Τσίπρας Θεσσαλονίκη: “Και το ταξίδι ξανάρχισε”

Ο Αλέξης Τσίπρας, μιλώντας από τη Θεσσαλονίκη, επέλεξε να δώσει ένα μήνυμα που δεν αφορούσε το «περιτύλιγμα» της πολιτικής –τα πρόσωπα, τις εύκολες ατάκες και τις ταμπέλες– αλλά το «περιεχόμενο»: ένα συνεκτικό προοδευτικό κυβερνητικό σχέδιο και μια ρητή προετοιμασία για την «επόμενη μέρα». Με διατυπώσεις που τον φέρνουν ένα βήμα πιο κοντά σε πολιτικές πρωτοβουλίες, ξεκαθάρισε ότι «δουλεύω και δουλεύουμε εντατικά και μεθοδικά αυτό το σχέδιο», υποστηρίζοντας ότι η χώρα μπορεί να χαράξει διαφορετική πορεία μόνο αν υπάρξει οργανωμένο πρόγραμμα για να επουλωθούν «οι μεγάλες πληγές» και να προχωρήσουν «οι μεγάλες και αναγκαίες προοδευτικές τομές». Στο ίδιο πνεύμα, έδωσε έμφαση στην ιδέα της «πυξίδας» –μιας σταθερής πολιτικής ρότας– για να περιγράψει ότι η προοδευτική απάντηση δεν μπορεί να είναι αποσπασματική, ούτε να εξαντλείται σε καταγγελίες.

Η παρέμβασή του, φορτισμένη από το ευρύτερο πολιτικό κλίμα και τις εξελίξεις που ανατροφοδοτούν τη δημόσια συζήτηση, έβαλε στο κέντρο την «ανασύνθεση της δημοκρατικής παράταξης», την οποία περιέγραψε ως αναγκαία και επιβεβλημένη, αλλά όχι ως κίνηση βιασύνης ή πρόχειρου σχεδιασμού. Επέμεινε ότι θα γίνει «πέρα και πάνω από ιδιοτέλειες και σκοπιμότητες», με σχέδιο, μεθοδικότητα και πολιτική ωριμότητα, δείχνοντας ταυτόχρονα ότι αντιλαμβάνεται τον κίνδυνο της πολιτικής ρευστότητας: το διάχυτο «όχι» της κοινωνίας –ιδίως με φόντο την τραγωδία των Τεμπών– μπορεί να είναι η «αρχή του παντός», όπως είπε, αλλά δεν αρκεί αν μετατραπεί σε αντιπολιτική, αν χειραγωγηθεί από δημαγωγίες ή αν τελικά τροφοδοτήσει την απογοήτευση και την άνοδο της άκρας Δεξιάς. Με αυτόν τον τρόπο, επιχείρησε να ορίσει ένα πλαίσιο: η κοινωνική οργή δεν πρέπει να καταλήξει σε τυφλή διαμαρτυρία ή σε διάσπαρτες κινήσεις χωρίς κυβερνητική προοπτική, αλλά να μετασχηματιστεί σε εναλλακτική πρόταση εξουσίας.

Μέσα σε αυτή τη συλλογιστική, ο πρώην πρωθυπουργός ανέπτυξε την κεντρική του θέση ότι ο «προοδευτικός κόσμος» δεν αναζητά «μικρά και ανίσχυρα να κυβερνήσουν κόμματα» ούτε μια ακόμη «δύναμη διαμαρτυρίας», αλλά μια «ισχυρή κυβερνώσα προοδευτική δύναμη» που θα μπορεί να συγκροτήσει πλειοψηφικό σχέδιο διακυβέρνησης. Η αναφορά του αυτή λειτούργησε και ως έμμεσο σχόλιο προς την τάση που, όπως υποστήριξε, καλλιεργεί η εποχή για «υπό κατασκευή» σχήματα και εύκολες πολιτικές λύσεις, στον απόηχο και της συζήτησης που άνοιξε γύρω από ενδεχόμενα νέα κόμματα. Το μήνυμα ήταν ότι μια προοδευτική εναλλακτική δεν μπορεί να είναι προϊόν συγκυρίας, αλλά αποτέλεσμα προγραμματικής δουλειάς, κοινωνικής γείωσης και θεσμικού σχεδίου.

Στο ίδιο ενιαίο κάδρο ενέταξε και την ολομέτωπη επίθεσή του στην κυβέρνηση, την οποία χαρακτήρισε ως τη χειρότερη της Μεταπολίτευσης, χρεώνοντάς της μια συνολική εκτροπή: από τη λειτουργία του κράτους και τη διαχείριση κρίσιμων υποδομών έως την οικονομική πολιτική, τις αγροτικές κινητοποιήσεις και την εξωτερική πολιτική. Σε διεθνές επίπεδο περιέγραψε έναν κόσμο που αλλάζει «όχι προς το καλύτερο», με άνοδο αυταρχισμού και με μετατόπιση προς το «δίκαιο του ισχυρού», ενώ άσκησε κριτική στη στάση της κυβέρνησης ως προς την υπεράσπιση του διεθνούς δικαίου. Η Ελλάδα –κατά την οπτική του– οφείλει να οικοδομεί συμμαχίες ως ευρωπαϊκός πυλώνας ειρήνης και σταθερότητας, να ασκεί πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική και να συνδυάζει τον διάλογο με αποφασιστική υπεράσπιση κυριαρχικών δικαιωμάτων, όχι να λειτουργεί ως προκεχωρημένο φυλάκιο τρίτων ή να υιοθετεί κατά περίπτωση επιλογές που την καθιστούν ευάλωτη σε αντιφάσεις.

