Σχέδιο για την Ουκρανία: «Ευημερία» 800 δισ. δολαρίων

Ένα φιλόδοξο σχέδιο ύψους έως και 800 δισεκατομμυρίων δολαρίων, που θα αντληθούν από συνδυασμό δημόσιων και ιδιωτικών πόρων, επεξεργάζονται από κοινού η Ευρώπη και οι Ηνωμένες Πολιτείες για την ανοικοδόμηση της Ουκρανία μετά τον τερματισμό της ρωσικής εισβολής. Σύμφωνα με έγγραφο 18 σελίδων που επικαλείται το Politico, πρόκειται για ένα δεκαετές στρατηγικό πλάνο που φιλοδοξεί να μετατρέψει τη μεταπολεμική ανάκαμψη σε μοχλό ένταξης της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και σε νέο επενδυτικό πεδίο διεθνούς εμβέλειας. Το σχέδιο, με ημερομηνία 22 Ιανουαρίου, διαβιβάστηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες πριν από την έκτακτη σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες, όπου συζητήθηκε σε επίπεδο ηγετών. Όπως επισημαίνουν Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και διπλωμάτες που μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας, το έγγραφο λειτουργεί ως πολιτικός και οικονομικός «οδικός χάρτης» για τη μεταπολεμική Ουκρανία, αλλά βασίζεται σε μια κρίσιμη προϋπόθεση: τον τερματισμό των εχθροπραξιών, ο οποίος παραμένει αβέβαιος.

Η χρηματοδοτική στρατηγική εκτείνεται έως το 2040 και συνοδεύεται από ένα άμεσο επιχειρησιακό σχέδιο 100 ημερών, το οποίο αποσκοπεί στη γρήγορη εκκίνηση έργων υποδομής και θεσμικών μεταρρυθμίσεων. Ωστόσο, η ίδια η αρχιτεκτονική του σχεδίου αναγνωρίζει τον βασικό του κίνδυνο: όσο η σύγκρουση συνεχίζεται, η προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων παραμένει εξαιρετικά δύσκολη. Αυτό επισημαίνει και η BlackRock, η οποία συμμετέχει εθελοντικά ως σύμβουλος στο σχέδιο ανασυγκρότησης. Ο αντιπρόεδρος της BlackRock, Φίλιπ Χίλντερμπραντ, δήλωσε στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός ότι για θεσμικούς επενδυτές, όπως τα συνταξιοδοτικά ταμεία, «είναι σχεδόν αδύνατο να επενδύσουν σε μια ζώνη πολέμου». Όπως σημείωσε, η επενδυτική εμπλοκή μπορεί να γίνει μόνο σταδιακά και σε βάθος χρόνου.

Το σχέδιο ανασυγκρότησης εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ειρήνης 20 σημείων που προωθούν οι ΗΠΑ και στοχεύει στη μετάβαση της Ουκρανίας από την κατάσταση μόνιμης διεθνούς βοήθειας σε ένα μοντέλο αυτοσυντηρούμενης οικονομικής ευημερίας. Στο έγγραφο αναφέρεται ότι οι βασικές εγγυήσεις ασφάλειας θεωρούνται ήδη δεδομένες, ώστε να καταστεί εφικτή η μακροπρόθεσμη οικονομική σταθερότητα. Σε αυτό το πλαίσιο, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν παρουσιάζονται απλώς ως δωρητής, αλλά ως στρατηγικός οικονομικός εταίρος, επενδυτής και «άγκυρα αξιοπιστίας» για την ανοικοδόμηση της χώρας. Προβλέπεται ενεργός συμμετοχή αμερικανικών εταιρειών και τεχνογνωσίας επί του πεδίου, καθώς και καθοριστικός ρόλος της Ουάσινγκτον στην κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων.

Ρόλος-κλειδί για ΗΠΑ, ΔΝΤ και Παγκόσμια Τράπεζα

Σύμφωνα με το έγγραφο, μέσα στην επόμενη δεκαετία η ΕΕ, οι ΗΠΑ και διεθνείς χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί, όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και η Παγκόσμια Τράπεζα, έχουν δεσμευτεί να διοχετεύσουν περίπου 500 δισεκατομμύρια δολάρια σε δημόσια και ιδιωτικά κεφάλαια. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχεδιάζει να διαθέσει επιπλέον 100 δισ. ευρώ για την Ουκρανία μέσω δημοσιονομικής στήριξης και επενδυτικών εγγυήσεων, στο πλαίσιο του επόμενου επταετούς προϋπολογισμού της ΕΕ από το 2028. Η χρηματοδότηση αυτή εκτιμάται ότι θα «ξεκλειδώσει» επενδύσεις ύψους 207 δισ. ευρώ. Οι ΗΠΑ, από την πλευρά τους, έχουν δεσμευτεί να κινητοποιήσουν κεφάλαια μέσω ειδικού Ταμείου Επενδύσεων για την Ανασυγκρότηση ΗΠΑ–Ουκρανίας, χωρίς να προσδιορίζουν ακόμη το συνολικό ποσό.

Αν και ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είχε περιορίσει τη στρατιωτική και ανθρωπιστική βοήθεια προς το Κίεβο κατά τη διάρκεια του πολέμου, εμφανίζεται πρόθυμος να επενδύσει δυναμικά στη χώρα μετά το τέλος της σύγκρουσης. Το έγγραφο αναφέρει ότι η Ουάσινγκτον ενδιαφέρεται για επενδύσεις σε κρίσιμα ορυκτά, υποδομές, ενέργεια και τεχνολογικά έργα, τομείς με έντονη γεωοικονομική σημασία. Ενδεικτικό του βάρους που δίνεται στο σχέδιο είναι ότι ο διευθύνων σύμβουλος της BlackRock, Larry Fink, συμμετείχε σε ειρηνευτικές συνομιλίες με το Κίεβο, μαζί με τον γαμπρό του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, και τον ειδικό απεσταλμένο του, Στιβ Γουίτκοφ. Το σχέδιο για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας αποτυπώνει όχι μόνο την πρόθεση της Δύσης να στηρίξει μια κατεστραμμένη χώρα, αλλά και τη στρατηγική σημασία που αποδίδεται στο μέλλον της. Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι αν η πολιτική βούληση, οι αγορές και –κυρίως– η ειρήνη θα συγχρονιστούν εγκαίρως ώστε το φιλόδοξο αυτό όραμα να περάσει από τα έγγραφα στην πραγματικότητα.