Γιος Σάχη Ιράν: «Ετοιμάζομαι να επιστρέψω»

Μέσα στις τελευταίες εβδομάδες, το Ιράν μοιάζει να περνά σε μια ζώνη πολιτικού κινδύνου που οι ίδιοι οι Ιρανοί περιγράφουν ως «σημείο χωρίς επιστροφή». Η σπίθα ήταν οικονομική: η ιστορική κατάρρευση του ιρανικού ριάλ στα τέλη Δεκεμβρίου, ένα σοκ που μετέτρεψε τη χρόνια αβεβαιότητα σε καθημερινή απώλεια εισοδήματος και αποταμιεύσεων. Όμως η φωτιά που άναψε δεν περιορίστηκε σε μια «διαμαρτυρία για την ακρίβεια». Πολύ γρήγορα, από τα παζάρια της Τεχεράνης και τις πανεπιστημιακές εστίες, η οργή πέρασε στις φτωχές επαρχιακές πόλεις και πήρε καθαρά αντι-καθεστωτική μορφή, με συνθήματα κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας και του ανώτατου ηγέτη. Η έκταση των κινητοποιήσεων παραμένει δύσκολο να μετρηθεί με ακρίβεια — ακριβώς επειδή το κράτος επιλέγει το σκοτάδι: επιβάλλει γενικευμένο μπλακάουτ επικοινωνιών και περιορίζει τη ροή πληροφοριών, ενώ οι αριθμοί θυμάτων διαφέρουν δραματικά από πηγή σε πηγή. Διεθνή πρακτορεία και οργανώσεις δικαιωμάτων καταγράφουν δεκάδες νεκρούς και χιλιάδες συλλήψεις, ενώ άλλες μαρτυρίες ανεβάζουν τον απολογισμό πολύ ψηλότερα, ειδικά στην Τεχεράνη, κάτι που δείχνει πόσο «θολό» είναι το τοπίο όταν η ενημέρωση στραγγαλίζεται.

هم‌میهنان عزیزم،

شما با شجاعت و ایستادگی خود، تحسین جهانیان را برانگیخته‌اید. حضور دگرباره و پرشکوه‌تان در خیابان‌های سراسر ایران در شامگاه جمعه، پاسخی دندان‌شکن به تهدیدهای رهبر خائن و جنایتکار جمهوری اسلامی بود. یقین دارم که او این تصاویر را از مخفیگاهش دیده و از وحشت لرزیده… pic.twitter.com/MaQDiwkXRL

— Reza Pahlavi (@PahlaviReza) January 10, 2026

Το κρίσιμο, ωστόσο, δεν είναι μόνο το μέγεθος των συγκεντρώσεων, αλλά το ποιοι βγαίνουν στον δρόμο και γιατί. Σε προηγούμενους κύκλους διαμαρτυρίας —2009, 2019, 2022— το καθεστώς κατάφερε να διαχωρίσει κοινωνικά μπλοκ, να απομονώσει εστίες εξέγερσης και να «σπάσει» τη δυναμική μέσω καταστολής. Αυτή τη φορά, η κινητήρια δύναμη είναι η οικονομική απόγνωση, που διαπερνά τόσο τη μεσαία τάξη όσο και τα φτωχότερα στρώματα. Οι άνθρωποι που άλλοτε δίσταζαν να ταυτιστούν με πολιτικά συνθήματα, σήμερα βγαίνουν επειδή νιώθουν ότι δεν υπάρχει πάτος: πληθωρισμός επί χρόνια, διαρκείς κυρώσεις, κακοδιαχείριση και ένα κράτος που μοιάζει να συντηρεί μια στενή, προνομιούχο ελίτ, την ώρα που οι υπόλοιποι βλέπουν τα εισοδήματα να ξεφτίζουν.

Το «ριάλ» έγινε το ορατό σύμβολο μιας γενικότερης παρακμής: δεν καταρρέει απλώς ένα νόμισμα, καταρρέει η αίσθηση ότι το αύριο μπορεί να είναι καλύτερο από το σήμερα. Η πολιτική διάσταση αυτής της εξέγερσης φαίνεται και από την αφετηρία της. Το γεγονός ότι οι πρώτες μεγάλες κινητοποιήσεις πήραν φωτιά από τους εμπόρους των παζαριών έχει ειδικό βάρος στην ιρανική ιστορία: οι bazaaris είχαν παίξει κρίσιμο ρόλο και στην επανάσταση του 1979, διαθέτοντας δίκτυα, χρηματοδοτικές διασυνδέσεις και την ισχύ να «παγώσουν» την οικονομική ζωή. Ρεπορτάζ διεθνών μέσων καταγράφουν ότι το κύμα ξεκίνησε όταν καταστηματάρχες στην Τεχεράνη κατέβασαν ρολά μετά το νομισματικό σοκ και γρήγορα συνδέθηκαν με φοιτητές και εργαζόμενους σε άλλους χώρους, μετατρέποντας την αρχική διαμαρτυρία σε ανοιχτή πολιτική σύγκρουση.

Η αίσθηση ότι «κάτι αλλάζει» ενισχύεται από την ίδια τη στάση του καθεστώτος, η οποία δείχνει ταυτόχρονα άμυνα και επιθετικότητα. Από τη μία, υπήρξαν κινήσεις που θύμιζαν προσπάθεια αποσυμπίεσης: αλλαγές σε οικονομικά πόστα, ανακοινώσεις επιδομάτων και μηνύματα κατανόησης. Από την άλλη, η σκληρή εξουσία επιλέγει να ανεβάσει το θερμόμετρο. Οι Φρουροί της Επανάστασης και ο στρατός μιλούν για «κόκκινη γραμμή» στην εσωτερική ασφάλεια, παρουσιάζουν τους διαδηλωτές ως «ταραχοποιούς» ή «τρομοκράτες» και επιστρέφουν στη γνωστή γραμμή περί ξένου δακτύλου, επιχειρώντας να νομιμοποιήσουν την ακραία βία ως άμυνα του κράτους. Στο πεδίο, η «τεχνική» του καθεστώτος είναι η απομόνωση. Το μπλακάουτ στο διαδίκτυο δεν λειτουργεί μόνο ως φίμωση· λειτουργεί ως στρατηγικό όπλο για να σπάσει ο συντονισμός και να μειωθεί η διεθνής πίεση. Αυτό που παρατηρείται, σύμφωνα με διεθνή ρεπορτάζ, είναι μια κλιμακούμενη, συστηματική χρήση περιορισμών σε επικοινωνίες, με στόχο να κοπεί η ορατότητα της εξέγερσης και να δυσκολέψουν τα οργανωτικά αντανακλαστικά της κοινωνίας.

Iranian protesters have set fire to the Al-Rasool Mosque in Tehran.

The Islamic Regime is more vulnerable than ever before. pic.twitter.com/ZQeSsl91r0

— Brigitte Gabriel (@ACTBrigitte) January 10, 2026

Ταυτόχρονα, το Ιράν βρίσκεται σε μια ευρύτερη φάση γεωπολιτικής πίεσης που βαθαίνει την εσωτερική αστάθεια: οι κυρώσεις περιορίζουν την οικονομική ανάσα, οι διαπραγματεύσεις για τα πυρηνικά μοιάζουν παγωμένες, ενώ η κοινωνία κουβαλά ένα συσσωρευμένο αίσθημα ότι η χώρα πληρώνει διαρκώς «εξωτερικές μάχες» χωρίς εσωτερικό αντίκρισμα. Σε τέτοιες στιγμές, οι κοινωνίες περνούν από την παθητική δυσφορία στη ριζική αμφισβήτηση: δεν ζητούν «διόρθωση», ζητούν αλλαγή. Μέσα σε αυτή την ιστορική ρωγμή, επανεμφανίζεται ένας παλιός πρωταγωνιστής ως νέο πολιτικό σύμβολο: ο εξόριστος διάδοχος της δυναστείας, Ρεζά Παχλαβί. Με δημόσια μηνύματα καλεί σε πανεθνικές απεργίες, ζητά να «καταληφθούν» κέντρα πόλεων και δηλώνει ότι προετοιμάζεται να επιστρέψει, επιχειρώντας να παρουσιαστεί ως σημείο αναφοράς μιας μεταβατικής εποχής. Η εμφάνισή του στον πυρήνα της συζήτησης δεν είναι τυχαία: σε μια χώρα όπου η εσωτερική αντιπολίτευση έχει αποδεκατιστεί από φυλακίσεις και εκκαθαρίσεις, τα πιο αναγνωρίσιμα πρόσωπα της αντίστασης συχνά αναδύονται από τη διασπορά.

The actions of the Iranian anti-regime protesters in Iran’s 2nd-largest city Mashhad drive home just how large the protests are.

Well over 100 000 protesters were involved in blocking roads in and around the city. pic.twitter.com/d1jPAsqGQI

— Visegrád 24 (@visegrad24) January 10, 2026

Αλλά εδώ βρίσκεται και η μεγάλη πολιτική αντίφαση: ο Παχλαβί είναι ταυτόχρονα ισχυρό σύμβολο και διχαστική φιγούρα. Υπάρχει ένα κομμάτι Ιρανών που βλέπει στο πρόσωπό του τη νοσταλγία μιας πιο κοσμικής ζωής, μιας εποχής που —δικαίως ή άδικως— ταυτίζεται με «ελευθερία» σε σχέση με τη θεοκρατική επιτήρηση. Υπάρχουν άλλοι, όμως, που θυμίζουν γιατί η μοναρχία έπεσε: αυταρχισμός, ανισότητες, διαφθορά, πολιτική αστυνομία, και μια αίσθηση ότι ο πλούτος της χώρας διοχετευόταν αλλού. Γι’ αυτό και διεθνείς αναλύσεις επισημαίνουν ότι οι μοναρχικές αναφορές μπορεί να εκφράζουν περισσότερο τη βαθιά απογοήτευση από τη θεοκρατία παρά μια καθαρή, πλειοψηφική επιθυμία επιστροφής στη μοναρχία. Το ενδιαφέρον είναι ότι οι δρόμοι φαίνεται να δοκιμάζουν τα πάντα ως σύμβολα. Η επανεμφάνιση της ιστορικής σημαίας με το λιοντάρι και τον ήλιο, όπως και η διαδικτυακή «μάχη συμβόλων» γύρω από τα εμβλήματα του κράτους, λειτουργούν σαν πολιτική πρόβα: μια κοινωνία που θέλει να πει «όχι» στο παρόν, αναζητά εικόνες για να περιγράψει το μετά. Αυτό, όμως, δεν απαντά στο πιο δύσκολο ερώτημα: ποιο είναι το σχέδιο της επόμενης μέρας;

