Τραμπ – Βενεζουέλα: «Πολύ καλή γυναίκα η Ματσάδο, αλλά δεν την σέβονται»

Η Βενεζουέλα κινήθηκε με ταχύτητα για να καλύψει το πολιτικό κενό που δημιουργήθηκε στην κορυφή της εξουσίας, μετά την εμπλοκή του Νικολάς Μαδούρο και της συζύγου του με την αμερικανική Δικαιοσύνη. Χωρίς αιφνιδιασμούς και εκτός κάθε σεναρίου ρήξης, η εξουσία πέρασε στην μέχρι πρότινος αντιπρόεδρο και στενή συνεργάτιδά του, Ντέλσι Ροντρίγκες, σε μια κίνηση που επιβεβαίωσε τη θεσμική συνέχεια του καθεστώτος.

Το «ευχαριστώ» της Ματσάδο στον Τραμπ

Για όσους προσδοκούσαν μια δραστική αλλαγή κατεύθυνσης, η εξέλιξη αυτή λειτούργησε ως ψυχρό ντους. Ανάμεσά τους και εκείνοι που εκτιμούσαν ότι ο Λευκός Οίκος θα επέλεγε να στηρίξει ανοιχτά την ηγέτιδα της αντιπολίτευσης και διεθνώς προβεβλημένο πρόσωπο, Μαρία Κορίνα Ματσάδο. Κάτι τέτοιο, ωστόσο, είχε ήδη αποκλειστεί πριν ακόμη ξεκινήσει η αμερικανική επιχείρηση της 3ης Ιανουαρίου, σύμφωνα με αποκαλυπτικό ρεπορτάζ των New York Times.

Η απόφαση της Ουάσινγκτον δεν ήταν συγκυριακή. Όπως μεταφέρουν οι ίδιες πηγές, ο Ντόναλντ Τραμπ εξέφραζε ανοιχτά αμφιβολίες για την πολιτική αντοχή της Ματσάδο, σημειώνοντας ότι, παρά τα προσόντα της, δεν διαθέτει τον σεβασμό και τα ερείσματα που απαιτούνται για να ηγηθεί μιας τόσο βαθιά διχασμένης χώρας. Η έλλειψη στήριξης τόσο από το πολιτικό σύστημα όσο και από την επιχειρηματική ελίτ –η οποία είχε προσαρμοστεί σε μια εύθραυστη συνύπαρξη με τον Μαδούρο– αποτέλεσε καθοριστικό παράγοντα. Για την ίδια τη Ματσάδο, η στάση αυτή ισοδυναμούσε με το οριστικό τέλος μιας μακράς προσπάθειας προσέγγισης του Τραμπ και του στενού του κύκλου. Παρά τις έντονες κινήσεις δημοσίων σχέσεων και τις υπερβολικές, κατά ορισμένους, χειρονομίες –όπως η αφιέρωση σε εκείνον της βράβευσής της με Νόμπελ Ειρήνης– η ανταπόκριση από την Ουάσινγκτον παρέμεινε χλιαρή.

Στην πραγματικότητα, οι ρωγμές στη σχέση είχαν εμφανιστεί μήνες νωρίτερα. Τον περασμένο Ιανουάριο, ο απεσταλμένος του Τραμπ, Ρίτσαρντ Γκρένελ, επισκέφθηκε το Καράκας ζητώντας συνάντηση μαζί της και παράδοση λίστας πολιτικών κρατουμένων προς απελευθέρωση. Παρά τις αμερικανικές διαβεβαιώσεις για την ασφάλειά της, η Ματσάδο απέφυγε τη συνάντηση – περιορίστηκε σε μια τηλεφωνική επικοινωνία – και δεν κατέθεσε λίστα, επιλέγοντας να μην εμφανιστεί ως εκείνη που ευνοεί συγκεκριμένα πρόσωπα. Την ίδια στιγμή, οι ασαφείς θέσεις της για την «επόμενη ημέρα» και οι εκτιμήσεις της περί επικείμενης κατάρρευσης του καθεστώτος ενόχλησαν την αμερικανική πλευρά. Η δυσαρέσκεια ήταν αμοιβαία: η Ματσάδο θεωρούσε αδιανόητο ότι ο Γκρένελ απέφευγε να χαρακτηρίσει δημόσια τον Μαδούρο παράνομο ηγέτη.

Τελικά, ο Τραμπ πείστηκε από ανώτερους αξιωματούχους –μεταξύ τους και ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο– ότι μια ανοιχτή αμερικανική στήριξη προς την αντιπολίτευση θα οδηγούσε τη Βενεζουέλα σε ακόμη μεγαλύτερη αποσταθεροποίηση, με απρόβλεπτες συνέπειες και ανάγκη αυξημένης στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ. Στο εσωτερικό της χώρας, η Ματσάδο βρέθηκε σταδιακά απομονωμένη. Η αδιάλλακτη στρατηγική της μηδενικής συνδιαλλαγής με τον Μαδούρο της εξασφάλισε απήχηση σε τμήμα της κοινής γνώμης, αλλά της στέρησε τη δυνατότητα να οικοδομήσει ευρύτερες πολιτικές και κοινωνικές συμμαχίες. Οι στενές σχέσεις της με κύκλους του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος αποδείχθηκαν περιορισμένης αξίας στην εποχή Τραμπ, όπου η ιδεολογία υποχώρησε έναντι του ωμού πολιτικού υπολογισμού. Παράλληλα, η ανοιχτή στήριξή της στις κυρώσεις κατά της Βενεζουέλας την έφερε σε σύγκρουση με την επιχειρηματική τάξη και τμήματα της κοινωνίας των πολιτών που επεδίωκαν σταδιακή βελτίωση των συνθηκών ζωής. Η εικόνα μιας ηγέτιδας που εκφράζει περισσότερο τη διασπορά παρά όσους ζουν καθημερινά στη χώρα ενισχύθηκε, ενώ οι συνεχείς θετικές αναφορές της στον Τραμπ δεν απέδωσαν κανένα απτό πολιτικό όφελος.