ζήτημα.

Ένα από τα ζητήματα που εξετάζει επίσης η φινλανδική κυβέρνηση είναι η αξιοποίηση των νέων μηχανισμών επιστροφών που προβλέπονται στο Σύμφωνο Μετανάστευσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το σύμφωνο αναμένεται να τεθεί πλήρως σε ισχύ το 2026 και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη δυνατότητα δημιουργίας κέντρων επιστροφής σε τρίτες χώρες. Σε τέτοιες εγκαταστάσεις θα μπορούσαν να μεταφέρονται αιτούντες άσυλο των οποίων οι αιτήσεις έχουν απορριφθεί, έως ότου επιστρέψουν στις χώρες καταγωγής τους. Η Φινλανδία εμφανίζεται θετική στην προοπτική αυτή. Η υπουργός δήλωσε ότι η χώρα της εξετάζει σοβαρά τη συγκεκριμένη επιλογή και ότι το ζήτημα έχει ήδη συζητηθεί σε επίπεδο συνεργασίας με άλλα σκανδιναβικά κράτη.

Ωστόσο, απέφυγε να αποκαλύψει ποιες χώρες θα μπορούσαν να φιλοξενήσουν τέτοιες δομές, επισημαίνοντας ότι προηγουμένως θα πρέπει να ολοκληρωθεί η νομοθετική διαδικασία σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η ιδέα των κέντρων επιστροφής εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Πολλοί φορείς εκφράζουν φόβους ότι τέτοιες εγκαταστάσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε παρατεταμένη κράτηση ανθρώπων σε συνθήκες που προσομοιάζουν σε φυλακές. Παράλληλα, ορισμένοι ειδικοί προειδοποιούν για τον κίνδυνο «επαναπροώθησης», δηλαδή την επιστροφή ανθρώπων σε χώρες όπου ενδέχεται να αντιμετωπίσουν κινδύνους για τη ζωή ή την ασφάλειά τους.

Η Φινλανδή υπουργός απέρριψε την κριτική αυτή, υποστηρίζοντας ότι οι άνθρωποι που βρίσκονται σε τέτοιες δομές θα έχουν πάντοτε τη δυνατότητα να επιστρέψουν οικειοθελώς στις χώρες καταγωγής τους. Στο πλαίσιο του νέου ευρωπαϊκού Συμφώνου Μετανάστευσης προβλέπεται επίσης ένας μηχανισμός «υποχρεωτικής αλληλεγγύης», με στόχο να στηριχθούν τα κράτη μέλη που δέχονται αυξημένες μεταναστευτικές πιέσεις. Οι χώρες της Ένωσης μπορούν είτε να δεχθούν αιτούντες άσυλο στο έδαφός τους είτε να συμβάλουν οικονομικά ή επιχειρησιακά. Ωστόσο, μέχρι στιγμής ελάχιστα κράτη μέλη έχουν επιλέξει τη μετεγκατάσταση προσφύγων και μεταναστών. Η Φινλανδία, για παράδειγμα, έχει επιλέξει να συνεισφέρει οικονομικά στο πλαίσιο αυτού του μηχανισμού. Σύμφωνα με την υπουργό, η χώρα θα διαθέσει περίπου έξι εκατομμύρια ευρώ το 2026 για τη στήριξη της κοινής ευρωπαϊκής προσπάθειας.

Παράλληλα, η ίδια εξέφρασε την άποψη ότι η μεταναστευτική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στην έννοια της αλληλεγγύης. Κατά τη γνώμη της, το βασικό ζητούμενο είναι η μείωση του αριθμού των ανθρώπων που επιχειρούν να φτάσουν στην Ευρώπη. Σε αυτό το πλαίσιο, υπογράμμισε την ανάγκη ενίσχυσης των δράσεων κατά των δικτύων διακίνησης ανθρώπων. Όπως σημείωσε, η αντιμετώπιση των κυκλωμάτων αυτών απαιτεί παρουσία και δράση και εκτός των ευρωπαϊκών συνόρων. Μια από τις προτάσεις που συζητούνται είναι η δημιουργία ασφαλών λιμανιών σε τρίτες χώρες, ώστε άνθρωποι που διασώζονται στη θάλασσα να μεταφέρονται εκεί και όχι σε ευρωπαϊκό έδαφος.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη ότι κάθε χρόνο χιλιάδες άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους προσπαθώντας να διασχίσουν τη Μεσόγειο ή τον Ατλαντικό για να φτάσουν στην Ευρώπη. Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης, περισσότεροι από δύο χιλιάδες άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους ή αγνοούνται μόνο στη Μεσόγειο μέσα σε έναν χρόνο, ενώ εκατοντάδες ακόμη καταγράφηκαν στη διαδρομή προς τα Κανάρια Νησιά. Τέλος, η υπουργός άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να αποκτήσει στο μέλλον μεγαλύτερο ρόλο η Frontex, ο ευρωπαϊκός οργανισμός συνοριοφυλακής και ακτοφυλακής. Όπως ανέφερε, η εντολή του οργανισμού βρίσκεται σε διαδικασία αναθεώρησης και ενδέχεται να δημιουργηθούν νέες δυνατότητες δράσης, ακόμη και εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι συζητήσεις αυτές αντανακλούν τη συνεχιζόμενη αναζήτηση μιας κοινής ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη διαχείριση της μετανάστευσης, ένα ζήτημα που εξακολουθεί να προκαλεί έντονες πολιτικές και κοινωνικές αντιπαραθέσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη.