Σηκωθείτε, χορεύουμε.

Γράφει η Ευτυχία Παπούλια

Κοινωνιολόγος

Αυτοί που καταπιέζουν τις επιθυμίες τους το κάνουν επειδή οι επιθυμίες τους είναι τόσο αδύναμες, ώστε μπορούν να καταπιεστούν.

Γουίλιαμ Μπλέικ, Άγγλος ποιητής

Η λίστα είναι πάλι εκεί, κρεμασμένη στην πόρτα του ψυγείου. Γραμμένη βιαστικά, με μισοσβησμένες λέξεις και υποσχέσεις που επαναλαμβάνονται κάθε χρόνο. Θα ξεφορτωθώ αυτά τα κιλά που με βαραίνουν, θα περάσω την πόρτα της γραμματείας στη Σχολή Χορού της γειτονιάς που με “φλερτάρει” εδώ και δύο χρόνια, θα σβήσουμε στo τασάκι το τελευταίο απομεινάρι μιας συνήθειας που μας φθείρει σιωπηλά. Και, κάποια στιγμή, θα φύγουν από τη ζωή όλοι εκείνοι που μοιάζουν να υπάρχουν μόνο για να ρουφούν ενέργεια, χρόνο και διάθεση από όσους επιλέγουν να χαμογελούν στη ζωή. Κάθε αλλαγή χρονιάς κουβαλά αυτή την παράξενη αίσθηση επανεκκίνησης, σα να προσφέρει μια σιωπηλή άδεια για αναθεώρηση. Το 2026 μπορεί να είναι απλώς ένας ακόμη αριθμός, αλλά λειτουργεί ως σύμβολο – μια αφορμή για να σκεφτούμε πού πηγαίνει ο χρόνος μας και γιατί σπάνια πηγαίνει εκεί που πραγματικά θέλουμε. Ίσως ήρθε η στιγμή η νέα χρονιά να μη γεμίσει με υποσχέσεις βελτίωσης, αλλά με επιλογές ζωής. Με περισσότερες ώρες αφιερωμένες σε ό,τι μας τραβά ειλικρινά, σε ό,τι μας κρατά σε εγρήγορση, σε ό,τι κάνει τη μέρα να έχει ουσία, χρώμα.

Οι αντιρρήσεις που γεννιούνται μπροστά σε τέτοιες “υποδείξεις” είναι αναμενόμενες και, σε έναν βαθμό, δικαιολογημένες. Πολλοί αισθάνονται ήδη εξαντλημένοι και δύσκολα φαντάζονται πώς θα μπορούσαν να αφιερώσουν χρόνο σε ό,τι τους ευχαριστεί πραγματικά. Η σκέψη μοιάζει σχεδόν προκλητική: Μόνο κάποιο βολεμένο κακομαθημένο πλουσιόπαιδο θα “τολμούσε” να μιλήσει για προσωπική απόλαυση μέσα σε μια πιεσμένη οικονομία, με την τεχνητή νοημοσύνη να αλλάζει τους όρους της εργασίας και την αβεβαιότητα να διαχέεται παντού. Υπάρχει και κάτι ακόμη πιο βαθύ, η πεποίθηση ότι προηγείται η «διόρθωση». Ότι πρώτα πρέπει να τακτοποιηθούν οι αδυναμίες ξοδεύοντας τον μισθό μας σε κάποιον life coach, να μπει πρόγραμμα, να πειθαρχήσουμε, να γίνουμε πιο αποδοτικοί. Και ύστερα, κάποτε, θα επιτραπεί η χαρά. Η ζωή όμως, σπάνια λειτουργεί με αυτή τη σειρά. Για πολλούς ανθρώπους, η διαρκής ενασχόληση με το τι πρέπει να αλλάξει μετατρέπεται σε αναβολή. Με τη βοήθεια των “ειδικών” της ευτυχίας μας, η εσωτερική συζήτηση δεν τελειώνει ποτέ και η δράση μετατίθεται συνεχώς λίγο πιο μετά. Το αποτέλεσμα είναι μια μόνιμη κόπωση. Όχι τόσο από τις υποχρεώσεις, όσο από την αίσθηση ότι όλα γίνονται από ανάγκη. Η μέρα γεμίζει με καθήκοντα και ελάχιστα με επιλογές. Κι έτσι, η απόλαυση συρρικνώνεται σε μικρά διαλείμματα φυγής. Άσκοπο σκρολάρισμα, υπερκατανάλωση, μηχανικές συνήθειες που προσφέρουν στιγμιαία ανακούφιση και μετά αφήνουν κενό.

