Η NAVTEX της Άγκυρας και το διπλωματικό στοίχημα της Αθήνας στο Αιγαίο

Η έκδοση τουρκικής NAVTEX μακράς διάρκειας στο Αιγαίο δεν συνιστά ένα απλό τεχνικό επεισόδιο της ελληνοτουρκικής καθημερινότητας, αλλά μια κίνηση με σαφές πολιτικό και στρατηγικό αποτύπωμα, η οποία εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια της Άγκυρας να μεταφέρει τη διαρκή διεκδίκηση από το επίπεδο της έντασης στο επίπεδο της «συνήθειας». Με χρονικό ορίζοντα που φτάνει έως το τέλος του 2027, η τουρκική πλευρά επιχειρεί να εγκαθιδρύσει την ιδέα της μόνιμης παρουσίας και της συνεχούς δραστηριότητας σε θαλάσσιες ζώνες που η Ελλάδα θεωρεί αναπόσπαστο τμήμα της κυριαρχίας και των κυριαρχικών της δικαιωμάτων, στέλνοντας ταυτόχρονα μήνυμα ότι δεν προτίθεται να αποδεχθεί σιωπηρά τη συζήτηση περί επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια. Η NAVTEX αυτή, όπως αποτυπώνεται και στον τρόπο που παρουσιάζεται από τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης, δεν προορίζεται να προκαλέσει άμεση στρατιωτική κρίση· αντιθέτως, φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως διοικητικό και επικοινωνιακό εργαλείο δημιουργίας τετελεσμένων χαμηλής έντασης, μετατρέποντας μια μονομερή αξίωση σε δήθεν αυτονόητη πραγματικότητα για τη διεθνή ναυσιπλοΐα και τη διπλωματική κοινότητα.

Ακριβώς εδώ εντοπίζεται και η ουσία της πρόκλησης για την Αθήνα. Η ελληνική κυβέρνηση δεν αντιμετωπίζει τη συγκεκριμένη κίνηση ως μεμονωμένο γεγονός, αλλά ως μέρος μιας στρατηγικής φθοράς, που επιδιώκει να κουράσει, να θολώσει τα όρια και να μεταφέρει σταδιακά το βάρος της απόδειξης στην ελληνική πλευρά. Η απάντηση, ωστόσο, δεν είναι ούτε η κλιμάκωση ούτε ο αιφνιδιασμός, αλλά η σταθερή προσήλωση στη διεθνή νομιμότητα και η επιμονή ότι τα χωρικά ύδατα και γενικότερα τα ζητήματα κυριαρχίας δεν αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Σε μια περίοδο κατά την οποία το διεθνές σύστημα ασφάλειας εμφανίζεται ρευστό, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να επαναξιολογούν τον ρόλο τους και την Ευρώπη να αναζητεί μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία, η επιλογή της κυβέρνησης Μητσοτάκη να διατηρεί τη νηνεμία στο Αιγαίο δεν συνιστά αδυναμία, αλλά συνειδητή στρατηγική επένδυση.

Η Αθήνα γνωρίζει ότι μια ανοιχτή ελληνοτουρκική κρίση, τη στιγμή που αναδιατάσσονται οι παγκόσμιες ισορροπίες και επανέρχεται στο προσκήνιο ο απρόβλεπτος παράγοντας Τραμπ, θα λειτουργούσε αποσταθεροποιητικά και θα έδινε χώρο σε τρίτους να προωθήσουν λύσεις «εξωτερικής διευθέτησης». Αντιθέτως, η ελληνική διπλωματία επιδιώκει να κρατήσει ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας με την Άγκυρα, ενόψει και της σύγκλησης του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας, χωρίς όμως να επιτρέψει να μετατραπεί ο διάλογος σε μηχανισμό νομιμοποίησης τουρκικών διεκδικήσεων. Η κυβέρνηση διαμηνύει, προς κάθε κατεύθυνση, ότι η συζήτηση μπορεί να γίνει μόνο επί μίας και μοναδικής διαφοράς, αυτής της οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, και αποκλειστικά με βάση το Δίκαιο της Θάλασσας.

Σε αυτό το σύνθετο διπλωματικό πόκερ, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιλέγει να παίζει με όρους αξιοπιστίας και όχι εντυπωσιασμού. Επενδύει στη διεθνοποίηση κάθε τουρκικής κίνησης μέσω θεσμικής ενημέρωσης συμμάχων, στη διατήρηση ισχυρών ευρωπαϊκών ερεισμάτων και στη σταθερή εικόνα της Ελλάδας ως παράγοντα ασφάλειας και προβλεψιμότητας στην Ανατολική Μεσόγειο. Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση καλείται να προστατεύσει κρίσιμες πολιτικές και έργα στο Αιγαίο, από τις ενεργειακές διασυνδέσεις έως τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, χωρίς να επιτρέψει να παγιδευτούν από την τουρκική τακτική της διοικητικής αμφισβήτησης.

Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι, λοιπόν, η ίδια η NAVTEX, αλλά το αν η Ελλάδα θα καταφέρει να αποτρέψει τη μετατροπή τεχνικών αναγγελιών σε πολιτική «νέα κανονικότητα». Μέχρι στιγμής, η επιλογή της ψυχραιμίας, της θεσμικής συνέπειας και της σταθερής γραμμής δείχνει να αποδίδει, επιτρέποντας στην Αθήνα να κερδίζει χρόνο, διπλωματικό χώρο και συμμαχικό κεφάλαιο. Σε ένα διεθνές περιβάλλον που θυμίζει κινούμενη άμμο, η ικανότητα να κρατάς τη χώρα εκτός κρίσης, χωρίς να υποχωρείς ούτε χιλιοστό σε ζητήματα κυριαρχίας, δεν είναι απλώς διαχείριση· είναι πολιτική στρατηγική. Και σε αυτό το πεδίο, η κυβέρνηση δείχνει ότι γνωρίζει καλά πώς να παίζει το παιχνίδι — αθόρυβα, μεθοδικά και με το βλέμμα σταθερά στραμμένο στη μεγάλη εικόνα.