Και εδώ η πολιτική ανάλυση γίνεται πιο ψυχρή. Ακόμη κι αν οι διαδηλώσεις κλιμακωθούν, ακόμη κι αν το κράτος δείξει ρωγμές, η αλλαγή καθεστώτος δεν είναι μηχανική υπόθεση. Το Ιράν του 2026 δεν είναι το Ιράν του 1979. Υπάρχουν πολλαπλά κέντρα ισχύος, οικονομικά δίκτυα γύρω από τους Φρουρούς της Επανάστασης, παράλληλοι μηχανισμοί ασφαλείας και ένα σύστημα που έχει μάθει να επιβιώνει υπό πίεση. Για να υπάρξει πραγματική πολιτική μετάβαση, πρέπει να συμβούν —ταυτόχρονα ή διαδοχικά— τρία πράγματα: να αποκτήσει η εξέγερση δομή που να παραλύει την οικονομία (απεργίες σε ενέργεια, μεταφορές, κρίσιμες αλυσίδες)· να υπάρξουν ρωγμές στη συνοχή της καταστολής· και να εμφανιστεί μια ελάχιστη πολιτική αρχιτεκτονική που να πείθει ότι το «μετά» δεν θα είναι ανεξέλεγκτο χάος. Αυτό ακριβώς κάνει την τωρινή στιγμή τόσο φορτισμένη. Πολλοί Ιρανοί θυμούνται τι συνέβη σε γειτονικές χώρες όταν κατέρρευσε το κράτος: εμφύλιοι, αποσύνθεση, παραστρατιωτικοί, ξένες παρεμβάσεις. Γι’ αυτό και η εξέγερση έχει ένα διπλό πρόσωπο: από τη μία η αποφασιστικότητα ενός κόσμου που λέει «δεν αντέχω άλλο», από την άλλη ο φόβος του κενού εξουσίας. Το καθεστώς το γνωρίζει και το αξιοποιεί: παρουσιάζει κάθε αμφισβήτηση ως δρόμο προς την καταστροφή, κάθε εξέγερση ως εισαγόμενο χάος. Οι διαδηλωτές, αντίθετα, προσπαθούν να παρουσιάσουν την αλλαγή ως αναγκαία «κανονικότητα».

Iran plunged into internet blackout as protests over economy spread nationwide. https://t.co/M4XLV8NXXj pic.twitter.com/3rgDVXvgIR

— Sky News (@SkyNews) January 9, 2026

Το μόνο βέβαιο είναι ότι η κατάρρευση του ριάλ δεν ήταν το αίτιο· ήταν το κουμπί. Το πραγματικό καύσιμο είναι η συσσωρευμένη φθορά: μια κοινωνία με υψηλό μορφωτικό δυναμικό και νεανικό πληθυσμό, που ζει με περιορισμούς, οικονομική ανασφάλεια και καθημερινή επιτήρηση, σε μια χώρα που νιώθει ότι βρίσκεται διαρκώς σε πόλεμο — εξωτερικό και εσωτερικό. Αν το καθεστώς επιλέξει να «λύσει» το πρόβλημα μόνο με βία και σκοτάδι, μπορεί να κερδίσει χρόνο, αλλά το κόστος θα είναι η βαθύτερη απονομιμοποίηση. Αν, αντίθετα, επιλέξει υποχωρήσεις χωρίς θεσμική αλλαγή, μπορεί να αποδειχθούν προσωρινή παρηγοριά σε μια κοινωνία που έχει περάσει το κατώφλι της υπομονής. Η εξέγερση του Ιράν σήμερα δεν είναι μόνο μια μάχη δρόμου. Είναι ένα δημοψήφισμα στην πράξη για το αν μια θεοκρατική εξουσία μπορεί να επιβιώσει όταν το νόμισμα καταρρέει, η εμπιστοσύνη έχει εξανεμιστεί και οι δρόμοι αρχίζουν να πιστεύουν ότι «αυτή τη φορά είναι αλλιώς».

BREAKING:

A Tehran doctor told TIME that at least 217 protesters have been recorded dead across six hospitals in the city, most killed by live ammunition, as Islamic security forces opened fire on anti-regime protesters. pic.twitter.com/F9luXtE8gu

— Visegrád 24 (@visegrad24) January 10, 2026