Οι “πατριώτες της φακής”

Η απόφαση της Ελλάδας να ενισχύσει στρατιωτικά την Κύπρο σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής αστάθειας στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου σηματοδοτεί μια στρατηγική επιλογή με πολλαπλά μηνύματα. Σε μια συγκυρία όπου η κρίση στη Μέση Ανατολή δημιουργεί αλυσιδωτές αναταράξεις, η Αθήνα επιδιώκει να καταστήσει σαφές ότι η ασφάλεια της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν αποτελεί ζήτημα που μπορεί να αντιμετωπιστεί απομονωμένα από την ευρύτερη αρχιτεκτονική ασφάλειας της περιοχής. Η ανάπτυξη δύο ελληνικών φρεγατών και τεσσάρων μαχητικών αεροσκαφών F-16 για την ενίσχυση της αεράμυνας του νησιού αποτέλεσε την απάντηση της Αθήνας μετά την κλιμάκωση των εντάσεων και τις επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη που προκάλεσαν ανησυχία για την ασφάλεια της Κύπρου. Η ελληνική κυβέρνηση παρουσιάζει την κίνηση αυτή ως καθαρά αμυντική πρωτοβουλία, με στόχο την αποτροπή απειλών και τη διασφάλιση της σταθερότητας στην περιοχή.

Από το βήμα της Βουλής, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έδωσε το πολιτικό στίγμα της απόφασης αυτής, τονίζοντας ότι η Ελλάδα «είναι παρούσα με ευθύνη και ισχύ όπου την καλεί το εθνικό καθήκον» και θέτει τις αναβαθμισμένες Ένοπλες Δυνάμεις της στην υπηρεσία του οικουμενικού Ελληνισμού. Η τοποθέτηση αυτή έγινε δεκτή με έντονο χειροκρότημα από τους βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, αποτυπώνοντας το κλίμα που επικρατεί στην κυβερνητική πλειοψηφία για τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση χειρίζεται μια ακόμη κρίση στη γειτονιά της χώρας. Στην κυβερνητική παράταξη επικρατεί η εκτίμηση ότι ο πρωθυπουργός έχει διαμορφώσει ένα προφίλ ηγέτη που διαχειρίζεται κρίσεις με αποφασιστικότητα. Από την υβριδική πίεση στα σύνορα του Έβρου και την ένταση στο Αιγαίο με το «Ορούτς Ρέις», μέχρι την πανδημία, την ενεργειακή κρίση και τη στήριξη της Ουκρανίας μετά τη ρωσική εισβολή, το Μέγαρο Μαξίμου θεωρεί ότι κάθε δύσκολη συγκυρία λειτούργησε τελικά ενισχυτικά για το πολιτικό αποτύπωμα της κυβέρνησης.

Η νέα περιφερειακή κρίση έρχεται να προστεθεί σε αυτή τη μακρά ακολουθία γεγονότων. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, οι πρώτες ενδείξεις από δημοσκοπήσεις που εξετάζουν την αντίδραση της κοινής γνώμης στους χειρισμούς της κυβέρνησης δείχνουν ότι η στάση της Αθήνας στην ενίσχυση της άμυνας της Κύπρου αντιμετωπίζεται θετικά, ιδιαίτερα από ψηφοφόρους που κινούνται στον χώρο της κεντροδεξιάς. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός επέλεξε πάντως να απαντήσει με αιχμηρό τρόπο σε όσους άσκησαν κριτική για την απόφαση αποστολής ελληνικών δυνάμεων. Από το βήμα της Βουλής έκανε λόγο για «πατριώτες της φακής», σημειώνοντας ότι ορισμένοι εμφανίζονται ιδιαίτερα πρόθυμοι να υψώνουν πατριωτικούς τόνους, αλλά όταν καλούνται να στηρίξουν συγκεκριμένες αποφάσεις που ενισχύουν την εθνική αποτροπή εμφανίζονται διστακτικοί ή σιωπηλοί. Με σκωπτική διάθεση μάλιστα σχολίασε ότι ίσως αδίκησε τις φακές όταν χρησιμοποίησε στο παρελθόν τον συγκεκριμένο χαρακτηρισμό.

Η αναφορά αυτή είχε σαφή πολιτικό αποδέκτη τόσο κόμματα που βρίσκονται στα δεξιά της Νέας Δημοκρατίας όσο και πολιτικές φωνές που ζητούν διαρκώς σκληρότερη στάση στα ζητήματα εθνικής κυριαρχίας. Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση επιδιώκει να μεταφέρει το βάρος της συζήτησης σε ένα ευρύτερο πλαίσιο πολιτικής σταθερότητας, υποστηρίζοντας ότι σε περιόδους διεθνών αναταράξεων η χώρα χρειάζεται ψυχραιμία και ενότητα. «Σε αυτά τα αχαρτογράφητα νερά των διεθνών εξελίξεων, η εσωτερική σταθερότητα της χώρας γίνεται ακόμη πιο κρίσιμη προϋπόθεση για την ασφάλεια αλλά και για την πρόοδο», σημείωσε ο πρωθυπουργός, καλώντας τα κόμματα της αντιπολίτευσης να δουν τη μεγάλη εικόνα και να αφήσουν στην άκρη μικροκομματικές αντιπαραθέσεις.

Η βασική επιδίωξη της Αθήνας

Παράλληλα, η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά και τις πιθανές οικονομικές συνέπειες της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Στο κυβερνητικό επιτελείο εξετάζονται προληπτικά μέτρα σε περίπτωση που η ένταση επηρεάσει τις διεθνείς ενεργειακές ροές ή τη ναυσιπλοΐα στην περιοχή του Περσικού Κόλπου και των Στενών του Ορμούζ. Δεν αποκλείεται μάλιστα να τεθεί και ζήτημα συμμετοχής της Ελλάδας σε διεθνή αποστολή για την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών, εφόσον υπάρξει σχετική πρωτοβουλία σε ευρωπαϊκό ή πολυεθνικό επίπεδο.

Σε κάθε περίπτωση, η ελληνική κυβέρνηση επιχειρεί να κινηθεί σε δύο παράλληλους άξονες: από τη μία να ενισχύσει την αποτρεπτική ισχύ της χώρας και από την άλλη να υπογραμμίσει τη σημασία της διπλωματίας και της αποκλιμάκωσης. Η βασική επιδίωξη της Αθήνας είναι να καταστήσει σαφές ότι η Ελλάδα δεν επιδιώκει εμπλοκή σε συγκρούσεις, αλλά δεν πρόκειται και να παραμείνει αδρανής όταν διακυβεύεται η σταθερότητα στην άμεση γεωπολιτική της γειτονιά. Η ενίσχυση της άμυνας της Κύπρου αποτελεί, υπό αυτή την έννοια, όχι μόνο μια στρατιωτική επιλογή αλλά και μια πολιτική δήλωση: ότι ο άξονας Αθήνας-Λευκωσίας παραμένει ενεργός και ότι η Ελλάδα φιλοδοξεί να διαδραματίσει ρόλο παράγοντα σταθερότητας σε μια περιοχή όπου οι ισορροπίες ισχύος μεταβάλλονται διαρκώς.