Κομβικό στοιχείο της κριτικής του ήταν το κράτος: επέμεινε ότι δεν αντιμετωπίζουμε απλώς ένα «παράλυτο» κράτος, αλλά ένα κράτος «επικίνδυνο» όταν αποτυγχάνει σε κρίσεις, όταν δεν προβλέπει, δεν λογοδοτεί και αφήνει κρίσιμα πεδία να λειτουργούν με παρωχημένες δομές. Με αιχμές για υποδομές, για την ασφάλεια και για τη θεσμική λειτουργία, παρουσίασε την εικόνα ενός «επιτελικού κράτους» που –κατά την εκτίμησή του– δεν απέτυχε απλώς, αλλά παραβίασε κανόνες, συγκέντρωσε εξουσίες και δημιούργησε ένα μοντέλο όπου το κράτος μπορεί να λειτουργεί ως εργαλείο ελέγχου. Από εκεί πέρασε και στις υποκλοπές, τις οποίες περιέγραψε όχι ως «λάθος» αλλά ως χαρακτηριστικό μοντέλου άσκησης εξουσίας, ενώ συνέδεσε τη συνολικότερη κριτική του με ζητήματα διαφάνειας, διαχείρισης δημοσίου χρήματος και σκανδάλων, επιμένοντας ότι η διαφθορά δεν είναι «εξαίρεση» αλλά «τρόπος λειτουργίας» όταν το κράτος αντιμετωπίζεται ως λάφυρο.

Παράλληλα, έδωσε ειδικό βάρος στον πρωτογενή τομέα και στη στάση της χώρας στη συμφωνία Ε.Ε.–MERCOSUR, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση εγκαταλείπει τα εθνικά συμφέροντα και αφήνει τους αγρότες σε δυσμενή θέση, καθώς ανοίγει η ευρωπαϊκή αγορά σε εισαγωγές που –όπως είπε– παράγονται με χαμηλότερα πρότυπα και δημιουργούν αθέμιτο ανταγωνισμό. Η κριτική του στις αγροτικές κινητοποιήσεις κινήθηκε στο ίδιο μοτίβο: κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι διαχειρίζεται την πίεση με επικοινωνιακού τύπου κινήσεις, αντί για ουσιαστική προστασία και στρατηγικό σχέδιο για τον κλάδο.

Ωστόσο, ο πυρήνας της παρέμβασής του δεν ήταν μόνο η καταγγελία, αλλά η προσπάθεια να ορίσει έναν «νέο πατριωτισμό» και μια «νέα Μεταπολίτευση» ως πολιτικό πρόταγμα: ένα ισχυρό και δίκαιο κράτος, θεσμικές ρήξεις, ανεξαρτησία μηχανισμών διαφάνειας, εκδημοκρατισμό λειτουργιών, αξιοκρατία και ένα νέο πλαίσιο εμπιστοσύνης ανάμεσα στον πολίτη και τη δημόσια διοίκηση. Στο σημείο αυτό υπερασπίστηκε τα πεπραγμένα της διακυβέρνησής του, παραδεχόμενος ότι δεν έγιναν όλα τέλεια, αλλά υποστηρίζοντας ότι το θεμέλιο της δικής του περιόδου ήταν η «εντιμότητα» και η προστασία της «μονίμως αδικημένης πλειοψηφίας», σε αντιδιαστολή με το σημερινό μοντέλο που περιέγραψε ως συγκεντρωτικό και πελατειακό.

Καταλήγοντας, ο Αλέξης Τσίπρας προσπάθησε να μεταφέρει ένα σήμα για το 2026: ότι «κινείται η κοινωνία» και ότι η αναζήτηση εναλλακτικής δυναμώνει, άρα υπάρχει χώρος για μια μεγάλη προοδευτική παράταξη που δεν θα γεννηθεί από θυμό ή συγκυρία, αλλά από πρόγραμμα και πολιτική ευθύνη. Η επιλογή του να μιλήσει για «πυξίδα», για «σχέδιο» και για «μεθοδικότητα» –και όχι για άμεσα οργανωτικά βήματα– δείχνει ότι επιδιώκει να εμφανιστεί ως καταλύτης μιας ευρύτερης ανασύνθεσης, κρατώντας το βάρος στο περιεχόμενο: μια εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης που, όπως υποστήριξε, μπορεί να δώσει διέξοδο και «νέα ελπίδα» σε μια απογοητευμένη κοινωνία.