Απόφαση ΣτΕ για 13ο και 14ο μισθό: Οριστικό “όχι”

Η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας έβαλε τέλος στη δικαστική διεκδίκηση για την επαναφορά των Δώρων Χριστουγέννων, Πάσχα και επιδόματος άδειας στους δημοσίους υπαλλήλους, απορρίπτοντας την προσφυγή της ΑΔΕΔΥ και εκπαιδευτικού που ζητούσαν την επαναφορά του 13ου και 14ου μισθού. Η υπόθεση συζητήθηκε στις 5 Ιουνίου 2025 ενώπιον της 29μελούς Ολομέλειας, υπό την προεδρία του Μιχάλη Πικραμένου και με εισηγητή τον σύμβουλο Επικρατείας Ιωάννη Μιχαλακόπουλο. Αφορούσε το σύνολο των περίπου 700.000 εργαζομένων στον στενό και ευρύτερο δημόσιο τομέα, συμπεριλαμβανομένων ΝΠΔΔ και ΟΤΑ. Η βασική αγωγή κατατέθηκε από εκπαιδευτικό, ο οποίος ζητούσε αποζημίωση για τα επιδόματα εορτών και θερινής άδειας για τα έτη 2023 και 2024, υποστηρίζοντας ότι η μη επαναφορά τους στο ύψος που προέβλεπε ο νόμος 3205/2003 είναι αντισυνταγματική. Παράλληλα, η ΑΔΕΔΥ παρενέβη υπέρ του, εκπροσωπώντας το σύνολο των δημοσίων υπαλλήλων.

Η ΑΔΕΔΥ υποστήριξε ότι η διατήρηση της κατάργησης των δώρων παραβιάζει θεμελιώδεις συνταγματικές αρχές, όπως την ανθρώπινη αξία, την ισότητα, την αναλογικότητα και την ισότητα στα δημόσια βάρη. Επικαλέστηκε, επίσης, τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ και την Οδηγία 2022/2041/ΕΕ για επαρκείς κατώτατους μισθούς, υποστηρίζοντας ότι πρέπει να διασφαλίζεται αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης και ίση μεταχείριση με τον ιδιωτικό τομέα. Τόνισε δε ότι, σε αντίθεση με την περίοδο της κρίσης, σήμερα υπάρχουν δημοσιονομικά πλεονάσματα. Από την πλευρά του, το Δημόσιο αντέτεινε ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι υπάγονται σε ειδικό μισθολογικό καθεστώς λόγω της ιδιαίτερης υπηρεσιακής τους σχέσης, όπως προβλέπεται στο άρθρο 103 του Συντάγματος, και συνεπώς δεν μπορούν να εξομοιωθούν πλήρως με τους εργαζομένους του ιδιωτικού τομέα. Υποστήριξε ότι η διατήρηση της κατάργησης εντάσσεται στον πυρήνα της οικονομικής πολιτικής του νομοθέτη και εξυπηρετεί το γενικό συμφέρον, ενώ ενδεχόμενη αντίθετη κρίση θα οδηγούσε το Δικαστήριο σε ρόλο νομοθέτη.

Η Ολομέλεια έκρινε ότι η μη επαναφορά του 13ου και 14ου μισθού:

– δεν συνιστά δυσμενή διάκριση έναντι των εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα,

– δεν παραβιάζει τις συνταγματικές αρχές της ισότητας, της αναλογικότητας και της ανθρώπινης αξίας,

– δεν αντίκειται στην Οδηγία 2022/2041/ΕΕ,

– δεν θίγει το αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης των δημοσίων υπαλλήλων.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε και στις δημοσιονομικές συνέπειες. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε το Δημόσιο, η ετήσια επιβάρυνση από ενδεχόμενη επαναφορά των επιδομάτων θα ανερχόταν σε 1,37 δισ. ευρώ, ποσό που με τις εργοδοτικές εισφορές θα έφθανε τα 1,55 δισ. ευρώ. Το Δικαστήριο έκρινε ότι, υπό τα σημερινά δεδομένα, η ανάληψη μιας τέτοιας μόνιμης δαπάνης δεν είναι συμβατή με τη δημοσιονομική ισορροπία. Η απόφαση κλείνει, σε δικαστικό επίπεδο, έναν κύκλο διεκδικήσεων που άνοιξε μετά την κατάργηση των δώρων την περίοδο των μνημονίων. Το ζήτημα, ωστόσο, παραμένει πολιτικά ανοιχτό, καθώς η επαναφορά ή μη των επιδομάτων μεταφέρεται πλέον αποκλειστικά στο πεδίο της κυβερνητικής και νομοθετικής πρωτοβουλίας. Με άλλα λόγια, το ΣτΕ έκρινε ότι η Πολιτεία μπορεί –αλλά δεν υποχρεούται– να επαναφέρει τα δώρα. Και προς το παρόν, δεν την υποχρεώνει.