Υπάρχει, όμως, μια απλή παρατήρηση που συχνά παραβλέπεται. Όταν ένας άνθρωπος είναι πραγματικά απορροφημένος σε κάτι που τον ενδιαφέρει, πολλά από αυτά τα συμπτώματα υποχωρούν από μόνα τους. Η ανάγκη για συνεχή απόσπαση μειώνεται, ο χρόνος αποκτά άλλη πυκνότητα και η προσοχή σταθεροποιείται. Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη αυτοπειθαρχία για να μείνει κανείς μακριά από ό,τι τον εξαντλεί, όταν έχει κάτι που τον τραβά με φυσικό τρόπο. Αυτό ισχύει σε πολλούς τομείς. Στη διατροφή, για παράδειγμα, η εμμονή με τις απαγορεύσεις συχνά οδηγεί σε κύκλους ενοχής και υπερβολής. Αντίθετα, η ενασχόληση με το ίδιο το φαγητό —το μαγείρεμα, τη γνώση, την απόλαυση— αλλάζει σταδιακά τη σχέση μαζί του. Το ίδιο και με την κίνηση. Τα προγράμματα που βιώνονται ως αγγαρεία σπάνια αντέχουν στον χρόνο. Η κίνηση που συνδέεται με χαρά, ρυθμό ή δημιουργία ενσωματώνεται πολύ πιο φυσικά στην καθημερινότητα.

Το ζητούμενο, βέβαια, δεν είναι να μετατραπεί η απόλαυση σε νέο project. Δεν χρειάζονται αυστηρά πλάνα ούτε φιλόδοξα χρονοδιαγράμματα. Η ζωή είναι ήδη γεμάτη λίστες. Αυτό που αλλάζει τα πράγματα είναι ο χώρος, μια… πίστα για κάτι που γίνεται επειδή αξίζει από μόνο του, όχι επειδή οδηγεί κάπου αλλού. Πολλοί νιώθουν ότι «δεν χωράει» κάτι ακόμη στο πρόγραμμά τους. Κι όμως, μεγάλο μέρος της πίεσης δεν προέρχεται από τον όγκο των πραγμάτων, αλλά από το αίσθημα παθητικότητας. Όταν όλα είναι υποχρεώσεις, η κούραση διογκώνεται. Όταν όμως υπάρχει έστω μία συνειδητή επιλογή μέσα στη μέρα, που δεν θα μοιραστούμε με κανέναν, η σχέση με τον χρόνο αλλάζει. Η αίσθηση ελέγχου επιστρέφει, έστω και μερικώς.

Υπάρχει ωστόσο και ο φόβος της εκτροπής. Η ιδέα ότι αν ακολουθήσει κανείς αυτό που θέλει, θα καταλήξει αδρανής, απομονωμένος ή αδιάφορος, σαν να χρειάζεται διαρκής επιτήρηση για να διατηρηθεί μια στοιχειώδης ισορροπία. Ίσως, όμως, αξίζει να αναρωτηθούμε πόσο δίκαιη είναι αυτή η εικόνα για τον εαυτό μας. Είναι πράγματι τόσο πιθανό οι βαθύτερες επιθυμίες να οδηγούν στην αποσύνθεση; Ή μήπως, αντίθετα, περιλαμβάνουν σύνδεση, φροντίδα, δημιουργία και συμμετοχή; Στο τέλος, το ερώτημα παραμένει απλό και αμείλικτο. Τι νόημα έχει η ζωή, αν όχι να βιώνεται; Η τάση να μεταθέτουμε τη ζωντάνια στο μέλλον είναι κατανοητή. Όμως η ζωή δεν ξεκινά όταν όλα μπουν σε τάξη. Συμβαίνει μέσα στην αταξία, στην αβεβαιότητα, στις ανοιχτές εκκρεμότητες. Κάποια στιγμή, πρέπει να αγοράσω τα γοβάκια του tango και να αφεθώ στον ρυθμό. Κάποια στιγμή, η λίστα στο ψυγείο πρέπει να έχει μόνο τα απαραίτητα για τα ψώνια του Σαββάτου. Όχι επειδή όλα λύθηκαν, αλλά επειδή αυτή η ζωή, έτσι όπως είναι τώρα, είναι η μόνη που έχουμε. Κι εκεί, κάπου ανάμεσα στο σημείωμα και στις αναβολές, υπάρχει μια πόρτα που περιμένει να ανοίξει. Είναι η πόρτα της Σχολής. Σηκωθείτε. Χορεύουμε.