ICE Μινεάπολη: «Επανεξετάζουμε τα πάντα», λέει τώρα ο Τραμπ

Σε μια προσεκτικά διατυπωμένη τοποθέτηση, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ επιχείρησε να χαμηλώσει τους τόνους γύρω από την υπόθεση της θανάσιμης επέμβασης ομοσπονδιακών πρακτόρων της ICE στη Μινεάπολη, η οποία οδήγησε στον θάνατο του 37χρονου Άλεξ Πρέτι. Χωρίς να αποδώσει ευθύνες, αλλά και χωρίς να αμφισβητήσει ευθέως τις ενέργειες των πρακτόρων, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι «η υπόθεση ερευνάται» και ότι «επανεξετάζονται όλα τα δεδομένα». Η φράση αυτή σηματοδοτεί μια σαφή αλλαγή τόνου σε σχέση με τις πρώτες, οξύτατες αντιδράσεις κορυφαίων στελεχών της κυβέρνησής του, οι οποίοι έσπευσαν –εντός ωρών από το περιστατικό– να αποδώσουν αποκλειστικά την ευθύνη στο θύμα, παρουσιάζοντάς το ως απειλή για τις δυνάμεις επιβολής του νόμου. Η αρχική αυτή γραμμή, που προηγήθηκε κάθε θεσμικής διερεύνησης, προκάλεσε ευρεία πολιτική και κοινωνική αντίδραση, επαναφέροντας στο προσκήνιο το ζήτημα της χρήσης θανατηφόρας βίας από ομοσπονδιακές υπηρεσίες στο πλαίσιο της μεταναστευτικής πολιτικής.

Ερωτηθείς αν οι πράκτορες της ICE ενήργησαν ορθά όταν άνοιξαν πυρ, ο Τραμπ απέφυγε να δώσει ξεκάθαρη απάντηση. Αντί να τοποθετηθεί επί της ουσίας, περιορίστηκε σε γενικές αναφορές περί εξέλιξης της έρευνας, αποφεύγοντας τόσο την καταδίκη όσο και τη ρητή υπεράσπιση των εμπλεκόμενων ομοσπονδιακών δυνάμεων. Η στάση αυτή ερμηνεύεται από πολιτικούς αναλυτές ως προσπάθεια διαχείρισης μιας υπόθεσης που έχει λάβει διαστάσεις ευρύτερης θεσμικής κρίσης. Η κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη όχι μόνο με ερωτήματα για το συγκεκριμένο περιστατικό, αλλά και με συνολική αμφισβήτηση των πρακτικών της ICE, σε μια περίοδο όπου η μεταναστευτική πολιτική αποτελεί κεντρικό άξονα της πολιτικής ατζέντας Τραμπ.

Παρότι απέφυγε να κρίνει τη χρήση βίας, ο πρόεδρος επέλεξε να εστιάσει δημόσια στο γεγονός ότι ο Πρέτι έφερε όπλο. «Δεν μου αρέσουν οι πυροβολισμοί», δήλωσε, προσθέτοντας ωστόσο ότι δεν θεωρεί αποδεκτό «να πηγαίνει κάποιος σε διαδήλωση με ένα πλήρως γεμάτο, ισχυρό όπλο και επιπλέον γεμιστήρες». Η συγκεκριμένη τοποθέτηση μεταφέρει το βάρος της συζήτησης από τη συμπεριφορά των ομοσπονδιακών πρακτόρων στη στάση του θύματος, παρότι έχει καταγραφεί σε βίντεο ότι ο Πρέτι δεν έκανε χρήση του όπλου του και είχε ήδη ακινητοποιηθεί τη στιγμή που δέχθηκε τα πυρά. Πρόκειται για μια επιλογή που έχει προκαλέσει αντιδράσεις ακόμη και σε κύκλους παραδοσιακά προσκείμενους στον πρόεδρο, συμπεριλαμβανομένων οργανώσεων υπέρ της οπλοκατοχής, οι οποίες επισημαίνουν ότι η νόμιμη οπλοφορία δεν μπορεί να εκλαμβάνεται ως τεκμήριο ενοχής ή απειλής.

Η υπόθεση ανέδειξε για ακόμη μία φορά την πρακτική της κυβέρνησης Τραμπ να επιχειρεί άμεσο έλεγχο του δημόσιου αφηγήματος σε περιπτώσεις κρατικής βίας. Ανώτατοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι είχαν μιλήσει από την πρώτη στιγμή για «εγχώρια τρομοκρατία» και για απόπειρα επίθεσης κατά των δυνάμεων ασφαλείας, πριν καν ολοκληρωθεί η συλλογή των στοιχείων. Η πρακτική αυτή έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό σε θεσμικούς παράγοντες και πρώην στελέχη των υπηρεσιών ασφαλείας, οι οποίοι επισημαίνουν ότι οι έρευνες για χρήση θανατηφόρας βίας ακολουθούν συγκεκριμένα πρωτόκολλα, ακριβώς για να διασφαλίζεται η ανεξαρτησία, η διαφάνεια και η αξιοπιστία τους. Η πολιτική προεξόφληση του αποτελέσματος, σημειώνουν, υπονομεύει την εμπιστοσύνη των πολιτών και δημιουργεί την εικόνα ατιμωρησίας.

Την ίδια στιγμή, αμερικανικά μέσα ενημέρωσης μεταδίδουν ότι ο Λευκός Οίκος εξετάζει το ενδεχόμενο επίκλησης του Νόμου περί Εξέγερσης για τη Μινεάπολη, ενός εξαιρετικά ισχυρού θεσμικού εργαλείου που επιτρέπει την ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων ή την ομοσπονδιοποίηση της Εθνοφρουράς στο εσωτερικό της χώρας. Σύμφωνα με πηγές της αμερικανικής διοίκησης, ο Τραμπ θεωρεί ότι η έλλειψη συνεργασίας των τοπικών αρχών με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση δημιουργεί «χαοτικές και επικίνδυνες συνθήκες». Η προσέγγιση αυτή μεταθέτει εκ νέου την ευθύνη στις τοπικές και πολιτειακές διοικήσεις, ενισχύοντας τη ρητορική αντιπαράθεσης ανάμεσα στην ομοσπονδιακή εξουσία και τις πόλεις που ακολουθούν πιο ήπιες πολιτικές στο μεταναστευτικό. Η δολοφονία του Άλεξ Πρέτι και η διαχείρισή της έχουν προκαλέσει αντιδράσεις σε ολόκληρο το πολιτικό φάσμα. Δημοκρατικοί βουλευτές κάνουν λόγο για κατάχρηση εξουσίας και ζητούν πλήρη, ανεξάρτητη έρευνα, ενώ ακόμη και Ρεπουμπλικανοί αξιωματούχοι εκφράζουν ανησυχία για τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση αντιμετωπίζει υποθέσεις χρήσης θανατηφόρας βίας από ομοσπονδιακές υπηρεσίες.

Παράλληλα, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι, αν και ένα σημαντικό ποσοστό της κοινής γνώμης εξακολουθεί να στηρίζει τη σκληρή γραμμή στο μεταναστευτικό, η πλειοψηφία θεωρεί ότι οι πρακτικές της ICE έχουν ξεπεράσει τα θεσμικά και ηθικά όρια. Η δήλωση του Τραμπ ότι «επανεξετάζονται τα πάντα» αποτυπώνει μια προσπάθεια ελέγχου των πολιτικών επιπτώσεων μιας υπόθεσης που έχει ήδη αφήσει ισχυρό αποτύπωμα στον δημόσιο διάλογο. Ωστόσο, για πολλούς στις Ηνωμένες Πολιτείες, το ζήτημα δεν αφορά μόνο την τύχη των εμπλεκόμενων πρακτόρων ή την έκβαση μιας έρευνας. Αφορά τα όρια της κρατικής βίας, τη σχέση της εκτελεστικής εξουσίας με τη θεσμική λογοδοσία και το κατά πόσο η πολιτική επιβολή μπορεί να υποκαταστήσει τη δικαιοσύνη. Και σε αυτό το επίπεδο, η υπόθεση της Μινεάπολης έχει ήδη εξελιχθεί σε ένα από τα πιο κρίσιμα τεστ για την ίδια τη δημοκρατική λειτουργία των αμερικανικών θεσμών.