Ένα νομικό προηγούμενο με ευρείες προεκτάσεις για το μέλλον των social media διαμορφώνεται στο Λος Άντζελες, όπου ξεκινά η πρώτη δίκη στις ΗΠΑ που εξετάζει εάν μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες σχεδιάστηκαν σκόπιμα ώστε να εθίζουν παιδιά και εφήβους.

Στο επίκεντρο της διαδικασίας βρίσκονται οι Alphabet, ByteDance και Meta — οι εταιρείες πίσω από το YouTube, το TikTok και το Instagram — οι οποίες αντιμετωπίζουν εκατοντάδες αγωγές από οικογένειες και νέους χρήστες.

Σύμφωνα με το πρακτορείο AFP, η απόφαση της υπόθεσης ενδέχεται να πυροδοτήσει ένα νέο «κύμα» δικαστικών διεκδικήσεων, παρόμοιο με εκείνο που είχε πλήξει την καπνοβιομηχανία τις δεκαετίες του 1990 και του 2000.

Η υπόθεση που άνοιξε τον δρόμο

Η δίκη αφορά την περίπτωση μιας 19χρονης γυναίκας, γνωστής με τα αρχικά KGM, η οποία φέρεται να υπέστη σοβαρή ψυχική βλάβη έπειτα από παρατεταμένο εθισμό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Οι αγωγές υποστηρίζουν ότι η παρατεταμένη χρήση των πλατφορμών συνδέθηκε με κατάθλιψη, διατροφικές διαταραχές, ψυχιατρική νοσηλεία και — σε άλλες υποθέσεις — ακόμη και αυτοκτονικές τάσεις.

Στο επίκεντρο οι αλγόριθμοι

Οι ενάγοντες δεν κατηγορούν τις εταιρείες για το περιεχόμενο που αναρτούν οι χρήστες, αλλά για τον ίδιο τον σχεδιασμό των πλατφορμών.

«Δεν κατηγορούμε τις πλατφόρμες επειδή δεν αφαίρεσαν επιβλαβές περιεχόμενο», δήλωσε στο AFP ο Μάθιου Μπέργκμαν, ιδρυτής του Νομικού Κέντρου για τα Θύματα των Κοινωνικών Μέσων. «Τις κατηγορούμε γιατί σχεδίασαν προϊόντα εθισμού για παιδιά».

Η ομάδα του εμπλέκεται σε περισσότερες από 1.000 παρόμοιες υποθέσεις σε ολόκληρες τις ΗΠΑ.

Η υπερασπιστική γραμμή των εταιρειών

Οι τεχνολογικοί κολοσσοί επικαλούνται το Άρθρο 230 του Νόμου περί Ευπρέπειας στις Επικοινωνίες, το οποίο τους προστατεύει από νομική ευθύνη για περιεχόμενο που αναρτούν τρίτοι χρήστες.

Ωστόσο, η παρούσα δίκη επιχειρεί να μετατοπίσει το νομικό βάρος από το περιεχόμενο στο επιχειρηματικό μοντέλο και στον σχεδιασμό των ίδιων των πλατφορμών — μια διάκριση που ενδέχεται να αποδειχθεί καθοριστική.

Σημειώνεται ότι το Snapchat επέλεξε πρόσφατα να καταλήξει σε εξωδικαστικό συμβιβασμό, αποφεύγοντας την ακροαματική διαδικασία. Οι όροι της συμφωνίας δεν δημοσιοποιήθηκαν.

Κατά τη διάρκεια της δίκης αναμένεται να κληθεί ως μάρτυρας και ο διευθύνων σύμβουλος της Meta, Μαρκ Ζούκερμπεργκ, γεγονός που προσδίδει ακόμη μεγαλύτερο βάρος στη διαδικασία.

Παράλληλα, δεκάδες παρόμοιες αγωγές εκκρεμούν τόσο σε ομοσπονδιακά δικαστήρια στη Βόρεια Καλιφόρνια όσο και σε πολιτειακά δικαστήρια σε όλη τη χώρα.

Το αποτέλεσμα της συγκεκριμένης υπόθεσης θεωρείται κομβικό: είτε θα θωρακίσει περαιτέρω τη νομική ασυλία των social media είτε θα ανοίξει τον δρόμο για ριζική αναθεώρηση της ευθύνης τους απέναντι στους ανήλικους χρήστες.