Πικροδάφνη στα σχολεία: Αντιδράσεις για τη σύσταση απομάκρυνσης του φυτού από χώρους όπου βρίσκονται παιδιά

Έντονη συζήτηση έχει ανοίξει γύρω από τη σύσταση των υγειονομικών αρχών για απομάκρυνση της πικροδάφνης από σχολεία και δημόσιους χώρους όπου κινούνται παιδιά, με τους γεωτεχνικούς να εκφράζουν έντονες αντιρρήσεις και να κάνουν λόγο για υπερβολική αντίδραση που μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική απώλεια αστικού πρασίνου. Η αφορμή δόθηκε από εγκύκλιο του υπουργείου Υγείας που διαβιβάστηκε στα σχολεία της χώρας μέσω του υπουργείου Παιδείας και αναφέρεται στους κινδύνους που συνδέονται με το φυτό πικροδάφνη (Nerium oleander). Στο έγγραφο επισημαίνεται ότι το φυτό περιέχει τοξικές ουσίες και για λόγους πρόληψης συστήνεται η απομάκρυνσή του από σχολικούς χώρους, παιδικές χαρές, πάρκα και άλλα σημεία όπου συγκεντρώνονται παιδιά.

Σύμφωνα με τις υγειονομικές οδηγίες, η πιο επικίνδυνη μορφή έκθεσης είναι η κατάποση φύλλων, ανθέων ή σπόρων του φυτού, κάτι που μπορεί να συμβεί τυχαία, ιδιαίτερα από μικρά παιδιά που προσελκύονται από τα έντονα χρώματα των λουλουδιών. Η πικροδάφνη περιέχει καρδιακές γλυκοσίδες, ουσίες που επηρεάζουν τη λειτουργία της καρδιάς και μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές διαταραχές του καρδιακού ρυθμού. Σε περιπτώσεις δηλητηρίασης μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα όπως ναυτία, έμετος, διάρροια και έντονες καρδιακές αρρυθμίες, ενώ δεν αποκλείονται νευρολογικές εκδηλώσεις όπως σύγχυση, υπνηλία ή ακόμη και επιληπτικές κρίσεις. Σε σοβαρές περιπτώσεις οι επιπλοκές μπορεί να εξελιχθούν σε επικίνδυνες καρδιακές καταστάσεις, γεγονός που καθιστά απαραίτητη την άμεση ιατρική παρέμβαση.

Έκθεση μπορεί να προκύψει επίσης μέσω δερματικής επαφής με τον χυμό του φυτού, η οποία σε ορισμένες περιπτώσεις προκαλεί ερεθισμό ή δερματίτιδα. Παράλληλα, ο καπνός που παράγεται από την καύση κλαδιών πικροδάφνης μπορεί να απελευθερώσει τοξικές αναθυμιάσεις που ερεθίζουν το αναπνευστικό σύστημα. Η σύσταση για απομάκρυνση του φυτού προκάλεσε την αντίδραση της Πανελλήνιας Ένωσης Επαγγελματιών Γεωτεχνικών και Επιχειρήσεων Πρασίνου, η οποία εκφράζει έντονη διαφωνία με μια γενικευμένη εκρίζωση της πικροδάφνης από τους δημόσιους χώρους. Οι γεωτεχνικοί επισημαίνουν ότι η πικροδάφνη αποτελεί διαχρονικό στοιχείο του ελληνικού τοπίου και χρησιμοποιείται ευρέως στο αστικό πράσινο λόγω της μεγάλης ανθεκτικότητάς της στην ξηρασία, στη ρύπανση και στις δύσκολες συνθήκες των πόλεων. Επιπλέον συμβάλλει στη σταθεροποίηση των εδαφών, στη συγκράτηση μικροσωματιδίων και στη διατήρηση της αστικής βιοποικιλότητας.

Όπως τονίζουν, μια μαζική εκρίζωση εκατομμυρίων φυτών θα είχε σημαντικό οικονομικό κόστος για τους δήμους και το κράτος, καθώς θα απαιτούσε την αντικατάστασή τους με άλλα είδη. Παράλληλα θα οδηγούσε σε απώλεια αστικού πρασίνου, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ευρωπαϊκές πολιτικές για την κλιματική αλλαγή προβλέπουν ενίσχυση των πράσινων χώρων μέσα στις πόλεις. Οι ειδικοί σημειώνουν επίσης ότι η πικροδάφνη δεν είναι το μοναδικό φυτό που διαθέτει τοξικά μέρη, καθώς πολλά φυτικά είδη χρησιμοποιούν παρόμοιους μηχανισμούς άμυνας για την επιβίωσή τους. Για τον λόγο αυτό θεωρούν ότι μια λογική μαζικής απομάκρυνσης φυτών δεν είναι ούτε επιστημονικά τεκμηριωμένη ούτε πρακτικά εφαρμόσιμη.

Αντί για την εκρίζωση της πικροδάφνης, οι γεωτεχνικοί προτείνουν ηπιότερα μέτρα πρόληψης, όπως ενημέρωση της σχολικής κοινότητας, τοποθέτηση προειδοποιητικών πινακίδων και εκπαιδευτικά προγράμματα για μαθητές και εκπαιδευτικούς ώστε να αναγνωρίζουν το φυτό και να αποφεύγουν την επαφή με αυτό. Παράλληλα υπογραμμίζουν ότι το πράσινο στις σχολικές αυλές μπορεί να λειτουργήσει ως σημαντικό εκπαιδευτικό εργαλείο και ως στοιχείο βελτίωσης του μικροκλίματος, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός πιο υγιούς και φιλικού περιβάλλοντος για τα παιδιά.